Parkan z klinkieru


Klinkierowe ogrodzenia przez lata zdobią otoczenie domu i chronią je przed niepożądanymi gośćmi. Wymagają jedynie starannego wykonania i okresowej konserwacji przęseł.


Ogrodzenie rzadko wykonuje się w całości z klinkieru – wysoka murowana ściana wygląda dość masywnie i mało zachęcająco, choć oczywiście jest to sprawa indywidualna. Zazwyczaj z klinkieru muruje się tylko słupki, które pełnią funkcję nośną dla wypełnienia z ażurowych przęseł metalowych lub drewnianych, oraz niski murek osłaniający strefę przyziemia. Projektowanie ogrodzenia powinno się zacząć od wyboru rodzaju przęseł, bo wpływają one na rozwiązania konstrukcyjne słupków. Ciężkie kute elementy muszą być zamocowane stabilniej niż lekkie sztachetki, wymagają też większej grubości murków, aby całość wyglądała proporcjonalnie. Projekt najlepiej powierzyć architektowi, który dopasuje konstrukcję do warunków terenowych, a przy tym tak dobierze rodzaj i kolor klinkieru oraz przęseł, aby parkan współgrał z otoczeniem domu.

Co wybrać
Różnorodność elementów klinkierowych sprawia, że nawet najbardziej wybredny inwestor znajdzie coś dla siebie. Cegły mogą być ręcznie formowane – mają wtedy naturalne stonowane barwy, nierówne krawędzie i matową powierzchnię – albo maszynowe. Są gładkie, szkliwione, żłobione, ryflowane, matowe, angobowane (postarzane) i dostępne w kilkudziesięciu odcieniach, również łączonych, od białych po prawie czarne. Do budowy ogrodzenia można wybrać cegły pełne albo lżejsze i tańsze cegły perforowane lub szczelinowe. Zdarzają się też całkiem przyzwoite cegły drugiej klasy, które mają wytrzymałość taką samą jak te w klasie pierwszej, ale różnią się wyglądem – mają przebarwienia, nierówne powierzchnie lub uszczerbienia. Takie niedoskonałości nie zawsze przeszkadzają, a pozwalają sporo zaoszczędzić. Uzupełnieniem gamy cegieł są gotowe elementy z klinkieru – kształtki układane jako wykończenie murków oraz czapy słupków. Kształtki mogą być pełne lub perforowane, o jednej lub dwóch powierzchniach spadkowych, z krawędziami ostrymi lub wyoblonymi. Można też używać ich jako zwieńczenie słupków. Klinkierowe czapy zwykle są wykonane z drobnych elementów o klinowym kształcie, fabrycznie połączonych zaprawą w jeden element. Wystarczy ułożyć je na słupkach na zaprawie do murowania klinkieru. Oczywiście czapy i daszki można zrobić również z płytek klinkierowych albo z betonu.
Najpierw fundament
Jest podwaliną oddzielającą mur od gruntu i zapewniającą równomierne osiadanie konstrukcji. Zalecana wysokość fundamentu to 60-80 cm pod ziemią oraz 10 cm nad poziomem terenu. Pod murkiem, który nie przenosi obciążeń, wystarczy fundament zagłębiony na 40-50 cm. Tylko w przypadku gruntów wysadzinowych, jak glina czy ił, fundament trzeba na całej długości zagłębić poniżej strefy przemarzania odpowiedniej dla danego terenu – między 0,8 a 1,4 m. Szerokość fundamentu dobiera się tak, aby z każdej strony była o mniej więcej 3 cm węższa od murka. Dla murka szerokości 25 cm, a więc grubości jednej cegły, wystarczy fundament 20 cm. Powstaje w ten sposób naturalny kapinos, który zabezpiecza fundament przed spływającą wodą opadową. Ław fundamentowych nie trzeba zbroić, chyba że na danym terenie występują warunki sprzyjające nierównomiernemu osiadaniu – na przykład jest tam piasek z przewarstwieniami ilastymi albo pod częścią ogrodzenia jest słaby grunt nasypowy lub torf. Warto się przyjrzeć ogrodzeniom sąsiadów, jeśli są popękane, mamy podstawę do sprawdzenia nośności gruntu. Na słabym podłożu fundament powinien być zbrojony, żeby nie popękał pod wpływem ruchów konstrukcji. Rodzaj zbrojenia i ewentualnie większą głębokość posadowienia powinien dobrać konstruktor na podstawie badań geotechnicznych terenu. Standardowo jest to sześć do ośmiu podłużnych prętów (w narożnikach i w połowie wysokości co 30-40 cm) połączonych strzemionami, ale nie zawsze takie zbrojenie wystarcza, zwłaszcza jeśli wykonujemy ogrodzenie na zboczu i jest ono ukształtowane schodkowo. Niekiedy ze względu na zróżnicowane osiadania trzeba też oddzielić od siebie fundamenty pod słupkami i murkiem – umieszcza się między nimi cienki pas styropianu, a z zewnątrz uszczelnia połączenie materiałem elastycznym, na przykład sznurem dylatacyjnym. W podobny sposób robi się dylatacje, czyli szczeliny umożliwiające odkształcanie się betonu pod wpływem zmian temperatury. Rozmieszcza się je średnio co 15 m, najlepiej właśnie w miejscach styku słupka z murkiem, bo tam łatwo w estetyczny sposób zachować ciągłość dylatacji aż do górnej powierzchni murka. Odbywa się to automatycznie, bo w tym miejscu między powierzchniami murowanymi zawsze pozostawia się szczelinę. Jeśli dylatacja wypadnie w innym miejscu, trzeba ją zrobić także w murku klinkierowym. Na fundamencie układa się poziomą izolację z folii lub z dwóch warstw papy. Zabezpiecza ona murki przed podciąganiem wilgoci z fundamentu i przez niego – z gruntu. Nasycona solami mineralnymi woda prowadzi do powstania wykwitów na powierzchni cegieł. Z sąsiedztwa podmurówki warto też usunąć pas gruntu szerokości około 25 cm, zastępując go żwirem. Taka opaska pozwala na szybkie odprowadzenie wody z okolic fundamentu i sprawia, że klinkier jest czysty.

Słupki i murki
Wykonuje się je jako dwie niezależne konstrukcje, pozostawiając między nimi szczelinę, którą później uszczelnia się elastycznym sznurem dylatacyjnym. Dzięki temu nawet jeśli osiadanie jest nierównomierne i dochodzi do pękania fundamentów, część z klinkieru powinna pozostać nienaruszona. Przewiązanie cegieł słupka i murków mogłoby prowadzić do przesztywnienia całości, poza tym w murkach należałoby wtedy zrobić co 15 m dylatacje – w tych miejscach, w których rozmieszczono je w fundamencie. Znacznie wygodniej jest rozdzielić słupek i murek, uzyskując przy tym ładniejszy efekt. Podczas murowania trzeba przestrzegać zasad prawidłowego wiązania cegieł. Pionowe spoiny w kolejnych warstwach nie mogą się pokrywać. Najbardziej popularne są słupki o szerokości 38 cm (czyli półtorej cegły), oraz murki o szerokości 25 cm (czyli jedna cegła). W słupkach na określonych wysokościach umieszcza się w pionowych spoinach stalowe płaskowniki, które posłużą do przymocowania przęseł ogrodzenia. Gór­ne powierzchnie słupków i murków na­leży wykończyć elementami ze spadkiem umożliwiającym spływanie wody. Najlepiej skorzystać z gotowych czap lub kształtek z klinkieru, można je wtedy układać na zaprawie używanej do murowania cegieł i nie trzeba stosować izolacji przeciwwilgociowej. Klinkier nie może się bezpośrednio stykać ze świeżym betonem. Podczas jego wysychania wilgoć wnika w spoiny i sole mineralne krystalizują na powierzchni cegieł. Nie powinno się więc traktować klinkieru jako szalunku, co jest częstym błędem niedoświadczonych wykonawców. Najpierw robią oni obmurówkę słupka, a później układają w nim mieszankę betonową. Przede wszystkim warto pamiętać, że zazwyczaj słupki nie wymagają wypełnienia betonem i pozostawia się je puste. Lekkie przęsła mocuje się po prostu na płaskownikach wypuszczonych ze spoin, a do ciężkich przęseł stosuje się stalowe wzmocnienia wewnątrz słupków, zabetonowane w fundamencie, na przykład rury średnicy 8 mm. Spawa się do nich płaskowniki, które się wypuszcza z pionowych spoin słupka, a następnie mocuje się do nich przęsła ogrodzenia. Obciążenia są więc przekazywane na stalowy element wzmacniający, a przez ten na fundament. Słupki są tylko osłoną i nie wymagają wzmacniania betonem. Jeśli mimo wszystko konstruktor zdecyduje, że betonowy rdzeń jest konieczny, to najpierw należy zrobić słupek betonowy, odczekać dwa tygodnie, aż wyschnie, i dopiero wtedy przystąpić do obmurowywania go klinkierem. Można ewentualnie najpierw wymurować słupek, a następnie wyłożyć jego ścianki cienkim styropianem, który oddzieli klinkier od mieszanki. Wykorzystanie na wypełnienie konstrukcyjne zaprawy do klinkieru, która nie spowoduje powstania wykwitów, jest bardzo drogie i nieopłacalne. Betonowy rdzeń nie może sięgać wyżej niż 10-20 cm poniżej górnej krawędzi słupka. Należy ją wykończyć w taki sposób, aby umożliwić odsychanie mieszanki – w spoinach można umieścić puszki wentylacyjne albo przysłonić słupek tymczasowo przed deszczem, ale tak, aby zostawić szczeliny umożliwiające wentylację (czapą układaną na sucho).

Uwaga! Puste słupki zawsze należy wentylować, dlatego na dole i na górze w pionowych spoinach umieszcza się puszki wentylacyjne.

Do murowania i do spoinowania powinno się używać zapraw przeznaczonych do klinkieru. Zawierają one tras, który zapobiega krystalizowaniu związków wapnia na powierzchni cegieł, czyli tworzeniu wykwitów. Najlepiej prowadzić prace w dwóch etapach, czyli najpierw wymurować powierzchnie, a dopiero później fugować je odpowiednią zaprawą spoinującą. Łatwiej wtedy zachować czystość klinkieru, dokładniej też wypełnia się spoiny. Jest to szczególnie ważne, jeśli używa się cegieł perforowanych lub szczelinowych. Wówczas należy nakładać zaprawę murarską, tak aby całkowicie przykryła perforację, a spoiny muszą być pełne, nie cofnięte, żeby nie wciekała w nie woda. Do ich wykonania najlepiej używać specjalnej kielni, tak zwanej spoinówki o szerokości 10 mm, którą można dokładnie wciskać zaprawę w szczeliny aż do ich całkowitego wypełnienia. Prace prowadzi się zawsze od góry do dołu, rozpoczynając od spoin poziomych, a później uzupełniając pionowe. Przy spoinowaniu nie wolno rozprowadzać zaprawy po całej powierzchni klinkieru, tak jak się to robi w przypadku płytek ceramicznych, bo powstałe w ten sposób zabrudzenia są bardzo trudne do usunięcia. Trzeba ją dokładnie wciskać w szczeliny, a ewentualne naddatki brudzące powierzchnię klinkieru od razu zmywać wilgotną szmatką lub gąbką.

Warunki do murowania
Zanim się ustali z wykonawcami termin rozpoczęcia prac, warto się zapoznać z prognozą pogody i – jeśli to możliwe – tak zaplanować termin, aby ryzyko przykrych niespodzianek pogodowych było jak najmniejsze:
- temperatura musi się mieścić w zakresie 5-25°C (także w nocy), aby możliwe było prawidłowe związanie betonu i zaprawy murarskiej, dlatego najlepszy okres to miesiące od kwietnia do połowy października, kiedy nie ma przymrozków (z wyłączeniem silnych upałów latem);
- silne nasłonecznienie lub mocny wiatr zbyt szybko wysuszają mieszankę, uniemożliwiając jej poprawne wiązanie, dlatego w wietrzne i słoneczne dni trzeba osłaniać miejsce pracy;
- murowane powierzchnie należy chronić przed opadami, dopóki są świeże – podczas prac i przez tydzień od ich skończenia. Woda wypłukuje mieszankę ze spoin, osłabiając nośność muru i brudząc klinkier.

Uciążliwe wykwity
Na klinkierowych powierzchniach często pojawiają się białawe, trudne do usunięcia naloty przypominające szron. Są one wynikiem krystalizowania na powierzchni cegieł związków mineralnych migrujących z zaprawy albo niesionych z wodą opadową. Może to wynikać z użycia nieprawidłowej zaprawy – zawierającej związki wapnia albo przygotowanej z niepłukanego piasku. Nawet używając bezpiecznej zaprawy do klinkieru, można popełnić błąd – dodać do niej zbyt dużo wody zarobowej. Rozpuszczają się wtedy sole zawarte w zaprawie. Podobnie się dzieje, kiedy zamiast pełnej spoiny zostawi się cofniętą – między cegłami tworzy się wtedy półka, na której się zbiera woda. Rozpuszcza ona składniki zaprawy i tworzy zacieki. Problemy z nalotem powstają często wtedy, kiedy między fundamentem lub gruntem a klinkierem nie ma izolacji przeciwwilgociowej – podciągana kapilarnie woda gruntowa obfituje w związki ulegające krystalizacji na powierzchni cegieł. Także pozostawienie świeżo wymurowanych powierzchni bez osłony na chłodną noc albo podczas deszczu wywołuje intensywne zawilgocenie świeżej zaprawy albo wręcz wypłukanie jej ze spoin i powstanie zacieków. Aby usunąć nalot, nie trzeba od razu sięgać po środki chemiczne. Powinny one być ostatecznością, bo używane pochopnie mogą bardziej zaszkodzić, niż pomóc. Należy poczekać na słoneczne dni, aby zabrudzenia wyschły, a następnie spróbować usunąć je średnio twardą szczotką na sucho lub polewając wodą. Dopiero jeśli to nie pomoże, możemy sięgnąć po preparaty chemiczne, ale tylko te przeznaczone do czyszczenia klinkieru. Po zabiegu powierzchnie należy spłukać i pozwolić im wyschnąć. Im szybciej wyschną, tym lepiej, dlatego nie powinno się czyścić ogrodzenia w okresie deszczowym. Niektórzy wykonawcy impregnują cegły, nasączając je olejami i specjalnymi preparatami zabezpieczającymi przed zabrudzeniem. Nie jest to jednak dobre rozwiązanie, bo zaolejowane cegły praktycznie nie mają przyczepności i zaprawa odspaja się od nich, nie mogąc poprawnie związać. Klinkier jest na tyle wytrzymały i trwały, że nie potrzebuje dodatkowej ochrony. Wystarczy przestrzegać zasad murowania. Impregnacja może się natomiast przydać po wymurowaniu ogrodzenia, w celu zabezpieczenia spoin, które mają większą nasiąkliwość niż cegły i są bardziej narażone na wnikanie wody i brudu. Impregnat uszczelnia ich strukturę. Przydaje się zwłaszcza w miejscach narażonych na bardziej agresywne środowisko, na przykład przy drodze, gdzie ogrodzenie łatwo się brudzi, a zimą chlapie na nie woda odbijająca się od posypanych solą chodników. Zaimpregnowane powierzchnie najczęściej można wyczyścić zwykłym zraszaczem.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty