Egzotyczne i swojskie. Drewno w ogrodzie


Jest materiałem tak naturalnym jak ziemia i rośliny. Ciepłe w dotyku, łatwe do kształtowania, powszechnie dostępne i – co bardzo istotne przy zagospodarowywaniu ogrodowej przestrzeni – doskonale komponuje się z kamieniem, cegłą i betonem.
Pasuje zarówno do aranżacji nostalgicznych, jak i rustykalnych czy nowoczesnych. Konstrukcja wykonanych z drewna elementów małej architektury zazwyczaj nie jest skomplikowana, a montaż łatwy. Robi się z niego meble ogrodowe, obrzeża rabat, ścianki oporowe, elementy ozdobne, a także pergole, trejaże i kratki, altany, urządzenia do zabawy dla dzieci, ogrodzenia, tarasy i nawierzchnie. Oferta handlowa jest bardzo zróżnicowana, tak pod względem materiału, jak i wzornictwa oraz cen. Nie ma też problemu, jeżeli chcemy sami wykonać jakieś elementy małej architektury, bo drewno krajowe możemy kupić w markecie budowlanym, zakładzie stolarskim albo w tartaku. Drewno egzotyczne jest sprzedawane w sklepach specjalistycznych. Jego oferta jest coraz bogatsza, a sprzedawcy mają dużą wiedzę na temat cech poszczególnych rodzajów drewna i ich zastosowania.

Tradycyjnie w polskich ogrodach wykorzystywano drewno rodzime. Najlepsze do stosowania na dworze jest twarde i odporne na działanie czynników atmosferycznych drewno dębowe i – rzadko dostępne w sprzedaży – modrzewiowe, a także z robinii akacjowej (zwanej akacją). Dwa pierwsze nie wymagają właściwie impregnacji, ale dla zachowania barwy warto powlekać je olejem. Ponieważ te najwartościowsze rodzaje drewna są dość kosztowne, częściej stosuje się sosnę i świerk, a czasami jesion. Są powszechnie dostępne i tańsze, jednak ponieważ mają porowatą strukturę i łatwo nasiąkają wodą, zrobione z nich elementy są mniej odporne na wpływ czynników powodujących degradację, takich jak deszcz, słońce, wiatr, mróz i wysoka temperatura. Pod ich wpływem odkształcają się i pękają. Przetrwają więc na zewnątrz najwyżej kilka sezonów. Żeby przedłużyć ich egzystencję, koniecznie trzeba bardzo dokładnie impregnować je preparatami chemicznymi. Wykonuje się to w zakładach specjalistycznych metodą ciśnieniową (jest to najskuteczniejszy sposób impregnacji, bo preparat głęboko wnika w tkanki) lub w kąpieli w odpowiednich zbiornikach (zależnie od zastosowanej technologii preparat dokładnie pokrywa powierzchnię lub wnika na pewną głębokość w impregnowane drewno). Samodzielnie można skutecznie zabezpieczyć drewno, nanosząc impregnat pędzlem, pod warunkiem że zrobi się to kilkakrotnie i bardzo dokładnie. Po dwóch-trzech sezonach zabieg trzeba powtórzyć. Do wyboru są preparaty bezbarwne i koloryzujące – kryjące lub transparentne, które podkreślają słoje. Zaimpregnowaną powierzchnię możemy dodatkowo pomalować farbą do drewna przeznaczoną do stosowania na zewnątrz budynków. Dobrym impregnatem jest pokost. Warto nasączyć nim bruk, płyty i bale z litego drewna, zwłaszcza miękkiego. Żeby głęboko wsiąkł, rozcieńczamy go pół na pół benzyną ekstrakcyjną. Takim preparatem powlekamy powierzchnię kilka razy, a na końcu stosujemy pokost nierozcieńczony.

Egzotyczne skarby
Drewno egzotyczne jest nie tylko trwałe, ale i efektowne. Jednak jego wykorzystywanie ogranicza wysoka cena. Najczęściej w ofercie można spotkać akację azjatycką (mangium), bangkirai, bilingę, cumaru, eukaliptus (micro), lapacho (ipe), malas, massarandubę, merbau, tatajubę, modrzew syberyjski i tek. Gatunki te są zaliczane do grupy drewna twardego. Są odporne na degradację powodowaną przez czynniki atmosferyczne, grzyby i szkodniki. Nie wymagają impregnowania. Jeżeli nie chcemy dopuścić do szarzenia powierzchni, należy nasączyć drewno specjalnym olejem. Raz przeprowadzony zabieg trzeba powtarzać wiosną i jesienią. Tek, akacja i eukaliptus są wykorzystywane do produkcji mebli, a pozostałe na elementy podłóg tarasowych.

Jak uniknąć uszkodzeń
Dla elementów drewnianych groźne jest nierównomierne namakanie i przesychanie. Nie należy umieszczać ich w bezpośrednim kontakcie z ziemią, ale na warstwie grysu lub piasku gruboziarnistego, dobrze przepuszczających wodę. Podobnie jeśli wkopujemy drewniane elementy w ziemię, dobrze jest otoczyć je drenującą warstwą żwiru. Duże konstrukcje, jak pergole, trejaże czy tarasy, mocujemy zazwyczaj do fundamentów lub stóp fundamentowych. Między powierzchnią drewna a betonowym fundamentem warto pozostawić szczelinę szerokości co najmniej kilku centymetrów, umożliwiającą przepływ powietrza. Zapobiegnie to zamakaniu, a w konsekwencji degradacji drewna. Aby to osiągnąć, w fundamencie umieszczamy płaskownik, kątownik lub element przypominający kształtem strzemię i albo łączymy z nim drewniany słup konstrukcji (pergola, trejaż, ogrodzenie) albo drewniany lub metalowy legar, do którego mocujemy deski tarasu. Elementy z drewna egzotycznego po-winny być łączone śrubami albo wkrętami ze stali nierdzewnej czy mosiężnymi. Zwykła stal w kontakcie z nim szybciej eroduje, a na jego powierzchni pojawiają się ciemne plamy.


Na tarasy najczęściej stosuje się rodzime drewno sosnowe i świerkowe. Znacznie lepsze jest drewno dębowe, twarde i odporne na uszkodzenia mechaniczne, oraz drewno egzotyczne. Deski do budowy tarasu powinny mieć grubość co najmniej 2 cm. Należy je układać na legarach z odstępami szerokości około 0,5 cm (po pierwsze, aby przyspieszyć odpływ wody, a po drugie, aby uniknąć wypiętrzania, gdy drewno pracuje pod wpływem wilgoci). Najlepiej, jeśli deski tarasowe są ryflowane, czyli mają podłużne żłobienia, które działają antypoślizgowo i ułatwiają odprowadzanie wody.





Najczęściej robi się je z sosny i robinii (akacji), ale nierzadko w ofercie są też meble dębowe oraz z drewna egzotycznego, najczęściej z teku, eukaliptusa (mikro) i bangkirai. Drewno egzotyczne jest często wykorzystywane na siedziska, oparcia, podłokietniki i blaty mebli metalowych. Większość mebli drewnianych powinna być na zimę przenoszona do pomieszczeń. Wyjątkiem są meble tekowe, które nie niszczeją, ale pokrywają się szarą patyną (można temu zapobiec, stosując specjalny olej).


Do produkcji huśtawek, ważek, fortów wspinaczkowych, drabinek, piaskownic itp. wykorzystuje się impregnowane i malowane drewno sosnowe lub dębowe i malowaną sklejkę. Powierzchnia wszystkich elementów powinna być doskonale wygładzona, a poszczególne elementy takiej grubości, aby nie mogły się złamać nawet podczas intensywnej zabawy. Ważne, aby powstawało w nich jak najmniej pęknięć, bo używane są zazwyczaj bardzo intensywnie. Lepiej, jeśli wszelkie długie elementy, takie jak słupy, słupki, poprzeczki, będą wykonane nie z okrąglaków, które pękają promieniście w kierunku rdzenia drzewa, a z krawędziaków przygotowywanych tak, aby rdzeń był przesunięty względem osi pionowej


Tradycyjnie budowano proste płoty z pionowych żerdek czy sztachet oraz z poziomo montowanych desek lub żerdzi. Drewniane słupy stanowiące podstawę konstrukcji po zasmołowaniu wkopywano w ziemię. Takie rustykalne rozwiązania można stosować i teraz. Aby przedłużyć trwałość płotu, warto wokół wkopanego w ziemię słupa umieścić warstwę drenującą, czyli żwir. Stosowane obecnie solidne ogrodzenia składają się ze słupów drewnianych, metalowych lub murowanych, do których mocuje się drewniane panele lub przęsła z desek albo listew. Słupy montuje się do stóp fundamentowych wyposażonych w pionowy metalowy element mocujący.

Drewno to dobry materiał do utwardzania nawierzchni przeznaczonych do ruchu pieszego. Są nie tylko oryginalne, ale wyglądają też bardzo naturalnie w przestrzeni ogrodowej, a przy tym drewno tłumi hałas (kiedyś brukowano nim stajnie i bramy przejazdowe w kamienicach). Nawierzchnie takie można wykonać z bruku dębowego lub sosnowego w postaci kostki lub kołków średnicy 10-15 cm, z plastrów ciętych w poprzek grubych pni, a nawet z paneli zbijanych z wąskich desek sosnowych, robiniowych oraz z drewna egzotycznego. Rzadziej spotykane, ale bardzo efektowne, są nawierzchnie z bali, czyli z grubych kawałków drewna tartacznego.

W wersji najprostszej, czyli jako zadasznie oparte na słupach, chronią przed słońcem i deszczem. Jeżeli dodamy ażurowe ściany, powstanie zaciszny zakątek osłonięty przed wzrokiem ciekawskich, a jeśli wyposażymy altanę w ściany, drzwi i okna – mały domek, który stanie się miejscem wypoczynku w chłodniejsze dni. Do budowy altan najczęściej wykorzystuje się drewno sosnowe oraz dębowe. Gotowe altany można kupić w centrach ogrodniczych. Są to konstrukcje czworo-, sześcio- lub ośmioboczne pokryte dachem z gontu drewnianego lub bitumicznego albo trzciną. Często mają podłogę i ściany, a czasami też okna i drzwi.


Najlepszym drewnem do ich budowy jest dębina. Wykonane z tego ciężkiego drewna elementy nie muszą być impregnowane ani konserwowane. Również drewno egzotyczne nie boi się wody, jednak ze względu na wysoką cenę rzadko jest wykorzystywane do budowy całych konstrukcji, cześciej jedynie jako wykończenie. Zazwyczaj właściciele ogrodów decydują się na mostki czy kładki wykonane z impregnowanego drewna sosnowego. Powinny być tak konstruowane, by nie miało ono kontaktu z wodą (impregnaty zanieczyszczają wodę i są toksyczne dla ryb), ale opierało się na betonowych lub kamiennych przyczółkach. Elementy składające się na podłogę mostka powinny być ryflowane lub szorstkie, bo na gładkiej wilgotnej powierzchni łatwo się poślizgnąć. 

Te konstrukcje przewidziane do podtrzymywania pnączy zwykle robi się z drewna sosnowego. Powinno ono być bardzo dobrze zaimpregnowane, bo gdy obrośnie pędami roślin, konserwacja stanie się trudna. Podpora powinna być dobrana do wielkości wspinającego się po niej pnącza, inaczej może nie utrzymać jego ciężaru.

Służą do umacniania krawędzi skarp i podwyższonych rabat. Najlepiej do tego celu nadają się dębowe, ale najczęściej robi się je z drewna sosnowego. Ścianki oporowe muszą wytrzymać napór ziemi, dlatego – żeby były stabilne – elementy, z których są zbudowane trzeba zagłębić w ziemi na 1/3 –1/2 ich długości. Szczególnie dobrze zaimpregnowana musi być część drewna, która ma kontakt z glebą (można ją też dodatkowo pokryć smołą). Między podpieraną ziemią a drewnianymi ściankami czy obrzeżami warto umieścić warstwę żwiru; ułatwi to odpływ wody. Jest to ważne zwłaszcza wtedy, gdy podłoże jest nieprzepuszczalne.

ILE KOSZTUJE?

Deski tarasowe ryflowane:
– świerkowe 12 x 28 x 3000 cm: 25 zł;
– bangkirai 25 x 145 x 1000 cm: 190 zł.
Komplet mebli:
– stół 115 x 68 cm i cztery fotele, sosna
bejcowana: 429 zł;
– stół 170 x 220 cm i cztery fotele, tek: 2895 zł.
Domek dla dziecka, sosna: 1800 zł.
Piaskownica 300 x 300 cm, sosna: 520 zł.
Bruk drewniany 1 m²:
– sosnowy: 50 zł;
– dębowy: 40-259 zł.
Altana sześciokątna kryta gontem bitumicznym, sosna: 3485 zł.
Mostek długości 314 cm z barierką, sosna: 2165 zł.
Pergola wysokości 243 cm i długości 353 cm, sosna: 1335 zł.
Krata pod pnącza 180 x 180 cm, sosna: 230 zł.

Czym konserwować drewno

Preparaty impregnujące:- Algat (Altax) – zabezpiecza przed glonami, mchami i porostami: 5 l – 87 zł;
- Drewnochron Impregnat Ekstra kolor (SigmaKalon) – do ochronnego i dekoracyjnego malowania przedmiotów drewnianych na zewnątrz: 5 l  – 69 zł;
- Nobiles Pokost (Nobiles) – zabezpiecza przed grzybami oraz czynnikami atmosferycznymi: 5 l – 65 zł;
- Sadolin Classic (Sadolin) – koloryzujący impregnat do drewna głęboko penetrujący. Chroni przed insektami, sinicą i grzybami oraz wpływem promieniowania UV: 2,5 l – 20 zł;
- Valtti Color (Tikkurila) – bejca z lakierem i konserwantem. Zachowuje naturalną strukturę powierzchni drewna. Zabezpiecza przed sinieniem, butwieniem, pleśnią i owadami: 2,7 l – 70 zł.

Farby i barwniki:
- Emakol (Dekoral) – farba do malowania elementów drewnianych na zewnątrz: 0,9 l – 13 zł;
- Sigmatorno Semigloss (Sigma Coatings) – dobrze kryjąca, szybko schnąca, odporna na działanie czynników atmosferycznych i promieni UV, przepuszczalna dla pary wodnej: 1 l – 70 zł;
- Wodorozcieńczalna Emalia akrylowa do pokoi dziecięcych Disney (Śnieżka) – hypoalergiczna akrylowa emalia do stosowania również na zewnątrz: 0,5 l – 22 zł;
- Lazura do płotów i ogrodów (Osmo) – ekologiczny barwnik wyprodukowany z soków rośliny o nazwie urzęt barwierski. Zapobiega powstawaniu plam i gniciu. Może być kompostowany: 0,75l – 73 zł.

Oleje:

- Ochronna lazura do drewna (Osmo) – zapobiega tworzeniu się grzybów, chroni przed sinieniem i gniciem. Naturalne oleje wnikają głęboko w drewno, utrzymując jego elastyczność: 0,75 l – 120 zł;
- Wosk olejny kryjący do drewna (Osmo) – produkowany na bazie naturalnych olejów. Nie pęka, nie łuszczy się, nie tworzy pęcherzyków. Bardzo odporny na działanie czynników atmosferycznych i promieni UV: 0,75 – 123 zł.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty