Halogenem po oczach


Świecą przyjemnym białym światłem i są dwukrotnie trwalsze od tradycyjnych. Nic więc dziwnego, że mimo wyższej ceny są coraz chętniej używane do oświetlania pomieszczeń mieszkalnych.


Żarówki (lampy) halogenowe (tabela) są produkowane w dwóch wersjach: niskonapięciowej przystosowanej do zasilania obniżonym napięciem 6 lub 12 V oraz na napięcie sieciowe 230 V. Dają białe światło o temperaturze barwowej od 2900 do 3200 K i mogą pracować 2-4 tys. godzin, czyli dwukrotnie dłużej niż tradycyjna żarówka. Ich skuteczność świetlna jest także wyższa. Podobnie jak standardowe żarówki halogenowe mogą być montowane w obwodach sterowanych ściemniaczami.


Niskonapięciowe

Mogą być wbudowane w reflektor (odbłyśnik) z szybką lub bez, wykonany w całości z aluminium lub tylko nim pokryty. Odbłyśnik pochłania, a następnie odprowadza ciepło w kierunku trzonka, dzięki czemu oświetlane powierzchnie i przedmioty mniej się nagrzewają. Pozwala prawie dowolnie kształtować rozsyłanie światła, zwykle w bardzo małym kącie przestrzennym. Ta cecha niskonapięciowych lamp halogenowych znajduje zastosowanie w oświetleniu dekoracyjnym.
Żarówki bez odbłyśnika muszą być umieszczone w oprawie z odbłyśnikiem.
Lampy niskonapięciowe mają inne trzonki niż standardowe żarówki, przez co nie pasują do normalnych, stosowanych do nich opraw. Mogą być podłączane do standardowej instalacji elektrycznej 230 V wyłącznie za pośrednictwem transformatorów – magnetycznych lub elektronicznych – obniżających napięcie z 230 do 6 lub 12 V. Transformatory elektroniczne są wprawdzie droższe, ale dodatkowo stabilizują przetwarzane napięcie.
Transformator nie powinien być umieszczony bliżej niż 30 cm od żarówki (lampy), ale też nie dalej niż 2 m od niej. Jeśli będzie za blisko, może się nadmiernie nagrzewać. Z kolei w zbyt długich przewodach między transformatorem a żarówką za bardzo spada napięcie.
W niskonapięciowe żarówki halogenowe mogą być wyposażone nie tylko oprawy oświetleniowe na stałe przymocowane do ściany lub sufitu, ale także przenośne, używane do oświetlenia miejscowego na biurku lub nocnym stoliku. W takim przypadku transformator jest wbudowany w podstawę oprawy.
Oświetlając przedmioty lub płaszczyzny oprawami z żarówkami halogenowymi, należy zachować odpowiedni odstęp określony przez producenta oprawy i oznakowany na ich obudowie.

Wysokonapięciowe
Mogą mieć bańkę ze szkła przezroczystego lub mlecznego o kształcie podobnym do zwykłych żarówek. Są wyposażone w trzonek z gwintem E14 lub E27 i przystosowane do pracy w instalacji o napięciu 230 V. Mogą więc być stosowane wymiennie ze standardowymi źródłami światła, choć gdy używa się specjalnie projektowanych opraw, efekt jest jeszcze lepszy. W zależności od zastosowanego w nich układu optycznego uzyskuje się różne kształty rozsyłania światła. Żarówki halogenowe na napięcie 230 V są zasilane bezpośrednio z instalacji.

TRADYCYJNA KONTRA HALOGENOWA

Żarówka tradycyjna to szklana bańka z umieszczoną wewnątrz skrętką z drutu wolframowego – materiału o najwyższej temperaturze topnienia. Pod wpływem przepływającego prądu skrętka rozżarza się i emituje energię w postaci ciepła i światła. Cząstki wolframu odrywają się od niej (parują) i osadzają w postaci czarnego osadu wewnątrz bańki. Im wyższa jest temperatura żarzenia się skrętki (wyższe napięcie zasilania), tym szybciej paruje wolfram i tym mniejszą trwałość ma żarówka. Wzrost napięcia zasilania o 5% powyżej wartości znamionowej powoduje wprawdzie zwiększenie emisji światła o 25%, ale jednocześnie o połowę skraca trwałość żarówki.
Żarówka (lampa) halogenowa dzięki zastosowaniu szkła kwarcowego odpornego na wysoką temperaturę ma znacznie mniejszą bańkę niż tradycyjna. W małej bańce jest możliwe zwiększenie ciśnienia gazu szlachetnego (którym jest wypełniona) i w ten sposób ograniczenie parowania wolframu. Do gazu są dodawane halogenki umożliwiające powstawanie halogenowego cyklu regenerującego skrętkę wolframową, co ogranicza powstawanie czarnego osadu i zwiększa trwałość skrętki, a więc i całej lampy.

Przydatne wskazówki

Instalując oświetlenie halogenowe i korzystając z niego, pamiętaj, że:
- moc transformatora musi być ściśle dopasowana do mocy obciążenia;
- transformator trzeba umieścić w miejscu łatwo dostępnym;
- na podłożu palnym można instalować tylko specjalnie wykonane transformatory;
- długość przewodów między transformatorem a poszczególnymi żarówkami musi być jednakowa, aby każda z nich była zasilana takim samym napięciem;
- moc ściemniacza do lamp niskonapięciowych powinna uwzględniać także stratę mocy na transformatorze;
- między lampą a oświetlaną powierzchnią lub obiektem musi być zachowany bezpieczny odstęp (powinien być oznaczony na oprawie), aby nie doszło do przegrzania;
- można wymienić zużytą lampę lub umieścić w oprawie nową wyłącznie po odłączeniu napięcia, nawet jeśli wynosi ono 6 lub 12 V. Obniżone napięcie wprawdzie nie grozi porażeniem, ale prąd o dużym natężeniu może uszkodzić (nadtopić) styki w oprawce, co spowoduje obniżenie jej trwałości;
- nie należy dotykać gołą ręką lamp halogenowych niemających zewnętrznej bańki lub reflektora, nawet gdy są zimne. Odciski palców spowodują uszkodzenie palnika po włączeniu napięcia. Przypadkowo dotknięty palnik trzeba oczyścić czystą szmatką lub papierową chusteczką namoczoną w alkoholu, a następnie wytrzeć do sucha;
- instalację większego zespołu żarówek halogenowych bezpieczniej jest powierzyć elektrykowi.

NIE TYLKO NISKIE, ALE I STAŁE
Utrzymanie napięcia zasilania żarówek halogenowych na stałym, znamionowym poziomie wpływa nie tylko na ich trwałość, ale także na skuteczność świetlną. Obniżenie napięcia o 5% powoduje spadek ilości światła o blisko 15% i odczuwalną zmianę temperatury barwowej.
Równie niekorzystny jest wzrost napięcia. W przypadku żarówki zasilanej napięciem 12 V zmiana o 1 V (czyli 8%) oznacza zmniejszenie trwałości aż o 60%, na przykład z 4 do 1,6 tys. godzin.

SŁOWNICZEK
Skuteczność świetlna – iloraz emitowanego strumienia świetlnego i zużytej mocy [lm/W].
Strumień świetlny – całkowita ilość światła emitowanego z danego źródła; jednostka – lumen [lm].
Temperatura barwy (barwowa) – obiektywna miara wrażenia barwy danego źródła światła; jednostka – kelwin [K].

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty