Jak prawidłowo ustawić kino domowe


Zamiast wybrać się do kina, możemy sprowadzić je do nas, by w zaciszu domowym cieszyć się dużym ekranem i otaczającym zewsząd dźwiękiem. Jednak zanim kupimy kino domowe, musimy dokładnie zaplanować miejsce, w którym zostanie ono zainstalowane.
.Decydując się na zakup kina domowego, musimy przede wszystkim przemyśleć, gdzie zostanie ono umieszczone. W zależności od możliwości finansowych i lokalowych mamy do wyboru dwie ewentualności – przeznaczenie na kino domowe osobnego pomieszczenia lub specjalne (na etapie budowy domu lub później) rozplanowanie salonu czy innego pokoju, tak aby stworzyć sobie jak najlepsze warunki do oglądania filmów. Wtedy na pewno docenimy komfort posiadania własnego kina.



Wielkość pomieszczenia a rodzaj sprzętu

Głównym czynnikiem, którym należy się kierować przy wyborze zestawu kina domowego, jest – oprócz jego jakości – wielkość pomieszczenia dla niego przeznaczonego. W zależności od niej możemy się zdecydować na telewizor lub projektor z ekranem i odpowiednio dobrać (chodzi głównie o moc) głośniki. Chociaż rozmiar obrazu i jego jakość to dwie główne cechy przemawiające za zastosowaniem projektora, musimy pamiętać, że jest on dość wymagającym urządzeniem. Przede wszystkim już na etapie projektu trzeba pomyśleć o tym, na której ścianie zawiśnie ekran i gdzie zostanie umieszczony projektor, który wymaga określonej odległości od ekranu. Możemy się więc zdecydować na jego zakup wyłącznie wtedy, gdy na kino domowe przeznaczamy duże pomieszczenie. W przypadku mniejszych warto kupić telewizor LCD lub plazmowy, które wymagają znacznie mniej miejsca. Za minimalną umowną odległość widza od ekranu zwykle przyjmuje się odległość równą jego przekątnej. Trudno jednak o jednoznaczną odpowiedź na temat odległości optymalnej – to kwestia indywidualnych preferencji.
Musimy też pamiętać, że im większe pomieszczenie przeznaczamy na kino domowe, tym droższy sprzęt będziemy musieli kupić. Wynika to przede wszystkim z określonej mocy (a co za tym idzie – ceny) głośników – zbyt mała nie da oczekiwanych efektów, małe głośniki umieszczone w dużym pomieszczeniu po prostu „zginą”. To z kolei jest ściśle powiązane z obrazem. Warto przyjąć zasadę, że duży obraz wymaga „dużego” dźwięku i odwrotnie. Trudno wyobrazić sobie sytuację, że siedzimy przed wielkim ekranem, a cichutki dźwięk wydobywa się z maleńkich głośniczków. Takie kino nie miałoby przecież sensu.

Rozmieszczenie głośników

W optymalnym ustawieniu głośniki przednie i tylne powinny tworzyć prostokąt, a kanapa (czy fotel), na której siedzi słuchacz, powinna zostać umieszczona na przecięciu przekątnych. Jednak ze względu na wielkość i kształt pomieszczenia takie ich rozstawienie nie zawsze jest możliwe. Na szczęście sprzęt przyzwoitej klasy pozwala na dość dokładne korygowanie – wynikających z nieidealnego ustawienia – opóźnień z poszczególnych głośników. Wszystkie trzy główne zespoły głośnikowe powinny się znajdować w jednakowej odległości od słuchacza. Przed zespołami głośnikowymi nie mogą się znajdować żadne przeszkody utrudniające dotarcie fali dźwiękowej do widza, a w ich pobliżu – duże, gładkie powierzchnie odbijające i płaszczyzny zbiegające się pod kątem prostym.
Oddalenie głośników od ścian sprzyja uzyskaniu bardziej przestrzennego i lekkiego dźwięku. W celu uzyskania najlepszych rezultatów zespoły głośnikowe powinny być odsunięte od tylnej ściany pomieszczenia na odległość co najmniej 1 m (głośniki efektowe), natomiast od pozostałych ścian – minimum 0,5 m. Szerokość ich rozstawienia jest uzależniona od odległości od słuchacza. Najczęściej zaleca się oddalenie ich od siebie na odległość nie większą niż od słuchacza.


Kable też ważne

W instalacjach audio-wideo najnowszej generacji dużą rolę odgrywa też jakość użytych przewodów i złączy. Nowoczesna instalacja AV to przede wszystkim duża różnorodność przewodów oraz ich zróżnicowane przeznaczenie w zależności od rodzaju przesyłanych sygnałów i zastosowanych urządzeń, a także wysoka jakość. Warto położyć dobre kable. Przyjmuje się uogólnioną regułę, że koszt instalacji kablowej powinien wynieść 10-15% kosztów urządzeń, do których została stworzona.
Dobra instalacja kablowa to też taka, która jest położona niejako na wyrost. Uwzględnia ona wszystkie obecne standardy podłączeń oraz wejścia i wyjścia sygnału urządzeń, które mogą zostać wykorzystane w przyszłości, nawet za kilkanaście lat. By nie mieć z tym problemu, wystarczy włożyć kable do wcześniej ułożonych w podłodze czy ścianie rurek lub peszli bądź przypodłogowych listew lub kanałów. Należy jedynie pamiętać, że nie powinno się prowadzić przewodów elektrycznych, antenowych i głośnikowych w tym samym korytku.
Rozmieszczając przewody AV, warto się skonsultować z elektrykiem, który zaprojektuje przebieg instalacji wysokonapięciowej oraz sygnału audio i wideo. Wykonując ją samemu, łatwo popełnić błąd. Jeżeli instalacja AV zostanie poprowadzona zbyt blisko instalacji zasilającej, mogą powstać słyszalne lub widziane na ekranie zakłócenia.

Specjalna sala kinowa

Jeśli decydujemy się na zaprojektowanie kina domowego w osobnym (przeznaczonym wyłącznie do projekcji filmów), pomieszczeniu, mamy największe możliwości stworzenia idealnych warunków. Wtedy ważne jest – jeszcze na etapie projektowania budynku – skupienie się nawet na szczegółach, bo w przyszłości to one zdecydują o komforcie oglądania ulubionych filmów czy słuchania muzyki. Jeżeli odpowiednio wcześnie powiemy architektowi o naszym zamiarze, będzie on mógł podjąć współpracę z firmami, które fachowo rozplanują i wyposażą taką salę. Najważniejsze jest wcześniejsze położenie instalacji kablowej. Profesjonalny instalator zapewni nam odpowiednie umiejscowienie poszczególnych elementów systemu kina domowego i przygotowanie pod niego okablowania.
Najlepszym pomieszczeniem na osobną salę kinową będzie piwnica: łatwo ją zaciemnić (okna piwniczne są zazwyczaj małe, można zatem całkowicie odciąć światło dzienne), a solidne – zazwyczaj betonowe – ściany dobrze tłumią dźwięki; problemem może być jedynie jej wysokość. Jeśli nie jest to jednak możliwe, w innym miejscu też możemy stworzyć dość dobre warunki do oglądania filmów, musimy tylko pamiętać o skutecznym wygłuszeniu takiego pomieszczenia.
Na jakość odtwarzanego dźwięku niekorzystnie wpływają pomieszczenia o gładkich, równoległych ścianach, zatem ściany powinny być chropowate i nierównoległe. Zdaniem akustyków najgorszym rozwiązaniem jest sala o zwielokrotnionych proporcjach (idealny prostopadłościan), w której szerokość jednej ze ścian jest równa jej wysokości, a druga jest na przykład dwukrotnie dłuższa. Powstający w głośnikach dźwięk – odbijając się wielokrotnie od ścian – nakłada się na siebie, tworzy pogłos lub falę stojącą, przez co nie nadaje się do słuchania. Jednak w sytuacji, kiedy projektujemy salę kinową od początku do końca, łatwo tego uniknąć. Ściany takiego pomieszczenia można wyłożyć specjalnymi matami wygłuszającymi lub tekturowymi opakowaniami po jajkach (najtańsze rozwiązanie). Alternatywą może być na przykład pokój na planie nieregularnego wielokąta.
Dysponując osobnym pomieszczeniem, które będzie służyć wyłącznie do celów projekcyjnych, możemy pozwolić sobie też na zastosowanie wszystkich elementów, które wpływają na jakość dźwięku i obrazu bez obawy, że nie będzie to wyglądało zbyt estetycznie. Możemy więc na przykład pomalować ściany na ciemny kolor – choćby czarny, zaokrąglić rogi pomieszczenia, w narożnikach zainstalować piramidki rozpraszające ze specjalnej gąbki, która ograniczy odbicia dźwięku, zawiesić tkaninę na suficie (ważne jest, aby stanowił on jednolitą konstrukcję – sufit podwieszany nie jest dobrym rozwiązaniem) czy wytłumić ściany (na przykład przy pomocy specjalnej tapety).
Osobne pomieszczenie, o ile jest ono dość duże, daje też możliwość wyboru dowolnego zestawu kina domowego. Z powodzeniem możemy zainstalować w nim zarówno telewizor, jak i bardziej wymagający (odpowiednia odległość, lepsze zaciemnienie) projektor z ekranem.


Aranżujemy salon

Ktoś, kto nie jest wytrawnym audiofilem, może jednak z powodzeniem umieścić kino domowe na przykład w salonie, choć możliwe jest też wykorzystanie do tego celu innego pomieszczenia – pokoju gościnnego, gabinetu czy biblioteki.
Jeśli chodzi o konkretne elementy kina domowego, to w przypadku aranżacji pomieszczenia (chyba że jest ono bardzo duże) rozwiązaniem dającym najwięcej możliwości jest zastosowanie telewizora CRT, LCD lub plazmowego. Wymagają one bowiem mniej miejsca niż projektor i ekran, a także nie tak idealnego zaciemnienia. W przypadku projektora za każdym razem konieczne jest zaciemnianie pomieszczenia, rozwijanie i zwijanie ekranu. Jeśli pomieszczenie będzie pomalowane na jasny kolor (zwłaszcza biały), światło z projektora, odbijając się od ekranu, rozświetli je. Ściana, na której znajdzie się ekran, powinna być więc pomalowana na ciemny, matowy kolor. Prawdopodobnie niewiele osób odważy się na pomalowanie pokoju na czarno, ale można przecież znaleźć kompromis.
Zaciemnienie. W przypadku dostosowania salonu do potrzeb kina domowego dość trudne, ale bardzo ważne jest odpowiednie zaciemnienie pomieszczenia. Gdy tego nie zrobimy, na oglądanie filmu w komfortowych warunkach będziemy mogli sobie pozwolić jedynie po zapadnięciu zmroku, a i wtedy – biorąc pod uwagę na przykład oświetlenie ulic – nie zawsze będzie to możliwe. Zaciemnienie powinno być więc przede wszystkim skuteczne i praktyczne. W tym celu można zastosować zewnętrzne lub wewnętrzne (na przykład z nagumowanego płótna) rolety. Dla wygody mogą być one opuszczane elektrycznie i sterowane pilotem lub wyłącznikiem naściennym. Mogą pomóc również grube, ciężkie zasłony, które dodatkowo ograniczą odbicia dźwięku od płaskich tafli szkła. Zaciemnienie ma szczególne znaczenie w pobliżu ekranu – to miejsce powinno być najlepiej chronione przed światłem z zewnątrz.
Akustyka. Kolejnym problemem jest akustyka. Foldery prezentujące sprzęt audio-wideo są zazwyczaj ilustrowane zdjęciami prezentującymi efektownie zaaranżowane jasne wnętrza, pełne lśniących podłóg i okien zajmujących całą ścianę. Tymczasem dźwięk lubi wszystko, co chropowate i miękkie. Co istotniejsze – ściany nie mogą być gładkie i puste. Wystarczy w pomieszczeniu klasnąć w dłonie, by się przekonać, jak rozchodzi się w nim dźwięk. Powstawanie pogłosu mogą ograniczyć meble, obrazy i wiszące tkaniny. Podłoga (najlepiej w całości) powinna zostać zasłonięta dywanem lub wykładziną. Na uzyskanie lepszego brzmienia wpływa również zawieszenie za przednimi głośnikami i w okolicach punktu odsłuchowego (miejsca, gdzie zasiądą widzowie) materiału pochłaniającego dźwięk (gąbki lub tkaniny). Nie zawsze jest to jednak możliwe, bo przecież sala do kina domowego – przynajmniej w wydaniu rodzinnym – powinna pozostać przede wszystkim estetycznym pomieszczeniem mieszkalnym.

Jak żyć z kinem w domu?

Kino domowe jest urządzeniem dość hałaśliwym. Komfort korzystania z niego wymaga skutecznego wytłumienia dźwięków zarówno pochodzących z samego kina, jak i dobiegających z pobliskich pomieszczeń. Najważniejsze jest ograniczenie rozchodzenia się dźwięków z subwoofera, które są najbardziej dokuczliwe dla innych mieszkańców domu. Można spróbować to zrobić, umieszczając go na kolcach albo na granitowej płycie lub stosując matę izolującą akustycznie, podkład korkowy i wykładzinę na wylewkę podłogi.
Architekci podpowiadają też, że jeśli chcemy mieć kino w domu, należy zapomnieć o przenikających się, dwupoziomowych przestrzeniach, których nie da się skutecznie zamknąć.

CO TO JEST KINO DOMOWE?
Kino domowe to cztery główne elementy: źródło obrazu, amplituner, odtwarzacz DVD oraz zespół głośników (najczęściej sześciu lub ośmiu, ich liczba zależy od zastosowanego systemu).

Źródła obrazu:- telewizor CRT – standardowy telewizor kineskopowy, przekątna ekranu do 36 cali, najpopularniejszy 32-calowy odbiornik kosztuje 3,5-4 tys. zł;
- telewizor LCD – ciekłokrystaliczny, przekątna ekranu: 15-42 cale, ceny najpopularniejszych 32-, 37- i 42-calowych wahają się od około 6 do 30 tys. zł. Są płaskie, więc można je wieszać na ścianie;
- telewizor plazmowy – ekran wy-pełnia specjalny gaz. Najmniejsze mają 32 cale, a największe 61 cali. Telewizor o przekątnej 42 cale kosztuje zazwyczaj około 15 tys. zł, większe nawet do 70 tys. Są zupełnie płaskie. Tak jak telewizory LCD można je wieszać na ścianie, choć są dość ciężkie – ważą ok. 90 kg;
- projektor – znane są trzy standardowe metody wyświetlania: analogowa CRT i dwie cyfrowe – LCD i DLP. Najpopularniejszą i najnowocześniejszą techniką wyświetlania jest DLP. Ceny projektorów DLP zaczynają się już od ok. 3,5 tys. zł. Projektor przykręca się do sufitu na specjalnej stopce lub windzie, zazwyczaj prostopadle do ekranu, dokładnie na jego osi, w odległości co najmniej 3 m od niego. Oprócz ceny urządzenia trzeba także uwzględnić cenę wymienianej co mniej więcej 2,5 tys. godzin żarówki (wynosi ona ok. 2,5 tys. zł);
- ekran – może być zwijany lub przenośny. Jego rozmiary wynoszą od 1,2 do 3,6 m w podstawie. Ceny ekranów projekcyjnych zaczynają się już od 200 zł, ale za taki dobrej klasy trzeba zapłacić ok. 3,5 tys. zł.

Zespół głośników
Najbardziej popularnym systemem kina domowego jest – składający się z pięciu głośników (centralnego, dwóch przednich, dwóch efektowych) i subwoofera – system 5.1, chociaż istnieje jeszcze system 6.1, w którym dodano jeden tylny głośnik surround, i 7.1 z dwoma dodatkowymi tylnymi głośnikami. Najdroższe zespoły głośników są wyposażone w system nagłośnienia JBL Synthesis, który spełnia normy THX, czyli standardy dźwięku w kinie domowym wyznaczone przez firmę Lucasfilm. Ceny zespołów zależą od mocy głośników i ich jakości.

Cena kina domowego zależy od jego jakości
Klasa popularna waha się od 2 do 5 tys. zł (poniżej tej ceny nie uzyskamy satysfakcjonujących efektów), średnia – 5-15 tys. zł, a wyższa – 15-40 tys. zł. Jest też klasa najwyższa. Tu górna granica może wynieść nawet ponad 200 tys. zł. Ważne jest jednak, że sprzęt można gromadzić stopniowo, dowolnie go konfigurując.
Uwaga! Obecnie na rynku są firmy, które udostępniają sprzęt do testowania w domu.

JAK USTAWIĆ GŁOŚNIKI

Głośnik centralny – odtwarza dialogi bohaterów filmu, sporą część podkładu muzycznego i efekty dźwiękowe, w zasadzie powinien być umieszczony za ekranem. Jest to jednak możliwe tylko wtedy, gdy używamy projektora i akustycznie przezroczystego ekranu. Jeśli natomiast jako odbiornik wykorzystuje się telewizor, kolumnę centralną ustawiamy powyżej lub poniżej ekranu. W przypadku umieszczenia głośnika centralnego pod lub nad telewizorem ważne jest, aby był on ekranowany magnetycznie (skonstruowany tak, aby nie powodował zakłóceń na ekranie).
Głośniki przednie – umieszczone z prawej i lewej strony ekranu odpowiadają za muzykę i dialogi pozaekranowe. Powinny być oddalone od siebie o blisko 3 m (zależy to jednak od ich odległości od słuchacza) i znajdować się w mniej więcej równych odległościach od ścian bocznych, najlepiej nie w samym rogu. 
Głośniki efektowe – znajdują się za widzem, po obu jego stronach. Odtwarzają one dźwięki drugoplanowe, dając wrażenie, że jesteśmy uczestnikami zdarzeń. Ustawia się je lub wiesza, tak aby znajdowały się na wysokości uszu widza.
Subwoofer – głośnik ten przekazuje basy, odgłosy eksplozji, dudnienia. Dynamizuje akcję. Jego lokalizacja nie jest szczególnie istotna, jednak z uwagi na rodzaj generowanych dźwięków urządzenie to nie powinno być umieszczane w pobliżu telewizora kineskopowego czy odtwarzacza DVD.
Uwaga!
W Internecie dostępne są kalkulatory akustyczne  pozwalające zaprojektować idealne rozmieszczenie głośników w pomieszczeniu z uwzględnieniem między innymi jego rozmiarów. Można je znaleźć na stronie www.hunecke.de//english/calculators/calculators.html.

SYSTEM NAGŁOŚNIENIA MULTIROOM
Multiroom to system kompleksowego nagłośnienia wielopokojowego. Dzięki takiemu urządzeniu w każdym miejscu możemy słuchać wybranego źródła dźwięku – radia, TV, CD, DVD – bez konieczności kupowania osobnych zestawów do wszystkich pomieszczeń.

Pozwala on na zintegrowanie wszystkich domowych urządzeń audio i wideo w jednym układzie, który umożliwia przesyłanie sygnałów do dowolnie wybranych pomieszczeń. 
Liczba źródeł dźwięku pracujących w systemie może być różna – od dwóch do sześciu, ośmiu lub dwunastu. Od nich zależy ilość niezależnie nagłośnionych pomieszczeń.
System multiroom składa się z jednostki centralnej, która rozprowadza dźwięk do każdego pomieszczenia przez specjalne wzmacniacze strefowe i głośniki zainstalowane w ścianach lub sufitach.
Głośność reguluje się za pomocą zainstalowanych w ścianach gniazdek podobnych do elektrycznych lub pilotem. Nie mniej ważna jest możliwość niezależnego wykorzystywania źródeł wizji. Wyobraźmy sobie sytuację, w której w jednym pomieszczeniu oglądamy telewizję satelitarną, podczas gdy w drugim mamy możliwość odbierania sygnału wizyjnego z DVD lub klasycznego magnetowidu.
O zainstalowaniu systemu multiroom warto pomyśleć wcześniej, ponieważ o ile dystrybucja audio wymaga standardowego okablowania, o tyle w przypadku rozsyłania wizji konieczne jest poprowadzenie – najlepiej jeszcze na etapie budowy domu – bardziej skomplikowanej sieci przewodów.
Dodatkową możliwością systemu jest gromadzenie ulubionej muzyki na specjalnych serwerach mogących zapisać do kilku tysięcy godzin muzyki oraz wizualizacja dostępnych utworów (na monitorze komputera lub ekranie telewizora).
Ceny systemu multiroom zależą od tego, ile źródeł dźwięku wchodzi w jego skład. Najtańszy to wydatek rzędu 15-20 tys. zł. Górną granicę trudno określić. Należy więc dobrze przemyśleć ten zakup, aby nie okazało się, że cena systemu znacznie przewyższy cenę dodatkowego sprzętu.

GDZIE UMIEŚCIĆ I JAK WYGŁUSZYĆ KINO DOMOWE (Piotr Szaroszyk, architekt, autor wielu projektów domów wyposażonych w kino domowe)

Sądzę, że na rodzinne kino domowe wystarczy około 25 m². Zazwyczaj umieszczam je w największym pomieszczeniu w domu. Doskonale sprawdza się też jako aneks salonu. Możliwe jest wówczas powiększenie przestrzeni kina na wypadek większej widowni poprzez rozsunięcie drzwi i połączenie go z salonem. Najbardziej jednak przemawia do mnie klasyczne amerykańskie rozwiązanie – ekran rozwijany na tle głównego okna salonu.
W ciągu dnia fotele i sofy ustawione w kierunku okna pozwalają na podziwianie ogrodu, a wieczorem, po zasłonięciu rolet i wyciągnięciu ekranu, w tych samych fotelach można oglądać film. Aby zapewnić sobie komfort korzystania z kina domowego, należy pamiętać o skutecznym wygłuszeniu pomieszczenia, w którym jest ono umieszczone. Jest to dość skomplikowane, ponieważ mamy do czynienia z dwoma rodzajami przenoszenia dźwięku, a co za tym idzie – izolacji. Pierwszy to przenoszenie przez powietrze. Dotyczy ono większości dźwięków wydobywających się z głośników. Obroną przed nimi są grube i ciężkie przegrody, na przykład ściany z betonu lub pełnej cegły. Dźwięk przenosi się również przez materiał, czyli na przykład przez stropy. Dotyczy to głównie niskich tonów pochodzących ze stojącego na podłodze subwoofera. Od tych dźwięków najlepiej izolują lekkie i miękkie materiały. Dlatego w pomieszczeniu, w którym znajduje się kino domowe, musi być dobrze wykonana pływająca podłoga.

Zapamiętaj!

Rodzaj sprzętu, jakiego użyjemy do projekcji, zależy bezpośrednio od wielkości pomieszczenia, w którym zostanie on umieszczony.
- Duże, przenikające się, dwupoziomowe przestrzenie wpływają niekorzystnie na jakość odbioru kina domowego.
- Minimalna odległość projektora od ekranu wynosi mniej więcej 3 m, można go więc zainstalować tylko w dość dużych pomieszczeniach.
- Minimalna odległość widzów od ekranu telewizora powinna wynosić co najmniej tyle samo co jego przekątna.
- Wszystkie trzy zespoły głośnikowe powinny się znajdować w jednakowej odległości od słuchacza.
- Najlepsze brzmienie uzyskamy, umieszczając głośniki w odległości blisko 0,5 m od ścian bocznych i 1 m od ściany tylnej.
- Szerokość rozstawienia głośników zależy od ich odległości od słuchacza.
- Punkt odsłuchowy (miejsce ustawienia kanapy czy foteli) powinien się znajdować centralnie względem wszystkich głośników.
- Planując zainstalowanie kina domowego, warto wykonać wcześniej odpowiednią instalację kablową – dzięki umieszczeniu kabli w specjalnych rurkach pod podłogą lub w ścianie unikniemy ich kłębowiska na środku czy w rogach pokoju; ważna jest też ich jakość.
- Aby zapewnić sobie komfort korzystania z kina domowego, należy pamiętać o skutecznym wygłuszeniu pomieszczenia – można to osiągnąć, wykładając ściany specjalną tapetą, a podłogi matą izolującą akustycznie i grubą wykładziną.
- Zaciemnienie pomieszczenia jest szczególnie istotne w pobliżu ekranu – najlepszym rozwiązaniem są rolety z nagumowanego płótna.
Podobne posty