Kamień. Jak starzeją się materiały. Piękne po latach



Elewacje kamienne nawet po wielu latach wyglądają świetnie. Zwłaszcza jeśli wiemy, co robić, aby czas wydobywał ich urodę i podkreślał szlachetność materiału.
Coraz chętniej wraca się do kamienia przy wykańczaniu fasad domów. To jeden z najbardziej wytrzymałych i najtrwalszych materiałów na elewacje. Używa się go na całej powierzchni fasady lub, znacznie częściej, w celu podkreślenia tylko niektórych jej elementów – tych najbardziej reprezentacyjnych (takich jak strefa wejściowa) lub narażonych na uszkodzenia: narożników, cokołów, słupów, parapetów.

Swojski i naturalny

Najpewniejszym materiałem na elewacje jest miejscowy kamień, zharmonizowany z otoczeniem oraz jego klimatem i dzięki temu przewidywalny.
Ponieważ był łatwo dostępny, w przeszłości w Polsce często z niego budowano – przeważnie budynki gospodarcze, obecnie często przystosowywane do celów mieszkalnych. Dzisiaj elewacje kamienne spotyka się nie tylko w tradycyjnym budownictwie regionalnym, ale i miejskim.
Na elewacje najczęściej stosuje się piaskowce miękkie. Ich złoża znajdują się na Dolnym Śląsku, w okolicach Bielska-Białej i w Górach Świętokrzyskich. Kamieniem wykorzystywanym na elewacje jest także wapień. Miękki eksploatuje się w rejonie Gór Świętokrzyskich, twardy – w okolicach Gór Świętokrzyskich i Krzeszowic. Twardy wapień należy stosować w postaci płyt łupanych lub niepolerowanych (na zewnątrz połysk stopniowo zanika).
Ze względu na wysoką cenę najrzadziej i przeważnie tylko na niektórych elementach elewacji stosuje się granit. W Polsce wydobywa się go na Dolnym Śląsku.

 
 Co zagraża kamieniowi

Mimo że jest bardzo trwałym materiałem, to jednak z czasem się niszczy. Przyczyną są czynniki atmosferyczne: wiatr, wilgoć i woda z opadów atmosferycznych, promieniowanie UV, zmiany temperatury (zamrażanie i rozmrażanie przy dużej wilgotności powietrza).
Także podłoże może być źródłem czynników degradujących kamień. Z wód gruntowych mogą się do niego przedostawać agresywne związki chemiczne, sole i kwasy. To również najłatwiejsza droga przedostawania się na porowate kamienie grzybów, mchów i porostów. Przyczyną niszczenia kamienia są także agresywne chemicznie kwaśne deszcze, gazy i pyły. Sprawiają one, że lepiszcza wapienne w marmurach i niektórych piaskowcach są wymywane, co niszczy spoistość skał. Wody zawierające rozpuszczone kwasy mogą powodować powstawanie gipsu lub soli, które powiększając swoją objętość, niszczą strukturę kamieni. Niezależnie od zmian wewnętrznych temu zjawisku towarzyszy powstawanie na powierzchni kamienia białych nalotów – wykwitów solnych. W wyniku gromadzenia na powierzchni kamienia soli, wypłukanego spoiwa, aktywnych chemicznie pyłów i zwykłego brudu tworzy się czarny nalot. Pod jego warstwą kamień niszczy się i osypuje.
Przyczyną niszczenia kamienia mogą być błędy wykonawcze: doboru, obróbki i montażu. Najczęściej popełniane to:
- zastosowanie niezaimpregnowanych marmurów na zewnątrz domu;
- stosowanie niewłaściwych klejów – do jasnych kamieni powinno się używać klejów z dodatkiem białego cementu;
- niestaranne spoinowanie;
- używanie niewłaściwych spoin, i zapraw.

 


Aby kamień był piękny jak najdłużej

Równie ważne jak staranne wykonanie i właściwy dobór kamienia są zabiegi pielęgnacyjne i konserwujące. Polerowanie, wygładzanie i piaskowanie to zadania dla fachowców. Takie prace jak mycie pod ciśnieniem albo impregnowanie można wykonać samodzielnie lub zlecić specjalistycznym firmom.
Polerowanie, szlifowanie i wygładzanie. Tym zabiegom poddaje się granit i wapień. Piaskowiec standardowo sprzedawany jest już jako szlifowany i wygładzany. Te zabiegi wykonują firmy zajmujące się obróbką kamienia. Czynności te zapobiegają wnikaniu w jego powierzchnię zanieczyszczeń, dzięki czemu zmniejsza się ilość porów i nasiąkliwość kamienia.
Na gładkich powierzchniach brud osadza się z trudnością. Wiele tak wykończonych kamieni jest też bardziej odpornych na działanie wiatru, słońca i deszczu – nie matowieją, niezmienione mogą przetrwać lata.
Impregnowanie. Kamienie takie jak piaskowce czy wapienie lekkie wchłaniają brud, marmury zaś łatwo zaplamić, dlatego trzeba je impregnować. Najlepiej, gdy wykonuje się to podczas montażu elewacji. Zabieg należy powtarzać co pięć-siedem lat. Zadaniem impregnowania jest chemiczne wypełnienie porów kamie-nia. Używa się do tego preparatów silikonowych, żywic epoksydowych i związków krzemu. Pokryta nimi powierzchnia staje się nieprzepuszczalna dla wody, ale zabieg ten nie ogranicza możliwości przepuszczania pary wodnej. Można go wykonać samodzielnie. W specjalistycznej firmie kosztuje to 10-20 zł/m², w zależności od tego, ile impregnatu wchłonie kamień.
Piaskowanie. Stosowane w celu usuwaniu warstwy nieczyszczonego, szarzejącego albo czerniejącego piaskowca, niepolerowanego granitu. To fachowe czyszczenie na sucho. Przeprowadza się je nowoczesnymi piaskarkami, które umożliwiają regulację ciśnienia, ostrości i twardości ścierniwa. Koszt usługi zależy od ilości materiałów potrzebnych do oczyszczenia elewacji. Najczęściej jest to od 20 do 60 zł/m².
Mycie wodą lub parą pod dużym ciśnieniem. Polega na usuwaniu czarnego osadu, brudu i kurzu strumieniem rozpylonej pod ciśnieniem wody lub pary (do 7 MPa). Nie zastąpi go długotrwałe mycie dużą ilością wody z węża – może ono spowodować zawilgocenie i wprowadzenie w kamień szkodliwych soli. Cena usługi w zależności od chłonności kamienia waha się od 5 do 20 zł/m².
Czyszczenie środkami chemicznymi. Do czyszczenia kamieni polerowanych coraz częściej stosuje się środki zasadowe, a bardzo zabrudzonych – środki zawierające kwasy. Sadzę, która głęboko wniknęła w kamień, można zmyć rozcieńczonym kwasem fluorowodorowym. Najlepiej oczyszcza on piaskowiec. Mchy i porosty, a także niewielkie wykwity rdzy można usunąć z powierzchni piaskowca rozcieńczonym kwasem siarkowym. Dobrymi środkami czyszczącymi są też roztwory kwasu szczawiowego i chlorowodorowego, którego używamy do czyszczenia wapieni. Po oczyszczeniu powierzchnię kamienia trzeba starannie spłukać czystą wodą, a niekiedy wodą z dodatkiem środka zasadowego neutralizującego działanie kwasu, inaczej mogą się na nim pojawić białe plamy. Takie czyszczenie powinna wykonać firma specjalistyczna. Koszt w zależności od rodzaju kamienia – do 20 zł/m².
Czyszczenie szczotką z miękkiego drutu. Niewielkie zanieczyszczenia można usunąć poprzez szczotkowanie oraz mycie wodą. Należy jednak używać jak najmniejszej jej ilości. 

KAMIEŃ KAMIENIOWI NIERÓWNY

Najtrwalsze są skały magmowe – nienasiąkliwe, mrozoodporne i bardzo odporne na czynniki atmosferyczne. Najtwardsze są te o największej zawartości minerałów twardych: bazalty, granity, piaskowce twarde (na przykład ze złoża w Radkowie) oraz łupek krystaliczny. Mniejszą wytrzymałość mają wapienie miękkie i piaskowce miękkie; są porowate i bardziej nasiąkliwe, dlatego łatwiej się brudzą.

Co niszczy kamień
Zagrożeniem dla kamienia są porastające go mchy, porosty, grzyby, a także wykwity solne i zabrudzenia atmosferyczne.

KAMIEŃ TO SOLIDNOŚĆ (Wojciech Kleinrok, architekt, na elewację chętnie stosuje polski piaskowiec)

Kamień pozwala spełnić pragnienie budowania z materiałów trwałych. Jest najbardziej szlachetnym z naturalnych materiałów. Kamienne elewacje, nawet zniszczone – odłupane, obtłuczone – wyglądają dobrze, starzeją się godnie, nie ulegają degradacji.
Stosowane jeszcze przed wojną piaskowce z Wartowic i Brennej nadal zdobią elewacje w Warszawie i Berlinie. Dużo starych elewacji kamiennych można spotkać we wszystkich stolicach europejskich (zwłaszcza w Paryżu). Także tam widać, jak łaskawie obszedł się z nimi czas. Dawniej stosowano go w formie bloków jako materiał konstrukcyjny. Obecnie używa się go raczej na elewacje. Ogromna ilość barw i konsystencji oraz różnorodność faktur kamienia pozwala na osiąganie zamierzonych efektów wizualnych i nastrojowych.
Piaskowiec, granit czy marmur użyty na elewacji powie nam dużo nie tylko o wieku budynku, ale też o jego reprezentacyjności, aspiracjach inwestorów i ich smaku estetycznym oraz dojrzałości architekta. Duży wpływ na to, jak będzie wyglądała kamienna elewacja, ma też staranny wybór kamienia. Wymiary elementów, sposób ich obróbki i łączenia mają ogromne znaczenie przy projektowaniu elementów kamiennych i niewyobrażalny dla laika wpływ na końcowy efekt realizacji projektu.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty