Kocioł jedno - czy dwufunkcyjny?


Kocioł jednofunkcyjny to taki, który może zasilać jedynie instalację centralnego ogrzewania. Dwufunkcyjny – dzięki wbudowanemu podgrzewaczowi -przygotowuje dodatkowo ciepłą wodę użytkową. Jednofunkcyjny może współpracować z osobnym podgrzewaczem, zwykle pojemnościowym (zasobnikiem z zamontowanym wewnątrz wymiennikiem ciepła). Wszystkie kotły na paliwa stałe i prawie wszystkie na olej opałowy to urządzenia jednofunkcyjne. Bardzo popularne są jedynie dwufunkcyjne kotły gazowe. Dlatego przed dylematem jedno - czy dwufunkcyjny stają przeważnie osoby, które chcą ogrzewać dom gazem.

Kocioł jednofunkcyjny
- jest tańszy od dwufunkcyjnego, ale trzeba do niego dokupić drogi podgrzewacz wody użytkowej;
- może podgrzewać wodę zgromadzoną w zasobniku, dzięki czemu można magazynować jej dużo i korzystać z niej prawie bez ograniczeń;
- zasobnik umożliwia zastosowanie cyrkulacji, więc po odkręceniu kranu nie trzeba czekać, aż dopłynie do niego ciepła woda;
- zainstalowanie kotła jednofunkcyjnego z zasobnikiem jest bardziej kłopotliwe niż dwufunkcyjnego ze względu na większą liczbę elementów, które muszą się znaleźć w tej instalacji;
- można go kupić w tańszej wersji wiszącej albo w wersji stojącej, z bardzo trwałym, solidnym żeliwnym wymiennikiem ciepła, który najlepiej nadaje się do zamontowania w instalacjach grzewczych starego typu;
- woda zgromadzona w zasobniku współpracującym z kotłem jednofunkcyjnym stygnie, więc musi być powtórnie ogrzewana, co jest przyczyną większego zużycia energii.

Jak są zbudowane, jak działają?
Czym się różnią kotły jednofunkcyjne od dwufunkcyjnych? Jak są zbudowane?

Zasada działania wodnego kotła grzewczego jest prosta – gorące spaliny powstające ze spalania paliwa ogrzewają wodę przepły-wającą przez kocioł. W kotle dwufunkcyjnym odbywa się to dokładnie w ten sam sposób jak w jednofunkcyjnym. Zasadnicza różnica między nimi polega na tym, że w obudowie kotła dwufunkcyjnego są dodatkowo zamontowane urządzenia umożliwiające podgrzewanie także wody użytkowej, czyli tej, która płynie do kranów.
Najważniejszym elementem znajdującym się tylko w kotłach dwufunkcyjnych jest wymiennik ciepła niewielkich rozmiarów, w którym gorąca woda krążąca w obiegu grzewczym ogrzewa zimną, czerpaną ze studni lub z wodociągu. Drugi istotny element to zawór trójdrogowy sterujący kierunkiem przepływu wody grzewczej. W jednym położeniu zaworu woda ogrzana gorącymi spalinami jest kierowana do instalacji centralnego ogrzewania. Gdy odkręcimy kran z ciepłą wodą, czujnik przepływu znajdujący się w kotle spowoduje przestawienie zaworu trójdrogowego w drugie położenie. Wtedy gorąca woda zamiast do instalacji c.o. popłynie do wymiennika ciepła, w którym ogrzeje wodę użytkową. Instalacja c.o. nie jest wtedy zasilana aż do chwili zakręcenia kranu (ta właściwość jest nazywana priorytetem ciepłej wody). W kotle jednofunkcyjnym nie ma wymiennika ciepła do podgrzewania wody użytkowej, więc nie może on jej samodzielnie przygotowywać. Dawniej bardzo często kocioł miał zasilać tylko instalację c.o., a do przygotowywania ciepłej wody służyły niezależne podgrzewacze przepływowe lub pojemnościowe. Są one montowane zwykle w łazience lub w kuchni, w pobliżu miejsca poboru wody. Podgrzewacze te najczęściej były zasilane energią elektryczną albo gazem. Zaletą takiego rozwiązania jest ograniczenie instalacji ciepłej wody użytkowej do krótkiego odcinka rury między podgrzewaczem i kranem. Wadą – to, że podgrzewacze zajmują miejsce i często przeszkadzają domownikom. Takie rozwiązanie to najczęściej pozostałość po kotłach na paliwa stałe, które na ogół służyły tylko do zasilania instalacji c.o. Gdy wymieniano je na gazowe, niewiele osób decydowało się na modernizację instalacji ciepłej wody użytkowej. We współczesnych do­mach zwykle stosuje się inne rozwiązanie. Do instalacji z kotłem jednofunkcyjnym podłącza się podgrzewacz pojemnościowy, więc kocioł staje się źródłem ciepła także dla instalacji c.w.u. Konieczne jest wtedy wy-konanie bardziej rozbudowanej instalacji, która umożliwi rozprowadzenie wody podgrzanej w zasobniku do wszystkich kranów w domu.
Podgrzewacz pojemnościowy to zbiornik wody (zasobnik) z wymiennikiem ciepła, dzięki któremu gorąca woda z kotła może ogrzewać wodę użytkową wypełniającą zasobnik. Wymiennik ma najczęściej postać spiralnej rury nazywanej wężownicą. Przepływa nią woda z instalacji grzewczej. W instalacji, podobnie jak w kotle dwufunkcyjnym, musi się znaleźć zawór trójdrogowy, który w zależności od sytuacji będzie kierował wodę grzewczą z kotła do instalacji c.o. lub – gdy temperatura wody w zasobniku się obniży – do wężownicy podgrzewacza wody. Obecnie prawie wszyscy producenci oferują kotły jednofunkcyjne wyposażone od razu w zawór trójdrogowy i inne elementy niezbędne do współpracy kotła z zasobnikiem, zwykle określonego typu. Jeśli kupi się kocioł bez tego wyposażenia, jego dobór i montaż trzeba zlecić instalatorowi. Możliwe jest wówczas połączenie kotła z zasobnikiem innym niż zalecany przez producenta kotła. Jednak jeżeli układ nie będzie pracował prawidłowo, odpowiedzialnością nie będzie można obarczyć producentów urządzeń, tylko instalatora.



Po co zasobnik?
Zasobnik na ciepłą wodę znacznie poprawia komfort korzystania z niej. Strumień jest bardziej stabilny, a do tego może być większy niż w przypadku kotła bez zasobnika o tej samej mocy. Ważne jest, że temperatura wody pobieranej z zasobnika nie zmienia się nagle, jak to ma miejsce w przypadku podgrzewacza przepływowego, kiedy ktoś w domu odkręci drugi kran z ciepłą wodą. Możliwe staje się też korzystanie z bardzo małego strumienia ciepłej wody, który nie wystarczyłby do uruchomienia podgrzewacza przepływowego.

Wielkość  i moc

Wybierając kocioł dwufunkcyjny, należy zwrócić uwagę przede wszystkim na jego moc. W przypadku kotła z zasobnikiem równie ważna jest pojemność zasobnika. Te dwie wielkości decydują o tym, czy nie będzie nam brakować ciepłej wody.

Typowe zasobniki do kotłów jednofunkcyjnych przeznaczone do domów jednorodzinnych mają pojemność od 60 do 300 l. Wielkość zasobnika zależy od liczby mie-szkańców domu i ich upodobań: czy wolą ką-piel w wannie, czy pod prysznicem, czy kąpią się w krótkich, czy w długich odstępach czasu, czy też jednocześnie w dwóch łazienkach. Najczęściej w zestawach z kotłami sprzedaje się zasobniki o pojemności 100-120 l. Jednak gdy w domu ma być duża wanna z hydromasażem, to nawet zasobnik o pojemności 300 l może się okazać za mały.
Wielkość zasobnika musi być dopasowana do mocy kotła. Czas podgrzewania wody w dużym zasobniku przez kocioł o małej mocy będzie bardzo długi. Dlatego zawsze trzeba sprawdzić, z zasobnikami jakiej pojemności może współpracować dany kocioł. Zwykle okazuje się, że niezbędna moc kotła, który byłby w stanie zaspokoić nasze zapotrzebowanie na ciepłą wodę, jest znacznie większa od mocy potrzebnej do ogrzewania wszystkich pomieszczeń w domu.
Jeszcze więcej uwagi trzeba poświęcić doborowi mocy kotła dwufunkcyjnego. W tym wypadku przekłada się ona bezpośrednio na wielkość strumienia ciepłej wody wypływającej z kranu.
18 kW to minimum, które umożliwia  napełnienie wanny gorącą wodą w rozsądnym czasie.
Do komfortowej kąpieli pod prysznicem potrzebna jest moc co najmniej 10 kW. Jednak jeśli w czasie napełniania wanny lub kąpieli pod prysznicem zostanie odkręcony drugi kran, trzeba się liczyć z tym, że strumień ciepłej wody wypływającej z kranu nad wanną lub z prysznica zmniejszy się. Takich niespodzianek można uniknąć, instalując kocioł dwufunkcyjny o jeszcze większej mocy – co najmniej 28 kW. Ale żeby mieć pewność, że nie doświadczy się dyskomfortu wynikającego ze zmian temperatury i zbyt małej ilości wody, lepiej wybrać kocioł z dużym zasobnikiem.

Jak obliczyć moc kotła?

Do ogrzewania pomieszczeń.
Informacja o zapotrzebowaniu na ciepło do ogrzewania pomieszczeń jest zwykle zamieszczona w projekcie domu. Jeśli jej nie znamy, trzeba ją obliczyć. Do niedawna robiło się to zgodnie z normą PN-B-03406:1994 Obli-czanie zapotrzebowania na ciepło pomieszczeń o kubaturze do 600 m3. Obecnie jest już nowa norma PN-EN 12831:2006. Obowiązek jej stosowania pojawi się wraz z nowelizacją rozporządzenia ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W prostym obiekcie, a takim jest dom jednorodzinny, moc kotła można dobrać zdecydowanie łatwiej, posługując się wskaźnikiem strat ciepła. Przyjmuje się, że wynosi on:
- od 120 do 200 W/m²
– dla domów bez izolacji cieplnej, wybudowanych przed rokiem 1982;
- od 90 do 120 W/m² – dla domów z lat 80. i 90. ubiegłego wieku;
- od 60 do 90 W/m² – dla domów wznoszonych od końca lat 90. ubiegłego wieku, dobrze zaizolowanych, z nowoczesnymi oknami.
Jeśli w domu jest dużo okien lub są wysokie pomieszczenia, lepiej przyjmować wartości z górnego zakresu. Zapotrzebowanie na ciepło nowoczesnego domu o powierzchni 130 m2 wynosi 7800-11 700 W (7,8-11,7 kW). Natomiast w ofercie producentów kotłów są urządzenia o mocy nie mniejszej niż 12-15 kW. Stąd wniosek, że do niedużego i ciepłego domu można dobrać kocioł praktycznie w ciemno. Dlatego do współczesnych domów jednorodzinnych robi się to, dopasowując moc do zapotrzebowania na ciepło do podgrzewania wody użytkowej, bo zwykle jest ono większe od zapotrzebowania na moc do ogrzewania pomieszczeń.
Do podgrzewania wody. Kupując kocioł dwufunkcyjny, powinniśmy wybrać taki, którego moc jest nie mniejsza niż 18-20 kW. Kocioł o mniejszej mocy można zastosować, jeżeli jesteśmy w stanie zaakceptować kąpiel w nie zawsze ciepłej wodzie. Może się zatem okazać wystarczający w domu rekreacyjnym, zamieszkiwanym sporadycznie. Na co dzień, gdy zależy nam na komforcie i przewidujemy, że jest możliwe jednoczesne napełnianie wanny i korzystanie z ciepłej wody w drugiej łazience lub kuchni, powinniśmy wybrać kocioł o mocy 28-30 kW. Moc kotła jednofunkcyjnego współpracującego z podgrzewaczem pojemnościowym może być mniejsza niż dwufunkcyjnego. Biorąc pod uwagę to, że jest kupowany zwykle do większych domów o większych stratach ciepła, można uznać, że wystarczająca będzie moc wynikająca z zapotrzebowania na ciepło do ogrzewania pomieszczeń. Lepiej jednak sprawdzić, ile czasu zajmie podgrzanie wo-dy w zasobniku. Można to zrobić, korzystając ze wzoru:
gdzie:
t – czas podgrzania  wody [s];
m – masa wody w zasobniku [kg] (kilogram wody odpowiada litrowi pojemności wymiennika);
cw – ciepło właściwe wody = 4,2 kJ/(kg.K);
t2 – temperatura, do jakiej ma być podgrzana woda;
t1 – temperatura początkowa wody w zasobniku;
Q – moc kotła [kW].
Przykład. Czas podgrzania zimnej wody o temperaturze 10°C (przyjmuje się, że woda dopływająca do podgrzewacza zawsze ma taką temperaturę) do 50°C w 200-litrowym zasobniku przez kocioł o mocy 15 kW wyniesie: 200 x 4,2 x (50 – 10)/15 = 2240 s, czyli 37 min. To dosyć długo, ale sytuacja, w której cała objętość wody w zbiorniku ma temperaturę 10°C, zdarza się tylko zimą po wyłączeniu kotła na kilka dni. W praktyce zimna woda dopływa stopniowo w miarę opróżniania zasobnika z gorącej wody. Można przyjąć, że przy intensywnym korzystaniu z niej początkowa temperatura mieszaniny ciepłej i zimnej wody w tak dużym zasobniku wynosi 30°C. Sytuacja taka miałaby miejsce po opróżnieniu zasobnika do połowy, czyli na przykład błyskawicznym napełnieniu całej wanny. Wówczas czas podgrzania wyniósłby 18,5 min, co można już uznać za wartość zadowalającą. W większości przypadków zużycie wody w domu jednorodzinnym jest mniejsze, zatem czas podgrzewania wody jest jeszcze krótszy.

Moc i sprawność kotła dwufunkcyjnego
Ze względu na to, że do przepływowego podgrzewania ciepłej wody jest potrzebna moc cieplna nie mniejsza niż 20 kW (aby jednocześnie przygotowywać kąpiel w wannie i zmywać naczynia, musimy mieć kocioł o mocy około 29 kW), a do ogrzewania pomieszczeń w przeciętnym domu jednorodzinnym wystarczy na ogół 10-12 kW, kocioł dwufunkcyjny przez większość czasu nie wykorzystuje swojej maksymalnej mocy. Kotły starszego typu nie pracują wówczas z maksymalną sprawnością, stąd obawy inwestorów, czy kocioł o większej mocy dobrany ze względu na potrzeby ciepłej wody nie będzie zużywał więcej paliwa, ogrzewając pomieszczenia. W przypadku nowoczesnych kotłów z regulacją pogodową i płynną regulacją mocy palników takie obawy są zupełnie nieuzasadnione, gdyż ich sprawność nie tylko nie spada, ale nawet zwiększa się wraz ze spadkiem obciążenia cieplnego. Wynika to z mniejszych strat kominowych i mniejszych strat ciepła kotła na skutek niższej temperatury spalin i wody w kotle. Najlepiej pod tym względem sprawdzają się kotły kondensacyjne. Decydując się na taki kocioł, nie musimy się obawiać, że będzie pracował nieekonomicznie. O tym, czy może pracować ze zmniejszoną mocą bez spadku sprawności, może świadczyć zakres mocy podawany przez producenta. Jeśli wynosi na przykład 8-20 kW, to oznacza, że kocioł będzie ogrzewał ciepłą wodę użytkową z mocą 20 kW, a niezależnie od tego moc do ogrzewania pomieszczeń można ustawić w zakresie od 8 do 20 kW.


Jak się ocenia wydajność kotła?

Producenci kotłów stosują coraz bardziej zaawansowane rozwiązania techniczne, żeby zwiększyć komfort korzystania z ciepłej wody użytkowej. Stąd między innymi duże różnice w cenie poszczególnych modeli kotłów. Ocenę wydajności przygotowania ciepłej wody przez kotły przeprowadza się zgodnie z normą PN-EN 13203-1:2006 Domowe urządzenia wytwarzające gorącą wodę opalane gazem. Urządzenia o obciążeniu cieplnym nieprzekraczającym 70 kW i o pojemności zasobnika wody wynoszącej 300 l.
Część 1: Ocena wydajności wytwarzania gorącej wody. W zależności od wyników kotły są oznaczane jedną, dwiema albo trzema gwiazdkami.
Podczas badań oceniane są:
- Czas oczekiwania na ciepłą wodę użytkową. Liczba gwiazdek zależy od czasu oczekiwania na ciepłą wodę mierzonego od chwili rozpoczęcia poboru do chwili, gdy temperatura wody wypływającej z kotła osiągnie wartość 50°C.
Klasyfikacja:
*** < 5 s,
** < 35 s,
* < 120 s.
- Odchylenia temperatury przy stałym poborze wody. Liczba gwiazdek zależy od wielkości odchylenia temperatury ciepłej wody użytkowej od wartości zadanej podczas pomiaru trwającego 8 min przy określonej wielkości wypływu wody – 5 i 7 l/min.
Klasyfikacja:
*** < 2 K,
** < 3 K,
* < 5 K.
- Odchylenia temperatury przy zmianie poboru wody. Liczba gwiazdek zależy od wielkości odchylenia temperatury ciepłej wody użytkowej od wartości zadanej, gdy podczas jej poboru zmniejszy się lub zwiększy jej strumień.
Klasyfikacja:
*** < 2 K,
** < 5 K,
* < 10 K.
- Czas potrzebny do stabilizacji temperatury ciepłej wody po zmianie wielkości jej strumienia.  Liczba gwiazdek zależy od czasu, który upłynie od momentu zwiększenia lub zmniejszenia strumienia wypływającej wody do chwili, w której jej temperatura się ustabilizuje.
Klasyfikacja:
*** < 10 s,
** < 30 s,
* < 60 s.
- Odchylenia temperatury przy kolejnych poborach. Liczba gwiazdek zależy od największej różnicy temperatury zmierzonej podczas kilku kolejnych poborów wody dokonywanych w odstępach 10, 20, 30... 120 s.
Klasyfikacja:
*** < 5 K,
** < 10 K,
* < 20 K.
- Minimalne natężenie przepływu ciepłej wody. Liczba gwiazdek zależy od wielkości minimalnego strumienia
ciepłej wody użytkowej, przy którym urządzenie wyreguluje temperaturę wypływu do wartości zadanej z dokładnością w zakresie +/- 5 K.
Klasyfikacja:
*** < 2 l/min,
** < 4 l/min,
* < 6 l/min.
- Specyficzny przepływ ciepłej wody użytkowej określany dla urządzeń dwufunkcyjnych i kotłów z zasobnikiem c.w.u. Ocena zależy od ilości ciepłej wody uzyskanej podczas poboru trwającego 10 min. Woda jest podgrzewana od 10 do 40°C. Pomiar jest dokonywany przy dwóch następujących po sobie poborach z 20-minutową przerwą między nimi.
W zależności od wyniku jest przyznawana ocena w postaci symboli kranów.
Klasyfikacja:
1 kran – 75-100 l/10 min,
2 krany – 100-150 l/10 min,
3 krany – 150-200 l/10 min,
4 krany – 200-275 l/10 min.

Wyposażenie
Kotłownia to nie tylko kocioł. Potrzebne są jeszcze inne urządzenia: pompy, armatura regulacyjna, zabezpieczająca. Niektóre kotły mają to wszystko w swojej obudowie.

Kotły dwufunkcyjne są zwykle wyposażone w najważniejsze urządzenia niezbędne w nowoczesnych instalacjach c.o., to znaczy w pompę obiegową, zawór bezpieczeństwa, odpowietrznik, przeponowe naczynie wzbiorcze oraz niezbędną armaturę. Umieszczenie tych elementów wewnątrz obudowy kotła pozwala ograniczyć przestrzeń potrzebną do urządzenia kotłowni i bardzo ułatwia montaż instalacji. Kupując tak wyposażony kocioł, otrzymujemy właściwie kompletną kotłownię – wystarczy podłączyć rury z wodą i przewód spalinowy.
Kotły jednofunkcyjne stojące, zwłaszcza te z żeliwnymi wymiennikami ciepła, rzadko są tak dobrze wyposażone. Większość wymienionych elementów trzeba kupić osobno i zainstalować
w kotłowni, przeznaczając na to sporą przestrzeń. Lepsze pod tym względem są kotły wiszące, bo zwykle mają standardowo wbudowaną przynajmniej część tego wyposażenia. Wtedy pozostaje dołączenie do nich zasobnika na wodę i wykonanie zabezpieczenia instalacji ciepłej wody (jeśli nie ma go wewnątrz kotła). Wybierając urządzenie wyposażone w pompy i naczynia wzbiorcze, trzeba zwrócić uwagę na ich parametry. Pompa obiegowa może się okazać za słaba, gdy zechcemy ją zastosować do instalacji ogrzewania podłogowego, w której zazwyczaj występują­ duże opory przepływu. Wtedy i tak trzeba wyposażyć instalację w dodatkową, zewnętrzną pompę. To samo dotyczy również naczyń wzbiorczych, choć te będące na wyposażeniu kotłów z reguły wystarczają do domów jednorodzinnych.

Który łatwiej zainstalować?

Dla doświadczonego instalatora przeszkolonego przez producenta
montaż kotła to nie problem. Kłopoty mogą wynikać z ograniczonej przestrzeni w domu.

We współczesnych domach do minimum ogranicza się przestrzeń nieużytkową
– nie ma piwnic i strychów, w małych domach nie zawsze jest pomieszczenie gospodarcze. W takiej sytuacji najczęściej jest wybierany kocioł dwufunkcyjny. Łatwo znaleźć na niego miejsce, ponieważ nie potrzebuje zasobnika na wodę, który zwykle jest większy od kotła, a niezbędna armatura mieści się w jego obudowie. Na zdjęciach w folderach reklamowych kotły dwufunkcyjne są zwykle umieszczone w ciągu szafek kuchennych lub w niewielkiej łazience, aby pokazać, że nie będą tam przeszkadzały. Producenci chwalą się często, że skonstruowali wyjątkowo mały kocioł, co ma znaczenie przede wszystkim w niewielkich mieszkaniach. Jednak również mający większe domy często dbają o to, by bez potrzeby nie marnować miejsca.
Pod tym względem kotły dwufunkcyjne zdecydowanie wygrywają z jednofunkcyjnymi, do których jest potrzebny zasobnik albo niezależny podgrzewacz wody. Jednofunkcyjne kotły­ stojące starszego typu nie tylko same zajmują miejsce, ale muszą mieć dodatkowy osprzęt (naczynia wzbiorcze, pompy, zawory), na który również potrzebna jest spora przestrzeń. Całość, ze względu na rozmiary i niezbyt estetyczny wygląd, nie nadaje się do zainstalowania w pomieszczeniu użytkowym takim jak kuchnia czy łazienka. Wobec tego na taki kocioł jest potrzebne osobne pomieszczenie. Montaż kotła jednofunkcyjnego z zasobnikiem jest także bardziej skomplikowany i pracochłonny niż dwufunkcyjnego. Pewnym kompromisem są kotły jednofunkcyjne sprzedawane w zestawie z dopasowanym zasobnikiem i wbudowanym osprzętem. W wersji wiszącej (także zasobnik może być wiszący, ale ma wtedy niezbyt dużą pojemność) zajmują na tyle mało miejsca, że można je montować w pomieszczeniach użytkowych.

Dwufunkcyjny z zasobnikiem
Aby zaradzić problemom wynikającym z przepływowego podgrzewania wody w kotle dwufunkcyjnym o niezbyt dużej mocy, producenci skonstruowali urządzenia wyposażone w niewielki zbiornik (15-60 l) umieszczony w obudowie kotła. Kocioł jest wtedy tylko trochę większy od zwykłego dwufunkcyjnego i ma wszystkie jego zalety. Jednocześnie jest pozbawiony jego najdokuczliwszych wad. Dzięki zasobnikowi ciepła woda jest dostępna nawet po minimalnym odkręceniu kranu, a jej temperatura jest stabilniejsza – podobnie jak wtedy, gdy jest dostarczana z podgrzewacza pojemnościowego. Popularne stały się także stojące kotły dwufunkcyjne z wbudowanym dużym zasobnikiem o pojemności około 100 l. Pod względem właściwości użytkowych są one konkurencyjne w stosunku do jednofunkcyjnych z zasobnikami o pojemności około 150 l. Jest to możliwe dzięki nieco innej zasadzie działania. Woda jest w nich podgrzewana przepływowo i do zasobnika trafia już gorąca. Dzięki uwarstwieniu w górnej części zasobnika ma ona wysoką temperaturę niemal natychmiast i można z niej korzystać, mimo że niższe warstwy pozostają zimne. Nie trzeba czekać na ogrzanie całej objętości zasobnika, jak to ma miejsce w podgrzewaczu pojemnościowym (zasobniku z wężownicą do kotłów jednofunkcyjnych). Jest to odczuwalne zwłaszcza wtedy, kiedy uruchamiamy kocioł po dłuższej przerwie. Mając kocioł dwufunkcyjny z zasobnikiem warstwowym, już po 3-5 min od jego uruchomienia można korzystać z ciepłej wody.

Współpraca
Coraz częściej domy są ogrzewane przez więcej niż jedno źródło ciepła. Urządzenia grzewcze powinny współpracować, by zużycie paliwa było jak najmniejsze, a komfort mieszkańców jak największy. Który rodzaj kotłów jest w tym wypadku lepszy?

Z kolektorami słonecznymi. Woda podgrzana w kolektorach słonecznych musi być magazynowana w dużym zbiorniku, żeby można było ją wykorzystać w każdej chwili, a nie tylko wtedy, gdy świeci słońce. Dlatego jeśli zamierzamy zamontować kolektory, powinniśmy się zdecydować na kocioł jednofunkcyjny z zasobnikiem. Do współpracy z kotłami i kolektorami słonecznymi produkuje się specjalne zasobniki z dwiema wężownicami – jedną przepływa gorąca woda z kotła, drugą – z kolektorów. Gdy energii słonecznej nie wystarczy do podgrzania wymaganej ilości wody, automatycznie włączy się kocioł. Potrzebny jest tylko odpowiedni regulator sterujący wszystkimi elementami instalacji. Producenci kotłów oferują gotowe zestawy składające się z kotła, zasobnika, kolektorów, regulatora i osprzętu niezbędnego do pracy całego systemu. Kocioł dwufunkcyjny bez zasobnika nie może współpracować z kolektorami słonecznymi ze względu na brak zasobnika.
Z kominkiem z płaszczem wodnym albo kotłem na paliwo stałe. Do współpracy z kominkami i kotłami na paliwa stałe nadają się zarówno kotły jedno-, jak i dwufunkcyjne. Jednak jeżeli zdecydujemy się na gazowy kocioł dwufunkcyjny, to kocioł na paliwo stałe (lub kominek) nie będzie mógł wspomagać przygotowywania ciepłej wody. By to było możliwe, potrzebny jest zasobnik, a więc jeśli chcemy wykorzystywać ciepło uzyskane z węgla czy drewna także do podgrzewania wody użytkowej, powinniśmy się zdecydować na gazowy kocioł jednofunkcyjny i włączyć do instalacji zasobnik. Takie rozwiązanie jest korzystniejsze ze względu na niższy koszt eksploatacji ogrzewania. Można też zrobić instalację ciepłej wody z niezależnym od kotłów podgrzewaczem (elektrycznym albo gazowym) – wówczas oczywiście kocioł gazowy powinien być jednofunkcyjny.
Z ogrzewaniem podłogowym. Instalacja ogrzewania podłogowego może być zasilana przez kocioł każdego rodzaju po zastosowaniu odpowiednich urządzeń regulacyjnych. Nie ma znaczenia, czy jest to kocioł jedno, czy dwufunkcyjny.

Zużycie paliwa
Czy sposób przygotowywania ciepłej wody ma wpływ na zużycie paliwa? Który z kotłów – jedno- czy dwufunkcyjny – pracuje bardziej ekonomicznie?

Ciepła woda zgromadzona w zasobniku stygnie. Nawet gdy zasobnik jest zaizolowany, po kilku godzinach jej temperatura obniża się na tyle, że musi być znowu podgrzana. A zatem nawet wtedy, gdy z niej nie korzystamy, kocioł jednofunkcyjny co jakiś czas uruchamia się i zużywa paliwo do jej podgrzewania. Kotły dwufunkcyjne z podgrzewaczem przepływowym nie mają tej wady. Uruchamiają się tylko wtedy, gdy występuje zużycie wody. Aby zminimalizować straty ciepła, powinno się wyłączać funkcję podgrzewania wody przez kocioł jednofunkcyjny na czas, gdy nikt z niej nie korzysta. Przydatne są regulatory do kotłów umożliwiające zaprogramowanie okresów, w których ciepła woda nie jest przygotowywana. Mając takie urządzenie, nie trzeba pamiętać o ręcznym włączaniu i wyłączaniu tej funkcji. Wystarczy raz zaprogramować regulator w taki sposób, by wyłączał podgrzewanie wody w godzinach nocnych lub w dzień – gdy wszyscy wychodzą z domu.

Kondensacyjny
Zarówno kocioł jedno-, jak i dwufunkcyjny może być kondensacyjny, czyli pracować z większą niż zwykły sprawnością i zużywać mniej paliwa dzięki odzyskiwaniu ciepła z pary wodnej zawartej w spalinach. Woda powracająca do kotła z instalacji musi mieć wtedy temperaturę na tyle niską, by schłodzić spaliny poniżej temperatury punktu rosy (około 54°C). Na skutek skraplania (kondensacji) pary wodnej jest uzyskiwane dodatkowe ciepło. Na ogół gdy kocioł pracuje z maksymalną mocą, kondensacja nie zachodzi, bo temperatura wody jest wyższa od temperatury punktu rosy. Tak jest właśnie podczas podgrzewania wody użytkowej. Producenci starają się udoskonalać konstrukcje kotłów tak, by wykorzystywać ciepło skraplania przez cały czas ich pracy. W niektórych kotłach jednofunkcyjnych współpracujących z podgrzewaczami pojemnościowymi kondensacja odbywa się także podczas przygotowywania ciepłej wody użytkowej. W kotłach dwufunkcyjnych z podgrzewaczem przepływowym raczej się to nie zdarza. Zużycie paliwa przez kondensacyjny kocioł jednofunkcyjny może być więc nieco mniejsze.

Do jakiego domu
Jaką decyzję podjąć? Który kocioł będzie dla nas odpowiedni?

Kotły dwufunkcyjne są z założenia przeznaczone do niedużych domów, w których punkty poboru ciepłej wody znajdują się blisko kotła. Ważne jest, by z ciepłej wody rzadko korzystały jednocześnie dwie osoby. W praktyce oznacza to, że kotły dwufunkcyjne nadają się do domów z jedną łazienką, najlepiej sąsiadującą z kuchnią. Kocioł powinien być zainstalowany w jednym z tych dwóch pomieszczeń, aby był jak najbliżej punktu poboru wody. W przeciwnym razie trzeba będzie długo czekać, aż dopłynie ona z kotła do kranu. Gdy punkty poboru wody są od siebie oddalone (na przykład kuchnia nie sąsiaduje z łazienką), kocioł lepiej umieścić w pobliżu miejsca, w którym częściej odkręca się kran z ciepłą wodą (zwykle w kuchni). Wówczas mniej wody zmarnuje się, spływając do kanalizacji, kiedy będzie się czekało na jej podgrzanie. Jeżeli długość rury, którą woda płynie z kotła do kranu, przekracza 7 m, czas oczekiwania jest już dokuczliwie długi. Do dużego domu z dwiema (lub więcej) łazienkami, w którym mieszkają więcej niż trzy osoby, powinno się wybrać kocioł jednofunkcyjny z pojemnościowym podgrzewaczem wody. Tylko wtedy mieszkańcom nie będzie dokuczać niestabilna temperatura wody i jej ograniczona wydajność. Możliwe będzie także zastosowanie cyrkulacji ciepłej wody, bez której trudno się obejść w dużej instalacji. Dzięki dodatkowym przewodom cyrkulacyjnym ciepła woda cały czas krąży w instalacji, przepływając przez zasobnik, w którym jest utrzymywana zadana temperatura. Wobec tego woda w rurach również ma zbliżoną temperaturę – nie stygnie, jak w instalacji bez cyrkulacji, i jest dostępna od razu po odkręceniu kranu. Do wymuszenia przepływu wody w instalacji cyrkulacyjnej służy specjalna niewielka pompa (współczesne pompy cyrkulacyjne są bardzo ciche i zużywają niewiele energii). Zastosowanie zegara sterującego jej pracą umożliwia automatyczne wyłączanie cyrkulacji, kiedy nie jest potrzebna, na przykład w nocy. Funkcję sterowania pompą cyrkulacyjną mają niektóre sterowniki kotłów. Na wybór na pewno wpłynie też cena. Kotły dwufunkcyjne są na ogół o 2-3 tys. zł tańsze od ich odpowiedników jednofunkcyjnych sprzedawanych w komplecie z zasobnikiem. Dla wielu osób, którym nie zależy na dostępie do dużej ilości ciepłej wody, będzie to na pewno decydujący argument.

Nie do każdej instalacji
Zanim kupimy kocioł dwufunkcyjny wyposażony w przepływowy podgrzewacz wody, sprawdźmy, czy nasza instalacja wodna spełnia warunki stawiane przez jego producenta. Niedogodności w użytkowaniu takiego kotła mogą się pojawić, gdy występują wahania ciśnienia wody, na przykład przy korzystaniu z urządzenia hydroforowego. Ponadto, aby podgrzewacz w ogóle się uruchomił, przepływająca przez niego woda musi mieć przy wymaganym minimalnym przepływie odpowiednio wysokie ciśnienie. Takie wymagania są określone przez producenta kotła i zapisane w instrukcji urządzenia.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty