Jakie tynki wybrać na goły mur


Jak wybrać tynk na zewnętrzne ściany jedno- lub trójwarstwowe, aby je chronił, zdobił i był trwały.

Zewnętrzny tynk spełnia dwie główne funkcje. Przede wszystkim chroni ściany domu przed deszczem, mrozem, wiatrem i słońcem. Przedłuża więc ich żywotność. Zapewnia też domowi estetyczny wygląd, jak również pozwala ukryć nierówności murów. Są i takie tynki, które oprócz walorów ochronnych i dekoracyjnych mają właściwości termoizolacyjne lub pomagają osuszyć zawilgocone ściany. Inwestorom zależy na tym, aby zakup tynku nie obciążył zbytnio ich budżetu. Niebagatelną rolę odgrywa więc cena mieszanki oraz jej wydajność. Wykonawca ocenia natomiast tynk pod kątem dobrej urabialności, szybkości wiązania oraz schnięcia, łatwości nanoszenia i zacierania.

Z betoniarki lub z worka

Tradycyjną zaprawę tynkarską można kupić w sklepie bądź składzie budowlanym lub przygotować samodzielnie na placu budowy. Który pomysł jest lepszy?
Tynk własnej roboty. Jest niewiele tańszy od gotowego – cena za kilogram wynosi od 0,5 do 0,7 zł. Poza tym więcej się go zużywa. Stwarza też pewne niedogodności. Przede wszystkim trzeba starannie dobrać składniki i wymieszać je w odpowiednich proporcjach. Nie jest to proste, jeśli nie dysponuje się miarkami i wagami. Sypiąc łopatą do betoniarki piach i cement, trudno o precyzyjne zachowanie proporcji. W warunkach polowych nie da się więc uzyskać masy tynkarskiej o lepszych właściwościach niż tynk fabryczny. Co więcej, samodzielna produkcja tynku jest czaso- i pracochłonna.
Tynk fabryczny. Takie tynki są sprzedawane w postaci suchych mieszanek, które trzeba jedynie rozrobić z odpowiednią ilością wody. Ich jakość jest kontrolowana laboratoryjnie, więc nie ma obaw, że mieszanka z różnych worków będzie miała odmienne parametry, co może się zdarzyć podczas własnoręcznego przygotowywania kilku porcji masy tynkarskiej. Do firmowych mieszanek dodaje się też domieszki modyfikujące i poprawiające na przykład ich urabialność lub przyczepność. Samodzielny dobór takich ulepszaczy może być ryzykowny, a ich poprawne zastosowanie wymaga jeszcze większej staranności niż dozowanie podstawowych składników zaprawy. Na budowie praktycznie nie da się przygotować tynków ciepłochronnych lub renowacyjnych.
Zaletą tynków fabrycznych jest też to, że większość z nich nadaje się do nakładania agregatem tynkarskim, który znacznie upraszcza i przyspiesza wykończenie domu.

Tynki cementowo-wapienne
Tego rodzaju tynki są polecane na wszelkiego rodzaju ściany murowane lub betonowe. Są paroprzepuszczalne, więc nie hamują przenikania pary wodnej przez mury. Odznaczają się także dużą odpornością na uszkodzenia mechaniczne. Są najpopularniejsze i najtańsze. Te przygotowywane na budowie zawierają tylko wapno, cement, piasek i wodę. Mieszanki firmowe są wzbogacane o domieszki hydrofobizujące (powstrzymujące wchłanianie wody), poprawiające urabialność, zwiększające przyczepność lub spowalniające albo przyspieszające wiązanie.
Własnej roboty. Tynki te nanosi się w trzech kolejnych warstwach:
- obrzutka grubości 3-4 mm, czyli warstwa podkładowa mająca zwiększyć przyczepność tynku;
- narzut grubości 8-15 mm, który jest wstępnie wygładzany;
- gładź, czyli wykończeniowa warstwa tynku zacierana pacą lub filcowana, by jej powierzchnia była możliwie jak najbardziej równa. Jej grubość nie przekracza 3 mm.
Fabryczne. Mieszanki gotowe, a zwłaszcza te do nanoszenia maszynowego, nie wymagają obrzutki i narzutu. Można jednak kupić gotową mieszankę podkładową przeznaczoną specjalnie do robienia obrzutki. Stosuje się ją w przypadku tynków do nanoszenia ręcznego lub na podłoża o małej przyczepności (na przykład ściany betonowe). Na bardzo równe mury można nanosić cienkowarstwowe (drobnoziarniste) tynki cementowo-wapienne, których warstwa po nałożeniu nie jest grubsza niż 1-1,5 cm. Z nich także wykonuje się dekoracyjną gładź na zwykłych tynkach cementowo-wapiennych. Nie powinny one być układane na cokołach, ponieważ przy tak małej grubości nie są wystarczająco odporne na uszkodzenia.
Sprzedawane są też tynki z białym cementem. Ich biała barwa pozwala na nałożenie mniejszej ilości jasnej farby elewacyjnej niż przy zastosowaniu tynków szarych.
Średni koszt otynkowania 1 m² ściany gotowym tynkiem cementowo-wapiennym grubości 1 cm wynosi 8-20 zł.

Tynki cementowe

Polecane są na cokoły i fragmenty ścian szczególnie narażone na uszkodzenia – na przykład przy schodach lub wokół drzwi. Stosuje się je również jako warstwę wyrównawczą pod izolację pionową ścian fundamentowych i piwnicznych. Z tynków cementowych można też robić obrzutkę pod tynki cementowo-wapienne.
Tynki cementowe można kupić lub zrobić samemu. Nie mają w swym składzie wapna i dzięki temu są bardziej odporne na wilgoć i uszkodzenia mechaniczne niż tynki cementowo-wapienne. Niestety, z tego samego powodu szybciej wiążą i twardnieją. Są więc mniej odporne na powstający wówczas skurcz, w efekcie którego mogą miejscami pękać. Ich paroprzepuszczalność i urabialność jest także mniejsza.
Układa się je w trzech lub dwóch warstwach (obrzutka i narzut) o podobnej grubości jak w przypadku tynków cementowo-wapiennych.
Średni koszt otynkowania 1 m² ściany gotowym tynkiem cementowym grubości 1 cm wynosi 7-34 zł.

Tynki wapienne

Stosowane są przeważnie do wykańczania wnętrz. Jednak wapiennymi tynkami hydrofobizowanymi (na przykład z dodatkiem trasu), które są bardziej odporne na wodę, można z powodzeniem wykańczać także elewacje. Ponieważ należą do tynków słabych, można je nanosić na powierzchnie o niezbyt dużej nośności, na które nie wolno stosować tynków mocnych (na przykład cementowych lub cementowo-wapiennych). Znajdują więc zastosowanie głównie przy renowacji starych domów.
Niegdyś były przygotowywane samodzielnie, dziś kupuje się je jako gotowe suche mieszanki. Ich zaletą jest to, że bardzo wolno wiążą. Nie ma więc ryzyka, że popękają w trakcie tego procesu. Niestety, są mniej odporne na uszkodzenia niż tynki cementowe lub cementowo-wapienne.
Tynki te nanosi się jednowarstwowo. Po ułożeniu mają grubość około 1 cm.
Średni koszt otynkowania 1 m² ściany gotowym tynkiem wapiennym grubości 1 cm wynosi około 17 zł.

Tynki renowacyjne
Są to modyfikowane tynki cementowo-wapienne, których struktura po nałożeniu jest bardzo porowata. Stosuje się je podczas osuszania murów, zwłaszcza metodą iniekcji. Tynki te pozwalają bowiem na szybkie odparowanie wody ze ścian i dodatkowo neutralizują wysolenia, czyli białe wykwity solne pojawiające się na wilgotnych i mokrych ścianach. Po ułożeniu mają grubość 1-4 cm. W sprzedaży są renowacyjne tynki:
- wyrównawcze – stosowane są jako obrzutka na mury o dużych nierównościach. Muszą to być tynki renowacyjne, a nie inne, by nie zahamowały procesu odparowywania wody z mokrych lub wilgotnych ścian;
- dwuwarstwowe (podkładowe i nawierzchniowe) – w takich zestawach tynk podkładowy akumuluje sole, a tynk nawierzchniowy hamuje kapilarne podciąganie wody, zapewniając jednocześnie schnięcie muru;
- jednowarstwowe – dzięki porowatej strukturze ułatwiają odparowanie wody ze ściany, a jednocześnie gromadzą sole i nie pozwalają im się krystalizować na swojej powierzchni;
- kompresowe – są to tynki tracone przeznaczone do bardzo zawilgoconych murów. Nanosi się je na ściany, by pochłonęły całą zawartą w nich sól i umożliwiły odparowanie wody. Tynki takie magazynują sól, a gdy jest jej za dużo, pozwalają jej się wydostać na powierzchnię ścian. Tworzą się wówczas ogromne wykwity. Gdy proces wysalania się zakończy, tynk należy skuć i położyć któryś z tynków tradycyjnych.
Tynki renowacyjne ze względu na wysoką cenę nanosi się zazwyczaj tylko w miejscach zawilgocenia i w ich najbliższym sąsiedztwie. Mogą być połączone z tynkiem cementowo-wapiennym, który pokrywa resztę murów. Zaleca się jednak wówczas pokrycie całych ścian gładzią renowacyjną zbrojoną włóknami. Sprawi ona, że elewacja będzie jednorodna pod względem chłonności i wytrzymałości. Ma to istotne znaczenie podczas malowania. Na wykończonych gładzią ścianach farba będzie tworzyć równomierną powłokę.
Przy renowacji murów można też stosować tynki zaporowe, które stanowią całkowitą barierę dla wody lub pary wodnej. Wykonuje się z nich hydroizolację pionową ścian fundamentowych lub piwnicznych. Nie powinny być jednak stosowane wyżej niż na cokołach, bo uniemożliwiają odparowanie wody z zawilgoconych murów.
Średni koszt otynkowania 1 m² ściany gotowym tynkiem cementowo-wapiennym grubości 3 cm wynosi od 28 do 84 zł.

Tynki ciepłochronne i lekkie

Produkowane są z myślą o ścianach jednowarstwowych, które w przeciwieństwie do innych nie są ocieplane.
Tynki ciepłochronne to modyfikowane domieszkami tynki cementowo-wapienne z dodatkiem perlitu (kruszywo pochodzenia wulkanicznego) lub kulek styropianu. Wypełniacze te odpowiadają za izolacyjność tynków. Dzięki nim mają one niski, czyli bardzo korzystny, współczynnik przewodzenia ciepła λ (od 0,07 do 0,15 W/(m·K)) i o kilka procent poprawiają termoizolacyjność ścian. Ich dodatkową zaletą jest to, że pozwalają zamaskować dość duże nierówności muru – nakłada się je bowiem grubą warstwą (nawet do 8 cm). Tynki tego rodzaju mają dobrą paroprzepuszczalność. Powinno się je nanosić na ułożoną wcześniej warstwę obrzutki zbrojonej siatką z włókna szklanego. Nie są one polecane na cokoły, ściany piwniczne i fundamentowe, ponieważ nie są wystarczająco odporne na przypadkowe uszkodzenia mechaniczne.
Tynki lekkie także zapewniają dobrą izolacyjność cieplną, głównie dzięki dużej porowatości. Nie zawsze bowiem zawierają dodatkowe wypełniacze (perlit lub styropian).
Tynki takie są idealne na ściany z delikatnych, kruchych materiałów lub na stare ściany, których powierzchnia ma mniejszą nośność.
Są odporniejsze na powstawanie rys niż inne tynki. Łatwiej się je też nanosi i mniej się ich zużywa. Ich współczynnik przewodzenia ciepła λ wynosi 0,25-0,3 W/(m·K). Można je nakładać ręcznie lub maszynowo. Nie są przeznaczone do tynkowania cokołów i ścian fundamentowych oraz piwnicznych. Poleca się je szczególnie do tynkowania jednowarstwowych ścian z betonu komórkowego.
Zarówno tynki ciepłochronne, jak i lekkie powinno się wykończyć cienkowarstwową gładzią lub tynkiem dekoracyjnym.
Średni koszt otynkowania 1 m² ściany gotowym tynkiem lekkim lub ciepłochronnym grubości 4 cm wynosi od 30 do 85 zł.

Proste dekoracje

Aby tynki cementowo-wapienne nie wyglądały banalnie, można nadać im dekoracyjną fakturę. Używa się do tego prostych narzędzi: pacek, szpachelek, kielni, szczotek, miotełek, desek nabijanych gwoździami. Moduluje się nimi świeżo związaną, ale niestwardniałą powierzchnię tynków. Można w ten sposób uzyskać strukturę kraterowaną, kształtowaną kielnią, nakrapianą, drapaną lub dziobaną. Wykorzystując szablony, stemple lub matryce, można uzyskać faktury ciągnione, intarsje, imitacje spoin, bonie oraz wiele innych efektów. Aby można było wykonać jakąkolwiek dekorację, tynk musi mieć grubość minimum 1-1,5 cm. Do takich efektów lepiej nadają się tynki maszynowe, ponieważ wiążą wolniej niż te do nakładania ręcznego.

Upiększanie tynku
Tynk można pozostawić niewykończony, ale nie będzie to z korzyścią dla estetyki domu (chyba że jest to tynk biały lub z mieszanki fabrycznie barwionej). Dlatego też warto przynajmniej pomalować go farbą elewacyjną.
Tynk na murze można też wykończyć cienkowarstwowymi tynkami dekoracyjnymi – mineralnym, silikonowym, akrylowym lub silikatowym – które są dostępne w wielu kolorach i fakturach (kornik, baranek, mozaika).

PRZEPIS NA TYNK

Decydując się na samodzielne przygotowanie mieszanki tynkarskiej, trzeba przestrzegać proporcji składników i dbać o to, by miały one odpowiednią jakość.

Cement – może być portlandzki lub hutniczy. Ten pierwszy jest szczególnie polecany wtedy, gdy tynkowanie ma przebiegać w temperaturze niższej niż +10°C, a drugi – gdy tynkowanie wypadnie w dni upalne. Cena 25-kilogramowego worka cementu wynosi około 10 zł.
Piasek – powinien mieć uziarnienie 2-4 mm. Im mniejsze ziarno, tym gładsza będzie jego powierzchnia. Kosztuje 12-18 zł za tonę.
Wapno – do mas tynkarskich stosuje się wapno hydratyzowane. 30-kilogramowy worek wapna kosztuje około 10 zł.
Woda – do rozrabiania masy tynkarskiej można użyć każdej wody zdatnej do picia.

Proporcje składników tynku cementowo-wapiennego na worek cementu.
Obrzutka: cement 25 kg; wapno 14 kg; piasek 203 kg; woda 42 l.
Narzut: cement 25 kg; wapno 21 kg; piasek 274 kg; woda 53 l.
Gładź: cement 25 kg; wapno 28 kg; piasek 408 kg; woda 77 l.

Proporcje składników tynku cementowego na worek cementu.
Obrzutka: cement 25 kg; piasek 100 kg; woda 14 l.
Narzut: cement 25 kg; piasek 133 kg; woda 17 l.
Gładź: cement 25 kg; piasek 166 kg; woda 21 l.

NA SPĘKANIA
Niektóre fabrycznie przygotowane suche mieszanki tynkarskie zawierają dodatek specjalnych włókien. Mają one zwiększać wytrzymałość tynków na spękania. Włókna mogą być dodawane zarówno do jednowarstwowych mas tynkarskich, jak i do gładzi.

DLA KOLORU
Niektóre gotowe tynki mogą być kolorowe. Mieszanki takie są barwione fabrycznie. Kolorowy tynk można też uzyskać samodzielnie, dodając do świeżej masy specjalny pigment. Jednak trudno jest wówczas zachować jednakowy odcień poszczególnych porcji.

PRZECIW WYKWITOM

Do suchych mieszanek tynkarskich dodawany bywa również tras. Jest to zmielona skała pochodzenia wulkanicznego. Zmniejsza ryzyko pojawiania się na powierzchni wykwitów solnych. Poprawia też odporność tynku na zawilgocenie.

KILKA ZASAD TYNKOWANIA
Nawet najlepsze tynki zawiodą, gdy zostaną ułożone niezgodnie z zaleceniami producentów.
1. Do tynkowania można przystąpić po dwóch-sześciu miesiącach od zakończenia murowania ścian. Budynek musi najpierw osiąść. W przeciwnym razie nałożony tynk popęka.
2. Tynki zewnętrzne wykonuje się po otynkowaniu wnętrza domu.
3. Przed tynkowaniem trzeba skończyć wszystkie roboty stanu surowego, osadzić ościeżnice okien i drzwi, zalepić otwory w ścianach i przeprowadzić wszelkie instalacje podtynkowe.
4. Tynki o większej wytrzymałości nie mogą być nanoszone na tynki o wytrzymałości mniejszej. Dotyczy to także podłoży. Muszą być one mocniejsze niż tynk, nigdy odwrotnie. Najmocniejsze są tynki cementowe, później cementowo-wapienne, renowacyjne, termoizolacyjne. Najsłabsze są tynki lekkie i wapienne.
5. Tynki zewnętrzne można nakładać wówczas, gdy temperatura nie spadnie poniżej +5°C. Trzeba się jednak upewnić, czy w trakcie tynkowania nie chwyci mróz. Ujemna temperatura nie jest groźna dla specjalnych zapraw tynkarskich przeznaczonych do nanoszenia w mroźne dni.
6. W upalne dni tynkowane ściany trzeba chronić przed słońcem, a tynki cementowe lub cementowo-wapienne, czyli te najmocniejsze, w trakcie twardnienia zwilżać wodą.
7. Nie powinno się przerywać tynkowania przed zakończeniem jednej płaszczyzny elewacji – na przykład jednej ściany, wykuszu, ściany szczytowej.

RĘCZNE CZY MASZYNOWE?
Tynki mogą być przeznaczone do nanoszenia ręcznego lub maszynowego. Czym się różnią?
Tynki ręczne zawierają mniej dodatków i domieszek poprawiających ich urabialność. Swym składem i jakością przypominają więc tynki robione samodzielnie na budowie.
Tynki maszynowe nadają się do nanoszenia specjalnym agregatem tynkarskim, ale nie tylko. Można je też układać ręcznie. Dzięki dużej zawartości domieszek czas ich wiązania jest dłuższy, łatwiej się je więc nanosi. Mają też lepszą jakość niż tynki ręczne. Są jednak od nich droższe.



Ile materiałów na tynki (et)

Jeśli chcemy przygotować tynk bezpośrednio na placu budowy, przede wszystkim trzeba wybrać odpowiednie składniki: cement portlandzki lub portlandzki z dodatkami klasy 32,5 albo 42,5, piasek i wapno hydratyzowane.
Układając tynk trójwarstwowy, mieszankę na każdą warstwę przygotowuje się według innej receptury. Każda warstwa ma także inną grubość: obrzutka 3-4 mm, narzut 8-15 mm, gładź 1-3 mm.
Dla ułatwienia obliczeń przyjmijmy, że tynk będzie miał grubość 1,5 cm, a kolejne jego warstwy odpowiednio: 3, 10 i 2 mm.

1. Najpierw obliczamy powierzchnię, na której będzie układany tynk. Najlepiej zrobić to na podstawie rzutów i przekrojów z projektu. Tynk układa się także we wnękach okiennych i drzwiowych (ościeżach), więc trzeba doliczyć ich powierzchnie do powierzchni ścian.
Przykład: Dla ułatwienia załóżmy, że jest to 100 m².

2. Teraz obliczamy objętość każdej z warstw, mnożąc powierzchnię przez grubość warstwy podaną w metrach (1 mm = 0,001 m).
Obrzutka: 100 x 0,003 = 0,3 m³
Narzut: 100 x 0,01 = 1 m³
Gładź: 100 x 0,002 = 0,2 m³

3. Teraz na podstawie receptury, według której będzie przygotowywana mieszanka, obliczamy ilość składników na każdą warstwę.
W recepturze zamieszczonej w tabeli składniki każdej warstwy podane są w takiej ilości, aby otrzymać 1 m³ zaprawy tynkarskiej. W naszym przykładzie potrzebować będziemy 0,3 tego, co przypada na obrzutkę, wszystko, co na narzut, i 0,2 tego, co na gładź.
Potrzebne składniki to:
cement: 0,3 x 190 + 146 + 0,2 x 100 = 223 kg
wapno: 0,3 x 106 + 123 + 0,2 x 111 = 177 kg
piasek: 0,3 x 1548 + 1597 + 0,2 x 1630 = 2713,4 kg.
Cement i wapno kupuje się zazwyczaj w workach, odpowiednio 25- i 30-kilogramowych. Potrzebujemy zatem 9 worków cementu i 6 worków wapna.
Piasek jest sprzedawany luzem i dowożony wywrotką o ładowności 3, 7 lub 10 m³, na której mieści się odpowiednio 4,5, 12 lub 15 ton.
Szacując koszty składników tynku, trzeba uwzględnić nie tylko ceny materiałów, ale także koszt dowiezienia ich na plac budowy.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty