Jaki kabel, jakie gniazdko? Dobieramy przewody i osprzęt do wewnętrznej instalacji elektrycznej


Nie ma obowiązku robienia projektu wewnętrznej instalacji elektrycznej. Nie podlega ona również odbiorowi, jak na przykład instalacja gazowa. Nie znaczy to wcale, że można ją zrobić z byle jakich materiałów i w dowolny sposób.
. Rodzaj przewodów na instalację elektryczną musi być dobrany do warunków, w jakich będzie ona użytkowana, a więc do charakteru pomieszczenia. Największą dowolność, jeśli chodzi o wybór sposobu prowadzenia instalacji, mamy w pomieszczeniach mieszkalnych i pomocniczych, jeśli są suche i ogrzewane.



Najtaniej

W takich miejscach przewody najczęściej układa się w tynku lub pod nim. Jeżeli zależy nam na tym, by instalacja była jak najtańsza, powinniśmy użyć przewodów wtynkowych układanych bezpośrednio na ścianie bez osłony (rurek instalacyjnych). Przewody (płaskie – YDYt oraz YDYp) mocuje się do surowego (nieotynkowanego) muru specjalnymi klamerkami i pokrywa warstwą tynku. Takiej instalacji (lub jej części) nie da się wymienić lub naprawić, nie niszcząc ścian. W razie uszkodzenia trzeba odkuć tynk aż do najbliższej puszki, żeby wymienić przewód na nowy. Dodatkowo tak wykonana instalacja jest narażona na uszkodzenie w trakcie montażu i eksploatacji.

 
Sposób rozprowadzenia instalacji elektrycznej można podejrzeć tylko w trakcie budowy. Po wykończeniu wnętrz będą widoczne tylko łączniki i punkty oświetleniowe.

W garażu lub piwnicy instalację elektryczną należy układać na tynku.

Wygodnie i bezpiecznie

Bezpieczniej jest użyć przewodów pojedynczych typu DY z drutami miedzianymi w izolacji z PCW wciągniętych do rurek karbowanych lub gładkich (także z PCW). Tak wykonaną instalację można w razie potrzeby wymienić lub naprawić, wyciągając przewody z rurek bez niszczenia tynku. Aby ukryć rurki (peszle) pod tynkiem (ich średnica zależy od liczby prowadzonych wewnątrz przewodów i wynosi co najmniej 15 mm), trzeba wykuć bruzdę w ścianie, co podnosi koszt wykonania instalacji. Zastosowanie rurek instalacyjnych bardzo ułatwia natomiast prowadzenie instalacji w domach szkieletowych oraz w ścianach z płyt gipsowo-kartonowych.
Najwięcej możliwości wprowadzania zmian w istniejącej instalacji, wymiany lub naprawy poszczególnych obwodów bez potrzeby niszczenia wnętrza daje ułożenie jej w listwach i kanałach instalacyjnych. Używa się do tego przewodów kabelkowych typu YDY. Nie jest to metoda szczególnie popularna w domach jednorodzinnych, chociaż – zwłaszcza gdy użyje się listew instalacyjnych – może być bardzo pomocna przy układaniu instalacji podczas prowadzenia prac remontowych lub modernizacyjnych.
W pomieszczeniach wilgotnych i nieogrzewanych lub ogrzewanych tylko w ograniczonym zakresie (takich jak garaż lub piwnica) instalację elektryczną należy układać na tynku, stosując przewody wielożyłowe typu YDY lub pojedyncze DY w rurkach winidurowych.


Instalacje elektryczne najczęściej wykonuje się z przewodów płaskich mocowanych do nieotynkowanej ściany specjalnymi klamerkami.

Przewody prowadzone zgodnie z zasadami, czyli prostopadle i równolegle, są mniej narażone na przypadkowe uszkodzenie.

 
Jak wydzielić i układać obwody?

Instalację elektryczną dzieli się na obwody doprowadzające prąd do grup gniazd wtyczkowych, punktów oświetleniowych i pojedynczych urządzeń wymagających oddzielnego zasilania (zwykle o dużej mocy lub szczególnym znaczeniu: pralki, hydroforu, kotła, elektrycznego podgrzewacza wody, pompy itd.). Zgodnie z przepisami w jednym obwodzie nie powinno być więcej niż dziesięć gniazd wtyczkowych lub 20 punktów świetlnych. Każdy obwód musi być oddzielnie zabezpieczony na wypadek zwarcia lub przeciążenia. Bezpieczniki, wyłączniki oraz aparaturę zabezpieczającą i sterującą montuje się we wnętrzu rozdzielnicy (zwanej też tablicą bezpiecznikową), którą umieszcza się w pobliżu wejścia do domu, na przykład w pomieszczeniu technicznym, pomocniczym, wiatrołapie lub holu. W domach jednorodzinnych zwykle wystarczające są rozdzielnice 24- lub 36-modułowe, chyba że instalacja jest wyjątkowo rozbudowana.
Bez względu na sposób wykonania instalacji (w tynku, pod tynkiem) przewody zawsze należy prowadzić równolegle lub prostopadle do podłogi, a nie na ukos. Najlepiej wzdłuż krawędzi ścian, w odległości około 20 cm od nich. Obwody zasilające gniazda wtyczkowe mocowane około 30 cm od podłogi należy układać na tej samej wysokości. Tak usytuowane przewody są mniej narażone na przypadkowe uszkodzenie, na przykład przy wbijaniu gwoździ lub wierceniu otworów w ścianach. Łatwe jest także odtworzenie przebiegu obwodów na podstawie położenia puszek i osprzętu.

Jak dobierać osprzęt?

Łączniki, gniazda wtyczkowe i puszki – czyli tak zwany osprzęt – muszą być dobrane do sposobu wykonania instalacji elektrycznej i miejsca użytkowania.
W instalacjach ułożonych w rurkach pod tynkiem, a także wykonanych z płaskich przewodów kabelkowych prowadzonych w tynku stosuje się osprzęt podtynkowy umieszczony w puszkach osadzonych w ścianie. Jeśli instalacja jest ułożona na wierzchu ścian w rurkach lub za pomocą kabelków – osprzęt natynkowy.
Zarówno w pierwszym, jak i drugim przypadku może to być osprzęt bez specjalnych zabezpieczeń lub odporny na zanieczyszczenia stałe i wodę.
Do instalacji układanych w listwach i kanałach przeznaczony jest również specjalny osprzęt.

Jakie gniazda?

Ze stykiem ochronnym. Większość gniazd wtyczkowych w budynkach mieszkalnych to gniazda podtynkowe. Mimo że w sprzedaży są również gniazda bez styku ochronnego, w budynkach mieszkalnych (zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami) wszystkie muszą go mieć.
W gniazdach jednofazowych dwubiegunowych (na napięcie 230 V) występują dwa rodzaje styków ochronnych – w postaci bolca lub zespołu dwóch styków umieszczonych po bokach w gniazdach typu „schucko”. W zależności od typu gniazda trzeba też stosować odpowiednie rodzaje wtyczek. Odbiorniki z podwójną izolacją (niewymagające połączenia z przewodem ochronnym) są wyposażone we wtyczki dwubiegunowe (z reguły płaskie) bez styku ochronnego. Pasują one do gniazd ze stykami ochronnymi.
Gniazda wtyczkowe osadza się w puszkach albo – jeśli mają odpowiednio przystosowaną obudowę – mocuje na wierzchu podłoża. Obudowa gniazd przystosowanych do instalowania na wierzchu ścian jest zwykle szczelna.
Do mocowania w puszkach są przeznaczone gniazda bez specjalnych zabezpieczeń oraz gniazda odporne na wpływy zewnętrzne. Odporność tę określa się za pomocą kodu IP. Oznaczenie składa się z dwóch liter (IP) i następujących po nich dwóch cyfr. Pierwsza określa w skali od 0 do 6 stopień ochrony przed dostępem ciał stałych, druga – w skali od 0 do 8 – stopień ochrony przed wodą.
Jeżeli instalacja jest ułożona w listwach lub kanałach, stosuje się gniazda wtyczkowe mocowane bezpośrednio na obudowie kanału lub do boku listwy.
Specjalne. Do odbiorników o dużej mocy, na przykład ogrzewaczy akumulacyjnych zasilanych prądem trójfazowym (400 V), stosuje się odpowiednio skonstruowane gniazda i wtyczki. Odrębną grupę gniazd stanowią też gniazda radiowo-telewizyjne i telefoniczne.

Jakie łączniki?

Podobnie jak gniazda, także łączniki muszą być dostosowane do rodzaju i sposobu wykonania instalacji. W domowych instalacjach większość stanowią łączniki o stabilnym położeniu w stanie załączenia lub wyłączenia (wszelkie łączniki do oświetlenia), nieliczne to łączniki chwilowe (zwierne), na przykład dzwonkowy.
Zwykłe łączniki stosowane w instalacjach podtynkowych w suchych pomieszczeniach mają stopień ochrony IP20 (przed dostępem ciał stałych większych niż 2,5 mm – przypadkowy dotyk palcem), przeznaczone do instalowania w pomieszczeniach wilgotnych i innych niemieszkalnych, (na przykład w piwnicy) – IP44, zaś umieszczone na zewnątrz budynku – IP65. W zależności od przeznaczenia, w różnych miejscach w domu instaluje się różne łączniki: jednobiegunowe, świecznikowe (dwugrupowe), schodowe, krzyżowe, zwierne „światło”, zwierne „dzwonek”, żaluzjowe itp.
Odrębną grupę stanowią ściemniacze z pokrętłem i dotykowe. Te ostatnie mogą być sterowane także pilotem.
Łączniki jednobiegunowe służą do załączania pojedynczych opraw oświetleniowych, zwykle wyposażonych w jedno źródło światła. Dwubiegunowe umieszcza się w obwodach zasilających grupę opraw, które mają być włączane wybiórczo, lub żyrandole zawierające kilka źródeł światła.
Łącznik schodowy pozwala włączać światło w dwóch miejscach (na przykład przy schodach na parterze i piętrze lub w przeciwległych końcach korytarza), a krzyżowy – współpracując z łącznikami schodowymi – umożliwia sterowanie oświetleniem z kilku miejsc. Łączniki zwierne służą do uruchamiania sygnalizacji dzwonkowej lub – współpracując z wyłącznikiem czasowym – oświetlenia klatki schodowej. Łączników żaluzjowych używa się do sterowania napędami żaluzji. Ściemniacze wyposażone w podzespoły elektroniczne umożliwiają regulację poziomu natężenia oświetlenia.
Dzięki funkcji pamięci – po wyłączeniu i ponownym włączeniu – mogą powracać do takiego poziomu, jaki był w chwili wyłączenia. Jeśli trzeba umieścić blisko siebie kilka łączników, na przykład dwa do oświetlenia i jeden do sterowania żaluzjami, można zastosować zestaw zespolony.

Przewody w rurce instalacyjnej

Pojedyncze przewody w izolacji wciągnięte do rurek można w razie potrzeby wyciągnąć w celu naprawy lub wymiany.



Sposób prowadzenia instalacji elektrycznej

Bez względu na sposób wykonania instalacji przewody zawsze należy prowadzić równolegle lub prostopadle do podłogi.



GNIAZDO ODPORNE NA...
Gniazdo wtyczkowe, na którego obudowie podano oznaczenie IP44, jest chronione przed dostępem do jego wnętrza ciał stałych o średnicy 1 mm i większej oraz przed bryzgami wody. Inaczej mówiąc – jest to gniazdo bryzgoszczelne.



IM WIĘCEJ, TYM DROŻEJ, ALE WYGODNIEJ

Im więcej gniazd wtyczkowych zaplanujemy w instalacji, tym będzie ona droższa. Pozwoli nam to jednak uniknąć korzystania z mało estetycznych i niewygodnych przedłużaczy i rozgałęziaczy.
Do ustalania liczby odgałęzień instalacji zakończonych gniazdem lub puszką (do podłączenia odbiorników o dużej mocy) w różnych krajach stosuje się różne kryteria. Są to jedynie zalecenia poparte doświadczeniami, a nie obowiązujące normy. W tabeli 3 podano wytyczne niemieckie, w tabeli 4 – zalecenia opracowane przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich.

Uwaga! Wykonanie nowej oraz naprawę istniejącej instalacji i urządzeń elektrycznych lepiej powierzać specjalistom. Wiele czynności można wykonać samodzielnie, ale trzeba się przy tym zachowywać bardzo rozważnie.

Do instalacji ułożonej na wierzchu ścian w rurkach lub za pomocą kabelków montuje się osprzęt natynkowy

Jeśli trzeba umieścić blisko siebie na przykład kilka łączników lub gniazd, można zainstalować zestaw zespolony.

Do instalacji układanych w listwach i kanałach jest przeznaczony specjalny osprzęt.

...w tym gniazd telefonicznych i antenowych.

Aby instalacja w domu miała jednolity wygląd, można skorzystać z serii gniazd w identycznych obudowach...

...lub może to być zespół dwóch styków umieszczonych po bokach (w gniazdach typu „schucko”).

Zgodnie z obowiązującymi przepisami dopuszczalne jest instalowanie wyłącznie gniazd ze stykiem ochronnym. Styki mogą mieć postać bolca…

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty