Klinkierowe murowanie


Różnorodność elementów z klinkieru daje duże pole do popisu podczas projektowania domu praz jego otoczenia. Klinkier ma znakomite właściwości użytkowe, a raz ułożony pozostaje piękny przez lata. Nic dziwnego, że cieszy się coraz większą popularnością.

Świetnie się sprawdza zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz domu. Jego właściwości trudno przecenić. Jest bardzo twardy, wytrzymały, odporny na zmienne warunki atmosferyczne, nienasiąkliwy, nie blaknie pod wpływem słońca. Nie wymaga wykańczania ani impregnacji. Klinkierowe elewacje, wiaty, altany, grille, ogrodzenia, kominy czy słupy są więc trwałe, niepodatne na uszkodzenia i niekłopotliwe w utrzymaniu, a do tego można je pięknie skomponować z otoczeniem – na przykład z roślinnością, tarasem bądź ścieżkami wyłożonymi brukiem klinkierowym.

Dobry materiał
Cegły klinkierowe, podobnie jak zwykłe cegły ceramiczne, powstają z naturalnych surowców – gliny i piasku – ale wypala się je w bardzo wysokiej temperaturze (powyżej 1100°C). Dzięki temu są bardzo twarde i praktycznie nienasiąkliwe. Podczas wypalania dochodzi do rozkładu związków miękkiego wapienia i margla, co podnosi wytrzymałość cegieł i zmniejsza ich nasiąkliwość. Sposób wypalania i obróbki technologicznej wpływa na parametry i wygląd cegieł. Ich powierzchnię można żłobić, nadawać im rustykalny wygląd przez powlekanie roztworem szlachetnej glinki albo spiekać je tak, aby ich powierzchnia zeszkliła się (takie cegły mają znakomite parametry wytrzymałościowe). Struktura i parametry cegieł zależą też od rodzaju zastosowanego surowca. Złoża zawierające dużo tlenków żelaza sprawiają, że klinkier ma kolor ciemniejszy, w odcieniach czerwieni i brązu. Jeśli jest ich niewiele, cegły są jaśniejsze – żółte lub pomarańczowe. Taka glina trafia się jednak rzadko, dlatego cegły o żółtym odcieniu są droższe niż czerwone. Cegły różnią się nasiąkliwością, rozmiarem oraz budową. Najpopularniejsze są cegły maszynowe o nasiąkliwości 4-6%. Mogą być pełne, drążone lub szczelinowe. Te z otworami są lżejsze, a dzięki temu, że do ich wyprodukowania zużywa się mniej surowca – są też tańsze. Trzeba jednak pamiętać, że drążenia osłabiają nośność cegieł i ułatwiają dostęp wody, więc nie można ich stosować na przykład do budowy kominów albo jako skrajnych elementów parapetów. Odmianą cegieł maszynowych są cegły szkliwione, uważane za praktycznie nienasiąkliwe, a więc najtrwalsze. Ich powierzchnia jest połyskująca. Cegły ręcznie formowane mają większą nasiąkliwość (nawet 16%), a więc są trochę mniej trwałe niż maszynowe i wymagają specjalnej zaprawy murarskiej. Mają za to bardzo naturalny wygląd – ich krawędzie są nieregularne, a powierzchnia matowa i szorstka. Oprócz cegieł producenci klinkieru oferują też rozmaite kształtki i prefabrykaty. Umożliwiają one tworzenie powierzchni o nieregularnych kształtach czy nachyleniach bez potrzeby cięcia klinkieru. Kształtki, podobnie jak cegły, mogą być pełne lub drążone. Mają przekroje trójkątne, trapezowe, zaokrąglone z jednej lub z dwóch stron. Prefabrykaty to gotowe elementy przeznaczone do stosowania tam, gdzie murowanie jest uciążliwe albo gdzie jest wymagana większa nośność. Mogą to być gotowe nadproża, parapety, czapki słupków ogrodzeniowych, a nawet schody i podesty. Są fabrycznie zbrojone i w razie potrzeby wzmacniane żelbetowym rdzeniem, a na budowę przywozi się je w formie gotowego do wmurowania elementu.


Wymurowany element musi być stabilny. Zapewnia to prawidłowe przewiązanie cegieł w murze. Według normy szerokości przewiązań w poszczególnych warstwach wynoszą albo 4 cm, albo 0,4 x wysokość cegły. Wybiera się wartość większą. Na przykład jeśli cegła ma wysokość 6,5 cm, to po przemnożeniu 0,4 x 6,5 cm otrzymujemy 2,65 cm, czyli wartość mniejszą niż 4 cm – przewiązanie musi zatem wynosić 4 cm. Innymi słowy pionowe spoiny między cegłami w kolejnych warstwach muszą być przesunięte względem siebie o 4 cm. Wzór wiązania wpływa też na wygląd, zwłaszcza jeżeli spoina ma kolor kontrastujący z klinkierem. Warto się zastanowić nad końcowym wyglądem, bo umiejętnie dobrany wzór to świetny akcent dekoracyjny.

Fachowe wykonawstwo
Nawet najlepszy materiał nie zastąpi sprawnych rąk wykonawcy. Praca z klinkierem jest żmudna i wymaga ścisłego stosowania się do kilku zasad, ale znakomity efekt końcowy wynagradza ten wysiłek.
- Podstawowy warunek udanego murowania to sprzyjająca pogoda. Pod-czas prac i później, w trakcie wiązania zaprawy w murze i w spoinach, temperatura nie może być niższa niż 5-8°C. Harmonogram prac warto więc ustalić tak, aby te z klinkierem odbywały się od późnej wiosny do wczesnej jesieni, kiedy nie grożą przymrozki. Również zbyt wysoka temperatura (powyżej 25°C) oraz silny wiatr nie służą zaprawie, bo zbyt szybko ją wysuszają. Na skutek tego w strukturze mieszanki zostaje zbyt mało wody zarobowej i proces wiązania jest nieprawidłowy. Zaprawa pęka, kruszy się i nie osiąga wymaganych parametrów. Dlatego latem w słoneczny dzień miejsce prac i świeżo wymurowane powierzchnie powinno się zacieniać i osłaniać przed wiatrem. Koniecznie należy też zabezpieczać mury przed wodą. Opady wypłukują zaprawę ze spoin, naruszają jej strukturę i proces wiązania. Nowo wzniesione mury przez dwa tygodnie powinny być przykryte. Między powierzchnią klinkieru a osłaniającą go folią trzeba pozostawić szczelinę wentylacyjną umożliwiającą swobodny przepływ powietrza.
- Drugi warunek powodzenia prac to odpowiednia zaprawa. Do klinkieru nie wolno używać zapraw zawierających domieszki wapna, bo w kontakcie z wodą krystalizuje ono na powierzchni cegieł, tworząc trudne do usunięcia wykwity. Jeśli przygotowuje się mieszankę murarską na budowie, należy używać tylko cementu bez dodatków. Składniki – cement i piasek – trzeba zraszać wodą i przerzucać tak długo, aż mieszanka będzie miała konsystencję mokrej ziemi. Ważne, żeby zaprawa nie była zbyt rzadka – nie może wypływać ze spoin, musi utrzymywać nadaną jej formę. Najlepiej korzystać z gotowych zapraw do klinkieru. Mają wyselekcjonowane kruszywo, a większość z nich zawiera tras, czyli minerał wiążący związki wapnia. Zapobiega to podciąganiu wody do wnętrza cegieł i w rezultacie ogranicza ryzyko powstawania na ich powierzchni wykwitów. Na rynku mamy do wyboru zaprawy przeznaczone tylko do murowania lub do wypełniania spoin (fugowania). Są też zaprawy uniwersalne – do murowania  z jednoczesnym spoinowaniem. Należy używać ich zgodnie z przeznaczeniem. Nie wolno ich stosować zamiennie, bo prowadzi to do zniszczenia muru. Zaprawy do murowania wiążą elementy, ale pod wpływem wody opadowej są wypłukiwane ze spoin. Układa się je więc tak, aby przy zewnętrznej krawędzi cegieł – narażonej na wodę – pozostała pustka szerokości 1-2 cm przeznaczona do wypełnienia fugą. Mają szary kolor, jednak nie jest to istotne, bo i tak zostaną zasłonięte fugą. Zaprawy do spoinowania są odporne na wodę, nienasiąkliwe, lecz nie mają wystarczającej nośności, aby związać elementy, więc używa się ich wyłącznie jako zabezpieczenie przed wnikaniem w spoiny wody. Są dostępne w różnych kolorach, co pozwala dopasować je do muru według własnych upodobań. Zaprawy uniwersalne są mocne i elastyczne, więc nie pękają pod wpływem naprężeń skurczowych, a przy tym są odporne na wodę i oddziaływania środowiskowe, nawet agresywne. Mają różne kolory, ale niektóre z nich są dość drogie. Dlatego używa się ich tylko do spoinowania, a muruje się tańszymi zaprawami szarymi. Doskonałe parametry mają nanozaprawy do klinkieru, czyli mieszanki z dodatkami o mikroskopijnych rozmiarach. Po związaniu są szczelne, a roztwory soli nie mogą się przedostać na powierzchnię przez maleńkie kapilary i nie krystalizują w postaci wykwitów wapiennych. Nanozaprawy, podobnie jak uniwersalne zaprawy tradycyjne, mają różne kolory.
- Należy zadbać nie tylko o dobrą zaprawę łączącą cegły, ale też o zablokowanie dostępu do klinkieru wody i związków mineralnych z powierzchni, z którymi się styka. Woda przenika bowiem z gruntu lub z betonowej świeżej podmurówki i krystalizuje na powierzchni klinkieru – wówczas pomimo bezpiecznej zaprawy na cegłach pojawiają się wykwity. Dlatego między pierwszą warstwą cegieł a betonową podmurówką albo gruntem konieczna jest pozioma izolacja przeciwwilgociowa. W przypadku kiedy klinkier styka się z betonem w pionie – na przykład przy obudowywaniu żelbetowych słupków – należy odczekać przynajmniej dwa tygodnie, aż beton zwiąże, dopiero przystąpić do murowania. Inaczej sole z wiążącej mieszanki będą migrować na powierzchnię klinkieru.
- Stosowanie się do zasad murowania i spoinowania wydaje się warunkiem oczywistym, a jednak nie wszyscy wykonawcy sobie z nim radzą. Sposób prowadzenia prac zależy przed wszystkim od tego, czy używa się różnych zapraw, czy jednej uniwersalnej. Jeśli muruje się na zaprawę uniwersalną, rozprowadza się ją na całej powierzchni cegieł. Musi przylegać do skrajnych krawędzi i szczelnie wypełniać spoiny. Po wstępnym związaniu nadaje się spoinom ostateczny kształt – zaciera je na płasko albo wygładza okrągłym przedmiotem tak, żeby były wklęsłe. Jeżeli używa się innej zaprawy do murowania, a innej do spoinowania, prace przebiegają w dwóch etapach. Pierwszy to murowanie – zaprawę nakłada się na cegły w środkowej części, z pozostawieniem 1-2 cm pustego miejsca na spoinę. Można też nakładać ją na całą powierzchnię, ale wówczas po wstępnym związaniu należy wyskrobać zewnętrzną część i po wyschnięciu zastąpić ją fugą. Drugi etap to spoinowanie – wymaga odczekania, aż zaprawa murarska zwiąże (czyli trzy do pięciu dni), a następnie ułożenia w szczelinach odpowiedniej zaprawy. Najlepiej używać do tego specjalnej wąskiej kielni spoinówki. Ostateczny kształt nadaje się przez wygładzanie – na płasko lub wklęsło. Zaprawy uniwersalne pozwalają na przyspieszenie prac, bo nie trzeba dwukrotnie czekać na związanie mieszanki. Stosowanie osobnych zapraw jest natomiast polecane wtedy, kiedy fugi mają być kolorowe – zamiast używać na całej powierzchni drogiej mieszanki, można do murowania użyć zwykłej szarej, a tylko spoiny zrobić w kolorze. Fugowanie zawsze wykonuje się, rozpoczynając od góry.

Uwaga! Podczas murowania trzeba dbać o czystość robót – używać czystych narzędzi, a zabrudzenia usuwać natychmiast na sucho miękką szczotką lub wilgotną gąbką.

Rozważnie i z umiarem

Rodzaj klinkieru, kolor i sposób aranżacji najlepiej konsultować z architektem. Pomoże on dopasować barwę pokrycia dachowego, elewacji, otoczenia, pokaże, jak będzie wyglądała całość. To ważne, bo nieumiejętne dobranie kolorów czy przesyt klinkierowych detali sprawia, że dom wygląda ciężko lub po prostu nieładnie. Warto przy tym pamiętać, że klinkier nie blaknie pod wpływem słońca. Cegły o intensywnym odcieniu muszą więc być dobrze dopasowane do otoczenia, bo będą „jaśniały” przez lata. Nieco łatwiej jest w przypadku stonowanych odcieni albo brudnego klinkieru. Jeśli kolory wydają się nam zbyt blade albo cegły w trakcie budowy nie były osłonięte i zszarzały od pyłu, można je pomalować olejem do klinkieru. Najpierw powinno się wy-próbować go na niewielkiej powierzchni i jeżeli efekt jest zadowalający – pomalować całość.

Impregnacja
Niektórzy producenci klinkieru zalecają impregnowanie wymurowanych powierzchni, inni raczej to odradzają. Wynika to z różnych właściwości wyrobów oraz z różnych technik murowania. Impregnacja ma zabezpieczyć przed zabrudzeniem, wchłanianiem wilgoci, osadzaniem się glonów. Chodzi tu głównie o spoiny, bo klinkier jest odporny na działanie czynników zewnętrznych. Jednak zabezpieczone powierzchnie nie przepuszczają pary wodnej. Jeśli więc zbyt szybko się je pomaluje, zanim zaprawa do końca wyschnie, wilgoć nie będzie mogła odparować i pozostanie w murze, co może doprowadzić do jego zniszczenia. Lepiej więc stosować preparaty impregnujące zgodnie z zaleceniami producenta. Przykładowo podmurówki ogrodzenia można zabezpieczyć od strony ulicy, aby ochronić je przed agresywną słoną wodą czy uderzeniami, ale od strony ogrodu pozostawić odsłonięte, aby wysychały.

Elewacje

Ściany osłonowe w przegrodach trójwarstwowych muszą być dość wytrzymałe, aby przeniosły własny ciężar, a jednocześnie estetyczne, bo są wy-kończeniem elewacji. Podczas murowania łączy się je za pomocą stalowych kotew ze ścianą nośną. Można też najpierw postawić ścianę nośną, ocieplić ją i dopiero wtedy obmurować warstwą osłonową. W tym celu stosuje się specjalne kotwy wbijane lub wkręcane w gotowy mur. Jeśli ociepleniem ściany jest wełna mineralna, między nią a klinkierem należy zostawić szczelinę wentylacyjną szerokości 2-4 cm. Klinkier nie przepuszcza bowiem pary wodnej i stykając się z wełną, uniemożliwiłby odparowywanie z niej wilgoci. Podobnie jest w przypadku obudowywania klinkierem istniejącej ściany dwuwarstwowej – między tynkiem a klinkierem również zostawia się szczelinę. Tylko przegrody ocieplane styropianem nie wymagają pustki powietrznej. Aby szczelina wentylacyjna funkcjonowała prawidłowo, musi być ciągła na całej długości, trzeba też zapewnić jej wlot powietrza od dołu i wylot górą. W tym celu nad cokołem, nad otworami okiennymi i drzwiowymi oraz pod okapem pozostawia się co drugą lub co trzecią spoinę pionową pustą. Aby nie gromadziła się w nich woda i nie zagnieździły owady, osłania się je siatką. Można też zamontować w spoinach gotowe puszki wentylacyjne. Zdarza się, że z klinkieru wykonuje się tylko cokół budynku, a ściany są dwuwarstwowe. Należy to przewidzieć już na etapie projektu, aby odpowiednio poszerzyć ławy i ściany fundamentowe, na których oprze się ścianka cokołu. Klinkier jest ciężki i wymaga solidnego podparcia. Jeśli to niemożliwe, trzeba korzystać ze stalowych wsporników kotwionych w ścianie nośnej. Ich rodzaj i sposób mocowania musi zaprojektować konstruktor. Elewacje mają zazwyczaj dość rozległe powierzchnie, a ich wygląd wpływa na estetykę całego budynku. Ponieważ cegły klinkierowe mogą różnić się nieznacznie odcieniami (nawet jeżeli pochodzą z tej samej partii), podczas murowania powinno się wybierać na przemian elementy z różnych palet. Uniknie się wtedy efektu szachownicy, uzyskując równomierny rozkład kolorów na całej elewacji. Zanim zamówi się klinkier, warto wstępnie oszacować jego zużycie. Klinkier nie jest tani, a cegieł pozostałych po budowie nie da się zwrócić – można je co najwyżej wykorzystać w ogrodzie lub we wnętrzu domu. Jeżeli powierzchnie ścian są proste, można przyjąć, że na 1 m2 są potrzebne 48-52 cegły. Po przemnożeniu przez łączną powierzchnię ścian i dodaniu około 4% na docinki oraz ewentualne straty otrzymujemy potrzebną liczbę cegieł. Wyliczenia dotyczące bardziej skomplikowanych brył lepiej zlecić architektowi lub skonsultować z doradcą do spraw technicznych dotyczących klinkieru.

Parapety, nadproża czy obudowane klinkierem narożniki domów to detale, które wzmacniają, chronią przed wodą, zdobią... Parapety muruje się często z kształtek mających fabrycznie nadany spadek i zaokrąglone krawędzie zewnętrzne. Na całej długości parapetu można korzystać z kształtek drążonych, tylko skrajne elementy muszą być pełne. Na parapety można też użyć prostych cegieł, ale wtedy od strony okna układa się pod nimi grubszą warstwę zaprawy, aby nadać im spadek 3-4%. Parapety z klinkieru są grube i wymagają dużo miejsca, dlatego trzeba tak dopasować wysokość ściany pod oknem, aby układane na niej cegły po uwzględnieniu spadku zmieściły się pod ościeżnicą. Raczej nie poleca się ich do ścian dwuwarstwowych, bo są zbyt ciężkie. Nadproża z klinkieru mogą być łukowe lub proste. Te pierwsze nawiązują do tradycji, dodają elewacji stylowego uroku. Nie wymagają wzmacniania – są samonośne dzięki temu, że występują w nich wyłącznie siły ściskające. Nadproża proste w celu uzyskania wymaganej nośności muszą być wzmacniane rdzeniem żelbetowym albo zbrojeniem układanym w spoinach. Można zastosować specjalny system wsporników i kątowników stalowych, można też wykonać tradycyjną żelbetową belkę nadprożową i obudować ją klinkierem. Dobrym rozwiązaniem jest zamówienie prefabrykowanego nadproża – żelbetowy rdzeń fabrycznie obłożony okładziną klinkierową w wybranym odcieniu nie wyróżnia się na elewacji, a jest łatwy w układaniu i można dzięki niemu uniknąć kłopotliwego betonowania. Murowane narożniki nie sprawiają kłopotu, jeśli są proste. Jednak te o szerszej podstawie, zwężające się ku górze, wymagają przygotowania betonowej „podkładki” – najpierw betonuje się narożnik, nadając mu kształt i odpowiednie spadki, a dopiero potem okłada go klinkierem. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na dokładne wypełnienie spoin. Dolne warstwy cegieł są lekko wysunięte spod górnych, a to naraża spoiny na zalewanie wodą. Z tego samego powodu używa się tylko cegieł pełnych – przez ewentualne nieszczelności woda mogłaby wniknąć w drążenia i w zimie, zamarzając, rozsadzić cegły. Murowane narożniki muszą być uwzględnione w projekcie, bo wpływają na pogorszenie parametrów cieplnych ścian (trzeba je zaizolować), a do tego są ciężkie i wymagają


Kominy
Zawsze muruje się na cegłę pełną. Wyjątkiem są niektóre cegły szczelinowe dopuszczone przez producenta do stosowania na kominy – mają odpowiednio przystosowaną budowę. Przewodami kominowymi wymurowanymi z klinkieru można odprowadzać tylko dym z pieców na paliwa stałe albo z kominków. W przypadku kotłów gazowych lub olejowych należy umieścić wewnątrz przewodów wkład ze stali kwasoodpornej. Grubość ścianek komina nie może być mniejsza niż pół cegły, czyli 12 cm. Część wystająca ponad dach musi być wyspoinowana. Aby zmniejszyć koszty, można fragment komina ukryty wewnątrz budynku wykonać z innego materiału – na przykład z pustaków kominowych – a tylko część wystającą ponad dach wymurować z klinkieru. Można też obmurować gotowy komin. Wysokość takiej obmurówki nie może być większa niż 3 m. Jest ciężka, więc umieszcza się ją na specjalnych wspornikach.

Wokół domu
Konstrukcje małej architektury wymagają betonowej lub żelbetowej podstawy. Pod elementy nośne, jak słupki ogrodzenia, grille czy ściany wiaty, wykonuje się tradycyjny zbrojony fundament zagłębiony w gruncie aż do poziomu poniżej strefy przemarzania. Powierzchnie wypełniające, które niosą tylko własny ciężar, mogą oprzeć się na podstawie zagłębionej płycej. Koniecznym warunkiem jest odizolowanie klinkieru od betonu i od gruntu. Pod pierwszą warstwą cegieł umieszcza się izolację przeciwwilgociową. Zapobiegnie ona podciąganiu wody, a razem z nią soli mineralnych, które mogłyby doprowadzić do powstania na cegłach wykwitów. Jeżeli klinkier ma być tylko wypełnieniem konstrukcji szkieletowej z żelbetowych słupków i rygli, to należy pamiętać o pozostawieniu szczelin dylatacyjnych – przy słupkach po 2 cm, a od góry, na styku z poziomym ryglem – 3 cm. Dylatację wypełnia się później taśmą lub sznurem poliuretanowym. Ścianki wypełniające trzeba zazbroić, żeby nie upadły pod wpływem uderzenia czy oparcia się o nie. Zbrojenie zabezpiecza mur przed pękaniem w strefie rozciąganej. W trzech pierwszych rzędach w poziomych spoinach układa się kratowniczkę z drutu okrągłego średnicy 4-5 mm, powtarzając zbrojenie wyżej w co trzeciej spoinie.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty