Jak kupować i nie żałować. Prawa konsumenta


Od dziesięciu lat sprzedawca nie ma obowiązku przyjęcia produktu, który jest pełnowartościowy, a jedynie przestał się podobać kupującemu. Jak zatem sprawdzić, czy efektownie prezentująca się w sklepie lampa będzie równie dobrze wyglądać w naszym domu? Pięciodniowy termin rozwiązania umowy sprzedaży obowiązywał do połowy 1995 r. Uprawnienie do oddania pełnowartościowej rzeczy przyznawała klientom uchwała Rady Ministrów z 1983 r. Dotyczyła ona jednak tylko handlu uspołecznionego. Gdy przestał on istnieć, uchwała straciła sens.
Obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości oddawania lub wymiany towarów zgodnych z umową (bez wad), kupionych w tradycyjny sposób, czyli w sklepie. Wielu konsumentów o tym nie wie i nadal żąda od sprzedawców zwrotu pieniędzy za pełnowartościowe rzeczy. Doprowadza to w sklepach do częstych nieporozumień.

Sprzedaż na próbę

Jeśli kupujący chce sobie zagwarantować możliwość wypróbowania rzeczy, zbadania już po zawarciu umowy sprzedaży i oceny, czy spełnia ona jego oczekiwania, może zawrzeć ze sprzedawcą tak zwaną umowę sprzedaży na próbę uregulowaną w art. 592 Kodeksu cywilnego.
Jest ona zmodyfikowaną wersją „zwykłej” umowy sprzedaży (art. 535 k.c.). Zawiera dodatkową klauzulę o uprawnieniu kupującego do wypróbowania rzeczy (zbadania jej) i – w zależności od wyniku tych czynności – do uznania jej za dobrą i zachowania, a jeśli nie, to do zwrotu rzeczy sprzedawcy i odzyskania zapłaconej za nią kwoty.
Co ważne, z możliwości tej można skorzystać tylko w odniesieniu do sprzedaży rzeczy ruchomych.
W najczęściej występującej na rynku sprzedaży konsumenckiej sytuacji kupujący odbiera nabytą na próbę rzecz od sprzedawcy i płaci za nią tuż po zawarciu umowy. Umowa sprzedaży zostaje jednak zawarta, pod warunkiem że kupujący uzna rzecz za dobrą. Oznacza to, że stanie się on jej właścicielem dopiero wtedy, gdy podejmie ostateczną decyzję o pozostawieniu jej sobie. Aby to jednak nastąpiło, kupujący przed upływem terminu próby powinien poinformować sprzedawcę – najlepiej na piśmie – że próba wypadła pomyślnie. Milczenie kupującego i upływ czasu próby także będzie oznaczać, że jej wynik jest pozytywny. Brak aprobaty natomiast można oznajmić albo w złożonym sprzedawcy oświadczeniu, najlepiej pisemnie, albo przed upływem terminu próby, oddając (odsyłając) rzecz sprzedawcy. Kwestia ta najczęściej jest wyraźnie uregulowana w umowie.
Termin próby lub zbadania rzeczy należałoby ustalić już w momencie zawierania umowy. Jeśli kupujący i sprzedawca tego nie zrobią, wówczas do wyznaczenia terminu jest uprawniony sprzedawca. Musi poinformować o nim kupującego. Czas na zbadanie rzeczy powinien być na tyle długi, by jej wszechstronne wypróbowanie i zbadanie było faktycznie możliwe.
Przyczyny, jakie skłonią kupującego do rezygnacji z rzeczy, to kwestia jego swobodnej decyzji, gustu i indywidualnych upodobań. Mogą mieć zatem charakter czysto subiektywny. Kupujący ma prawo stwierdzić na przykład, że dana rzecz przestała mu się podobać, nie odpowiada mu z jemu tylko znanych powodów lub też, że wbrew temu, co wcześniej sądził, nie będzie mu ona przydatna. Powodem zwrotu rzeczy może być również jej wysoka cena w porównaniu z ceną takiej samej rzeczy u innego sprzedawcy bądź tylko w odczuciu kupującego. Istotne dla kupującego jest to, że nie musi on tłumaczyć sprzedawcy, dlaczego zdecydował się na zwrócenie rzeczy.
Aby zastrzeżenie próby było prawnie skuteczne, umowa sprzedaży na próbę nie musi zostać zawarta w formie pisemnej. Jednak ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej wymaga od sprzedawcy obowiązkowego potwierdzenia na piśmie, z własnej inicjatywy, istotnych postanowień tego rodzaju umowy. Będą to: nazwa towaru, jego cena, dane sprzedawcy oraz element najistotniejszy – ustalony ze sprzedawcą czas próby, w ciągu którego konsument może się zastanowić, czy odebraną już ze sklepu rzecz ostatecznie zatrzymać, czy przed upływem tego czasu poinformować sprzedawcę, że z niej rezygnuje, doprowadzając do likwidacji umowy.
Termin próby wystarczy umieścić na paragonie, fakturze lub rachunku i potwierdzić podpisami klienta oraz sprzedawcy.
Rzecz kupiona na próbę może być w trakcie jej trwania używana, jednakże tylko w takim zakresie, który jest niezbędny do zrealizowania celu umowy, czyli wypróbowania (zbadania) rzeczy. Nie jest to jednak badanie i próbowanie mające na celu wykrycie jej ewentualnych wad (niezgodności z umową). Dlatego zbadanie rzeczy kupionej na próbę i uznanie jej za dobrą w żaden sposób nie wyłącza uprawnień konsumenta wobec sprzedawcy związanych z jej później stwierdzoną wadliwością (niezgodnością z umową).

Sprzedaż poza lokalem

Zawieranie umów między przedsiębiorcami a konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa reguluje ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Zgodnie z nią lokalem przedsiębiorstwa jest miejsce przeznaczone do obsługiwania konsumentów. Będzie nim sklep, a także budka lub stragan (na przykład na targowisku, jarmarku czy bazarze) oraz stałe stoisko w pasażu centrum handlowego, na imprezie targowej bądź wystawie.
Umowa zostanie zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa, jeśli dojdzie do tego w miejscu pracy lub w mieszkaniu konsumenta albo na ulicy. Są to najczęstsze, najbardziej typowe miejsca zawierania tego rodzaju umów.
W ustawie przewidziano, że od zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa umowy konsument może odstąpić (zrezygnować z niej) do dziesięciu dni od jej zawarcia i – co najważniejsze – może to zrobić bez podawania przyczyn. Nie ma też znaczenia, czy w ciągu tych dziesięciu dni konsument otrzymał towar. Liczy się sam fakt zawarcia umowy.
Przed sfinalizowaniem takiej transakcji sprzedawca ma obowiązek poinformować konsumenta na piśmie o jego prawie do odstąpienia od umowy oraz wręczyć mu wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Na tym dokumencie powinny się znaleźć nazwa przedsiębiorcy oraz adres jego siedziby.
Jeśli sprzedawca nie wykona obowiązku pisemnego poinformowania konsumenta o prawie do odstąpienia (również gdy przekaże tę informację, ale zrobi to ustnie), wówczas dziesięciodniowy termin liczy się od momentu, w którym konsument dowiedział się o takim uprawnieniu – na przykład od rzecznika konsumentów lub w Inspekcji Handlowej. Jednakże konsument ostatecznie traci możliwość rezygnacji z umowy z powodu nieprzekazania mu tej informacji po trzech miesiącach od dnia wykonania umowy (czyli od otrzymania kupionej rzeczy).
Sprzedawca ma ponadto obowiązek wręczyć konsumentowi pisemne potwierdzenie zawarcia umowy zawierające datę sprzedaży, nazwę towaru i jego cenę. Powinien też dobrowolnie okazać kupującemu dowód tożsamości oraz dokument potwierdzający prowadzenie działalności gospodarczej (jeżeli tego nie zrobi, popełnia wykroczenie, za które grozi mu grzywna).
Od kupującego sprzedawca natomiast może zażądać pisemnego potwierdzenia, że otrzymał informację o prawie do odstąpienia i wzór oświadczenia. Możliwości rezygnacji z umowy na przewidzianych w ustawie zasadach sprzedawca nie może uzależnić od zapłaty przez kupującego jakiejkolwiek kwoty, czyli odstępnego. Natomiast od wszelkich przedpłat należą się konsumentowi odsetki ustawowe od dnia dokonania przedpłaty.
Aby zwrócić towar, należy przesłać (najlepiej listem poleconym) na adres sprzedawcy oświadczenie o odstąpieniu od umowy lub złożyć je bezpośrednio w jego siedzibie. Dziesięciodniowy ter-min będzie dotrzymany, jeśli oświadczenie zostanie wysłane przed jego upływem (liczy się data stempla pocztowego). Sporządzając oświadczenie, konsument może się posiłkować otrzymanym od sprzedawcy wzorem. Jednakże nie jest to konieczne – inaczej sformułowane także będzie skuteczne.
W razie odstąpienia umowę uważa się za niezawartą, czyli następuje powrót do sytuacji sprzed jej zawarcia, kiedy to sprzedawca i kupujący nie mieli wobec siebie żadnych zobowiązań. Każda ze stron powinna zwrócić drugiej to, co od niej otrzymała – konsument sprzedawcy towar, a sprzedawca konsumentowi pieniądze.
Towar należy zwrócić w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna, to znaczy powstała w trakcie jego zwykłego, zgodnego z przeznaczeniem użytkowania. Rozliczenie ma nastąpić niezwłocznie, ale najpóźniej do 14 dni od rezygnacji z umowy.
Do niektórych umów, nawet jeżeli zostaną zawarte z konsumentem i poza lokalem przedsiębiorstwa, ustawa nie będzie miała zastosowania. Między innymi wówczas, gdy wartość kupionego w ten sposób towaru jest mniejsza niż dziesięć euro, w wypadku umów o prace budowlane oraz dotyczących nieruchomości. Ustawą będą jednak objęte zamówione poza lokalem przedsiębiorstwa usługi remontowe nieruchomości oraz kupione w ten sposób materiały do budowy lub remontu (na przykład okna, drzwi).

Podstawa prawna:- art. 592 Kodeksu cywilnego
- ustawa z 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. nr 22, poz. 271 z późn. zm.)

Uwaga! W momencie otrzymania towaru, niezależnie od zmiany zdania czy gustu kupującego, staje się on już zasadniczo jego własnością. Zwrot będzie możliwy wtedy, gdy sprzedawca się na to zgodzi.

Czy sklepy chcą sprzedawać na próbę?

W ostatnich latach niektóre sieci zachodnioeuropejskich super- i hipermarketów, otwierając swoje sklepy w Polsce, wprowadzają zakorzeniony od lat w ich macierzystych krajach zwyczaj dawania klientom możliwości zwrotu towarów pełnowartościowych (bez wad) w wyznaczonym przez sklep terminie. Klienci mogą testować na przykład  AGD lub sprzęt RTV w domu przez kilka lub nawet kilkanaście dni od zakupu. W tym czasie mają prawo oddać towar bez podawania przyczyny i odzyskać gotówkę. Wystarczy powiedzieć: rozmyśliłem się.
Informacja o możliwości zwrotu towaru jest eksponowana w sklepie, w ogólnie dostępnym miejscu, lub zamieszczona we wręczanych klientom ulotkach. Należy ją traktować jako ofertę zawarcia umowy sprzedaży na próbę. Oprócz terminu, w którym klient może zwrócić rzecz, zwykle są w niej wymienione rodzaje towarów kupionych w sklepie, których możliwość zwrotu nie dotyczy, oraz inne warunki, które muszą być spełnione, aby rzecz została z powrotem przyjęta – na przykład dostarczenie jej w oryginalnym opakowaniu.
Sprzedaż na próbę jest jednym ze sposobów zachęcenia klientów do zakupu towarów. W sytuacji coraz ostrzejszej konkurencji na rynku i walki o klientów jej znaczenie i popularność wśród sprzedawców wzrasta.

Uwaga! W przeciwieństwie do możliwości zwrotu pełnowartościowego towaru kupionego w sklepie, którą stwarza dopiero zawarcie ze sprzedawcą specjalnej umowy sprzedaży na próbę, uprawnienie konsumenta do oddania sprzedawcy pełnowartościowej rzeczy nabytej poza lokalem przedsiębiorstwa wynika z ustawy i w związku z tym jest niezależne od woli sprzedawcy.

Czy można zwrócić towar zamówiony przez Internet?
Kupując przez Internet, konsument zawiera umowę na odległość, podobnie jak robiąc zakupy przy uźyciu telefonu, faksu lub zamówienia wydrukowanego wraz z reklamą w gazecie lub w nadesłanym do domu katalogu.
Nabyty towar może zwrócić sprzedawcy, odstępując od umowy bez podawania przyczyny, w ciągu dziesięciu dni od wydania towaru. Zwrot wzajemnych świadczeń powinien nastąpić niezwłocznie, nie później niż w ciągu 14 dni. Sprzedawca nie ma prawa żądać żadnej dodatkowej kwoty (odstępnego).
Nabyty na odległość produkt można wypróbować. Nie dotyczy to jednak płyt lub kaset audio i wideo oraz zapisanych na nośnikach programów komputerowych, gdyż mogą być zwracane tylko w nieusuniętym, oryginalnym opakowaniu (na przykład folii).

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty