Fundamenty – z czego i jak je budować


Na nich opiera się dom, dlatego szczególnie należy zadbać o to, by zostały wykonane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej. Popełnione błędy mogą być później bardzo trudne do wykrycia i naprawienia.
Powinny być zawsze posadowione głębiej, niż przemarza grunt (w okolicach Warszawy jest to głębokość 1 m, Poznania – 80 cm, a Suwałk 1,4 m). Tak będą zagłębione fundamenty domów niepodpiwniczonych. Jeśli wznosi się dom z piwnicami, zagłębienie będzie wyznaczała wysokość piwnicy.
Głębokość przemarzania jest najistotniejsza, jeżeli dom ma stanąć na gruntach spoistych – piaszczyste w znacznie mniejszym stopniu podciągają wodę gruntową.
Fundamenty muszą być dostosowane także do nośności gruntu. Aby się dowiedzieć, jaka ona jest, trzeba przeprowadzić badania geotechniczne. Z reguły przyjmuje się, że dobra nośność gruntu to co najmniej 150 kPa. Jeśli warstwa nośna nie zalega zbyt głęboko, mogą być posadowione bezpośrednio na niej. Gdy grunt jest zbyt słaby (warstwa nośna znajduje się na głębokości większej niż 3-4 m), fundament posadawia się pośrednio – za pomocą pali lub tak zwanej studni.
Pale żelbetowe powinny mieć średnicę co najmniej 20 cm, umieszcza się je w rozstawie 50-100 cm. Mogą sięgać na głębokość nawet 6-10 m – do warstwy nośnej, i na niej się opierać. Zazwyczaj robi się je na budowie – wierci otwory w ziemi, wkłada w nie zbrojenie i wypełnia betonem.
Studnia – tak jak pale – może sięgać 6-10 m w głąb ziemi. Wykop robiony jest identycznie jak pod studnię na wodę. Jednak potem dno trzeba zabetonować. Jej ścianki mają grubość około 10 cm, a średnica jest zbliżona do szerokości ławy.

1. Wykopy
Pierwszy etap prac to zrobienie wykopu pod fundamenty. Najpierw z terenu, na którym stanie budynek, należy zdjąć humus – najczęściej jest to warstwa grubości około 20 cm. Następnie trzeba wybrać ziemię, żeby zrobić podziemny fragment fundamentu. Najlepiej, gdy mechanicznie wykonuje się wykop do głębokości co najmniej o 10 cm mniejszej niż planowana głębokość fundamentu. Pozostałe 10 cm powinno być usuwane ręcznie – dzięki temu nie zostanie poruszony grunt rodzimy stykający się z fundamentem.
Wykopy mogą być wąsko- albo szerokoprzestrzenne (wtedy kąt nachylenia skarpy powinien wynosić około 30°). Dokładne wyprofilowanie skarp zależy od rodzaju gruntu i głębokości wykopu. Decyzję dotyczącą wykopu pod fundamenty konkretnego domu powinien podjąć geotechnik. Szerokoprzestrzenne wykopy robi się w gruntach niespoistych. W spoistych można robić wykopy wąskoprzestrzenne na szerokość fundamentu. Najlepiej jednak, gdy ściany wykopu są nachylone ukośnie, wtedy łatwo jest prowadzić prace.
Jeśli fundamenty nie są robione w gruntach spoistych, przed położeniem ławy fundamentowej powinno się ułożyć chudy beton. Jest rzadki i wiąże z gruntem.
Jeżeli ława fundamentowa będzie robiona na warstwie chudego betonu, wykop musi zostać pogłębiony o 10 cm.

2. Ławy fundamentowe

Są robione z betonu, ponieważ jest wytrzymały na ściskanie. Najczęściej układa się je z betonu B15 w deskowaniu albo bezpośrednio w gruncie.
Jeżeli ława ma być wykonana w deskowaniu, dolna część wykopu powinna być od niej szersza o 10-15 cm z każdej strony, aby można było ustawić niskie deskowanie wysokości 30-40 cm, w którym zabetonuje się ławę.
Gdy ława ma być wykonana bezpośrednio w gruncie, wykop robi się na jej wymiar. Następnie jego dno i boki wykłada się folią hydroizolacyjną, która – podobnie jak deskowanie – zapobiega wyciekaniu zaczynu cementowego z mieszanki betonowej. Dzięki temu beton będzie miał odpowiednią wytrzymałość.
W ławie fundamentowej można wykonać zbrojenie konstrukcyjne albo nie. Gdy jest, staje się ona bardziej odporna na odkształcenia spowodowane naciskiem budynku. Robi się je z czterech prętów średnicy 12 mm i zamyka strzemionami, które nie pozwalają prętom przemieszczać się podczas betonowania. Takie zbrojenie ławy ma na celu usztywnienie całej konstrukcji fundamentowej. Grubość ław ze zbrojeniami konstrukcyjnymi może wynosić 30-40 cm, szerokość wynika z obciążeń (można przyjąć, że jest to 60-80 cm). Niezazbrojona ława z reguły powinna mieć więcej niż 40 x 80 cm.

Jak przygotować wykop pod ławę fundamentową

GDZIE SĄ POTRZEBNE STOPY FUNDAMENTOWE
Stosuje się je tam, gdzie będą punktowe obciążenia – na przykład pod słupy podpierające ganek albo narożnik budynku. Wykonuje się je podobnie jak ławy fundamentowe. Minimalna wysokość stopy to 30 cm. Szerokość zależy od wymiarów słupa, który ma być na niej wsparty, stopa powinna być od niego szersza o 30 cm – po 15 cm z każdej strony.

3. Ściany fundamentowe

Mogą być monolityczne lub murowane z cegły, kamienia, bloczków betonowych. O ile fundamenty domów niepodpiwniczonych mogą być zarówno monolityczne, jak i murowane, o tyle w przypadku domów podpiwniczonych, mających głębokie piwnice, murowane ściany mogłyby być zbyt słabe. Dlatego zaleca się do nich fundamenty monolityczne. Zwykle ściany fundamentowe są wykonywane do wysokości 30-50 cm nad poziom terenu.

Monolityczne

Beton, z którego są robione, jest tańszy od innych materiałów przeznaczonych do budowy fundamentów. Jednak koszt tego rozwiązania znacznie podnosi drogie i pracochłonne deskowanie.
Wykonanie fundamentu bezpośrednio w wykopie wąskoprzestrzennym może być niebezpieczne, ponieważ w trakcie prac grunt mógłby się osunąć i połączyć z betonem, poważnie osłabiając wytrzymałość fundamentu.
Jedynym rozsądnym sposobem na obniżenie kosztów i przyspieszenie robót jest zlecenie pracy firmie budowlanej, która ma gotowe deskowanie systemowe (szalunki powtarzalne).
Zawsze przed układaniem betonu deskowanie należy zwilżyć wodą (jeśli jest ono z desek) lub specjalnym preparatem zapobiegającym przyklejeniu betonu do deskowania (gdy używa się gotowych blatów ze sklejki). Żeby beton się nie rozwarstwiał, powinien być zrzucany z odpowiedniej wysokości. Im jest rzadszy, tym musi być ona mniejsza. Gdy ma konsystencję ciekłą, powinien być zrzucany z wysokości nie większej niż 50 cm.
W domach jednorodzinnych obciążenia nie są zbyt duże, dlatego z reguły wykonuje się ściany betonowe, a nie żelbetowe (ze zbrojeniem zaprojektowanym przez konstruktora). Pionowych ścian fundamentowych z betonu raczej się nie zbroi. Jedynie w ich górnej części układa się zbrojenie wieńczące z czterech prętów średnicy 6 mm i zamkniętych strzemion.
Deskowanie można rozebrać najszybciej po dwóch dniach, lecz tylko wtedy, gdy temperatura nie spada poniżej 15°C. W niskiej temperaturze wiązanie betonu możne trwać nawet 12 dni.

Z pustaków zasypowych

Można je stosować zamiast deskowania. Wznoszone z nich ściany fundamentowe mogą mieć szerokość 20, 25 i 30 cm. Betonowe pustaki zasypowe układa się na sucho (bez zaprawy) dzięki odpowiedniemu wyprofilowaniu dolnych i górnych krawędzi. Po ułożeniu dwóch warstw wypełnia się je betonem klasy co najmniej B10 albo keramzytobetonem (jeśli nie będzie robiona dodatkowa izolacja termiczna). Po ułożeniu ostatniej warstwy wykonuje się zbrojenie – minimum z dwóch prętów średnicy 10 mm połączonych strzemionami. Jeżeli ściana fundamentowa z pustaków zasypowych będzie zagłębiona w gruncie na 2-2,5 m, należy wykonać poziome zbrojenie zwiększające sztywność ściany. Jeśli nie zostanie ono zrobione, pod dużym naciskiem gruntu może dojść do wygięcia ściany.
Jeżeli ściany fundamentowe wzniesione z pustaków zasypowych nie są wystarczająco równe, trzeba je otynkować, żeby nie uszkodzić izolacji przeciwwilgociowej.

Murowane

Muruje się je na zaprawę cementową lub cementowo-wapienną. Użycie zaprawy cementowej, która ma rzadszą konsystencję, może utrudniać prace murarskie. Zaprawa cementowo-wapienna ma lepszą urabialność – jest gęstsza – dlatego łatwiej nią murować.
Z cegły pełnej ceramicznej można zbudować ścianę fundamentową grubości 25 cm (grubość 1 cegły), 38 cm (grubość 1 i 1/2 cegły plus spoina) albo 51 cm (grubość 2 cegieł plus spoina). Kolejne warstwy muruje się tak, aby spoiny pionowe były przesunięte co najmniej o 1/4 cegły. Spoiny nie mogą być zbyt grube – poziome powinny mieć około 10 mm, pionowe 12 mm.
Do wymurowania fundamentów oprócz cegły ceramicznej można wykorzystać cegłę silikatową. Wtedy ściana fundamentowa może mieć nawet 18 cm grubości.
Z bloczków betonowych są budowane ściany fundamentowe grubości 24, 25 lub 38 cm. Zastosowanie bloczków z betonu B15 gwarantuje, że ściana będzie wytrzymała i nienasiąkliwa. Bloczki układa się z przesunięciem o 1/2 elementu w kolejnym rzędzie.
Spoiny poziome powinny mieć grubość 10-15 mm, a pionowe – 10-20 mm.
Jedyną niedogodnością przy wznoszeniu ścian jest duży ciężar bloczków – jeden waży ponad 30 kg.
Z kamieni są wykonywane bardzo rzadko, ponieważ są bardzo pracochłonne, a później trudno ułożyć na nich izolację (łatwo ją przebić na nierównościach ściany). Taki fundament należałoby najpierw otynkować i dopiero potem izolować.

Uwaga! Jeżeli dom jest wznoszony na gruncie zakwaszonym, nie należy stosować betonu z cementu portlandzkiego (reaguje z kwaśnym odczynem gleby). Najlepiej użyć wtedy betonu z cementu hutniczego.

4. Płyta fundamentowa

Wszystkie prace przy tradycyjnych fundamentach wymagają dużych nakładów pracy. Znacznie prostszym rozwiązaniem jest zbudowanie budynku na płycie fundamentowej.
Nie trzeba wtedy robić głębokiego wykopu, wystarczy zdjąć humus. Miejsce po nim wypełnia się tłuczniem albo żwirem, który chroni przed podciąganiem kapilarnym wody. Na tak przygotowanym podłożu układa się styropian grubości 15-16 cm. Musi on jednak mieć odpowiednią gęstość – powinien to być co najmniej styropian FS 20 (samogasnący o minimalnym ciężarze 20 kg/m³). Można też wykorzystać polistyren ekstrudowany, który ma większą odporność na ściskanie. Bezpośrednio na styropianie robi się płytę fundamentową. Powinna być zbrojona na górze i na dole. Zwykle wykorzystuje się do tego siatki o oczkach 15 x 15 mm z drutu średnicy 5-6 mm. Zbroi się całą powierzchnię płyty, a fragmenty, na których będą stały ściany, dozbraja się prętami średnicy 8-12 mm.

Płyta fundamentowa kontra tradycyjny fundament

Płyta zastępuje nie tylko fundament, ale także podłogę na gruncie. Można na niej od razu układać posadzkę. Gdy fundamenty są tradycyjne – oparte na ławie fundamentowej – trzeba dodatkowo ułożyć wszystkie warstwy podłogi.

5. Izolacja przeciwwilgociowa

Ściany fundamentowe muszą być odporne na wilgoć i działanie wody gruntowej. O rodzaju izolacji decydują warunki wodno-gruntowe terenu, na którym ma być wzniesiony dom. Jeżeli będzie to grunt przepuszczalny – przynajmniej 1 m powyżej poziomu wody gruntowej – wystarczy izolacja przeciwwilgociowa. Gdy zaś budynek ma być posadowiony na gruncie spoistym albo poniżej poziomu wody gruntowej, konieczne będzie wykonanie izolacji przeciwwodnej.
Informacji o tym, jaki rodzaj izolacji powinno się zrobić, należy szukać w projekcie (zaadaptowanym do warunków gruntowych działki). Muszą się w nim znaleźć informacje o potrzebnych materiałach i sposobie ich ułożenia (na przykład ilość warstw, szerokości zakładów).
Hydroizolację należy ułożyć poziomo na ławie fundamentowej, pionowo na ścianie fundamentowej oraz poziomo na styku ściany fundamentowej ze ścianą parteru, a w domach podpiwniczonych ze ścianami piwnicy pod stropem.

Z czego można zrobić hydroizolację

Papy – można z nich robić izolacje poziome i pionowe. Są elastyczne i jednocześnie odporne na uszkodzenia mechaniczne. Do wykonania izolacji fundamentów stosuje się papy asfaltowe na różnych osnowach. Te na osnowie z tektury mają najsłabsze parametry techniczne i są układane w dwóch-trzech warstwach na lepiku asfaltowym.
Lepsze parametry techniczne mają papy na osnowie z włókien poliestrowych, a najlepsze – termozgrzewalne na osnowie z włókna szklanego. Wystarczy, że położy się jedną warstwę takiej papy.
Folie hydroizolacyjne – mogą być płaskie – nadają się do izolacji poziomych i pionowych, albo tłoczone (membrany) – robi się z nich izolacje pionowe. Są produkowane z polichlorku winylu (płaskie) i polietylenu (płaskie i tłoczone). Mogą być zgrzewalne lub samoprzylepne. Do mocowania membran potrzebne są też listwy i taśmy.
Masy bitumiczne – robi się z nich izolacje pionowe na równych podłożach. Murowane ściany fundamentowe przed ich położeniem należy najpierw otynkować. Mogą być nanoszone pędzlem, wałkiem lub pacą. Tworzą na ścianie wodoszczelną powłokę.

6. Ocieplanie

Zgodnie z normami ściany fundamentowe powinny być ocieplane na głębokość 1 m poniżej poziomu gruntu. Ocieplenie ściany fundamentowej ma zwykle grubość 8 cm. Jeśli ściany nadziemne mają budowę trójwarstwową, to ściany fundamentowe są także trójwarstwowe. Murowana warstwa zewnętrzna (osłonowa) jest zazwyczaj z tego samego materiału co ściana nośna fundamentów, na przykład z cegły ceramicznej lub bloczków betonowych.

Czym można ocieplać fundamenty

Styropian (polistyren ekspandowany) jest materiałem najczęściej używanym do ocieplania ścian fundamentowych. Do tego celu powinien być wykorzystywany styropian FS20. Najlepiej zastosować płyty z frezowanymi krawędziami. Dzięki temu na połączeniach płyt nie powstaną mostki termiczne. Materiały zawierające rozpuszczalniki i oleje (smoła, lepik na zimno, ksylamit) rozpuszczają styropian.
Polistyren ekstrudowany – jest odporniejszy na działanie wody niż styropian i ma nieco lepsze właściwości termoizolacyjne. Podobnie jak styropian rozpuszcza się podczas kontaktu ze smołą, z lepikiem na zimno czy ksylamitem.
Wełna mineralna i szklana – ma strukturę porowatą otwartą – łatwiej przechodzi przez nią woda, dlatego do ocieplania fundamentów należy stosować jedynie twarde płyty o gęstości powyżej 110 kg/m³, które są odporne na nasiąkanie.
Keramzyt – jest odporny na mróz, wilgoć, ogień, pleśń i grzyby. Wykorzystuje się go do zasypywania wykopów fundamentowych od wewnętrznej strony domu i jako podkład pod podłogi na gruncie. Niestety, ma najsłabszą izolacyjność, dlatego trzeba go układać grubą warstwą.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty