Wole oczko. Ważny detal


Wole oczka są w modzie, mimo że znacznie zwiększają koszt wykonania dachu. Najprostsze do zrobienia są te kryte dachówką karpiówką.
Obok domów, których dachy zdobią lukarny typu wole oczko, nie sposób przejść obojętnie. Budynki takie przyciągają wzrok. Ta ozdoba wygląda bardzo ładnie i jest funkcjonalna, ale jej poprawne wykonanie to nie lada sztuka nawet dla dobrego dekarza. Najczęściej wole oczka kryje się dachówkami ceramicznymi. Wykorzystywane są do tego głównie dachówki płaskie, na przykład karpiówki, ale można też użyć dachówek zakładkowych lub typu mnich-mniszka.
Popularne są także dachówki cementowe. Dość łatwo jest wykończyć wole oczko strzechą lub gontami drewnianymi. Najwięcej trudności może sprawić wykończenie takiej lukarny dachówką bitumiczną lub blachodachówką.

Kosztowna ozdoba
Zrobienie wolego oczka podnosi całkowity koszt dachu. Za sam materiał pokryciowy zapłacimy niewiele więcej, lwią część funduszy pochłonie robocizna. Budowa takiej lukarny jest bardzo skomplikowana i wymaga od dekarza nie tylko odpowiednich kwalifikacji, ale również cierpliwości i dokładności. Cenę może również wyśrubować zastosowanie elementów z drewna klejonego, które są drogie (zwłaszcza te przygotowane w zakładzie na specjalne zamówienie). Nasz budżet ucierpi także wskutek zakupu okna o nietypowych wymiarach, a niekiedy nawet kształcie.

Oczko na papierze

Teoria zakłada, że wole oczko musi być uwzględnione w projekcie architektonicznym domu. Architekt wraz z konstruktorem powinni szczegóło-wo rozrysować ten detal więźby, a elementy poszycia i pokrycia pozostawić dekarzowi. Rzadko jednak projekty zawierają tak dopracowane rysunki. W rzeczywistości wole oczka bywają „pracą zbiorową” cieśli i dekarzy, a najczęściej od początku do końca zajmują się nimi fachowcy układający pokrycie.
To oni modyfikują więźbę, robią poszycie wraz z hydroizolacją, układają pokrycie dachowe i montują obróbki. Szczególnie istotne więc jest, by przed rozpoczęciem prac opracowali dokładny projekt wolego oczka.
Pierwszą czynnością przy projektowaniu i budowie wolego oczka jest wyrysowanie kształtu ścianki czołowej. Trzeba pamiętać o proporcjach, czyli stosunku wysokości ścianki do jej długości. Powinien on wynosić:
- w przypadku dachówki karpiówki – powyżej 1:5;
- w przypadku dachówki ceramicznej zakładkowej – do 1:8;
- w przypadku dachówki cementowej zakładkowej – 1:10-1:12.
Obrys ścianki nanosi się następnie na płytę lub sklejkę i wycina z niej szablon. Jeśli zrobi się dwa takie szablony, mogą one stanowić obudowę konstrukcji ścianki. Przymocowuje się je wówczas do słupków ścianki od zewnątrz i od wewnątrz lukarny i wykańcza drewnem lub sidingiem. Obrys może być też pomocny w budowie drewnianej krążyny tworzącej konstrukcję łuku lukarny. Krążyna taka stanowi wówczas deskę okapową lukarny i jest oparta dwoma końcami na belce. Szkielet ścianki (słupki drewniane) montuje się w tej sytuacji między krążyną a belką. Krążyna, a nawet cała konstrukcja ścianki czołowej może być też wykonana na zamówienie z drewna klejonego. Niewykluczone są też murowane ścianki czołowe. Robi się je na ściance kolankowej, jeżeli lukarna jest stosunkowo blisko okapu. Do wyprofilowania górnej linii takiej ścianki także przyda się szablon.


Niełatwa więźba

Wykonanie konstrukcji to trudny etap pracy nad wolim oczkiem.
Najpierw robi się całą więźbę dachową, a dopiero na końcu wycina się kilka krokwi w miejscu, gdzie ma się znaleźć lukarna, mocuje wymiany i robi konstrukcję wolego oczka.
Lukarna taka, zwłaszcza niewielka, nie będzie specjalnie dużym obciążeniem dla więźby dachowej, ale mimo wszystko warto zlecić konstruktorowi dokonanie wszelkich potrzebnych obliczeń.
Niekiedy konstrukcję wolego oczka przygotowują cieśle. Częściej jednak dekarze sami wycinają zbędne krokwie, wstawiają w ich miejsce wymiany i budują szkielet lukarny. Oni też mocują i ewentualnie ocieplają ściankę czołową oraz zajmują się budowaniem sztywnego poszycia i jego izolacją.

Poszycie, łaty i kontrłaty

Poszycie konstrukcji wolego oczka można zrobić z krótkich deseczek, najlepiej łączonych na pióro i wpust. Nadaje się do tego również sklejka – elastyczna lub gięta na mokro. Na poszyciu układa się izolację z papy termozgrzewalnej, która zapewni lukarnie szczelność i ochroni ją przed zawilgoceniem przez wodę opadową. Do poszycia przybija się kontrłaty, a na nich mocuje się łaty, które będą oparciem dla dachówek.

W łuskę lub w koronkę



Karpiówki znakomicie nadają się do wykańczania wolich oczek. Są nieduże i nie mają zamków bocznych. Układa się je jedna obok drugiej pojedynczo (w łuskę) lub podwójnie (w koronkę). Dachówki na oczku są bardziej rozsunięte w porównaniu z resztą dachu.
W przypadku dachówek zakładkowych rozsuwa się je na tyle, na ile pozwalają ich boczne zamki. Karpiówki nie wymagają rozsuwania na boki, rozsuwa się jedynie wzajemnie poszczególne ich rzędy.

Wykończenie lukarny od środka

Od wewnętrznej strony wole oczko wykańcza się w identyczny sposób jak skosy poddasza. Między krokiewkami zostaje więc umieszczony materiał termoizolacyjny. Najczęściej jest to wełna mineralna. Jej całkowita grubość powinna wynieść około 20 cm.
Do krokiewek mocuje się również ruszt z profili stalowych lub drewnianych listew. Do niego są później przykręcane płyty gipsowo-kartonowe bądź gipsowo-włóknowe. Trzeba jednak pamiętać o tym, że pod płytami musi się również znaleźć folia paroizolacyjna. Ma ona zabezpieczyć wełnę przed parą wodną, która często gromadzi się w ogrzewanych pomieszczeniach i może się skraplać w warstwie ocieplenia, powodując jego zawilgocenie.
A warto wiedzieć, że wilgotna wełna traci swoje właściwości izolacyjne. Zamiast płytami poddasze można wykończyć także boazerią drewnianą.

Trochę geometrii
Prawidłowe wyrysowanie łuku lukarny jest niezwykle istotne. Szkic ten jest podstawą do uformowania kształtu ścianki czołowej z różnych materiałów.


KRYCIE WOLEGO OCZKA DACHÓWKĄ ZAKŁADKOWĄ

Dachówki zakładkowe układa się na wolim oczku nieco inaczej niż karpiówki. Liczba dachówek w jednym rzędzie na wolim oczku powinna być taka sama jak na połaci pod nim. Dlatego pod ścianką czołową i nad wolim oczkiem dachówki są maksymalnie zsunięte, a na okapie wolego oczka maksymalnie rozsunięte (na ile pozwalają ich zamki boczne). Rozsunięcie nie może jednak przekraczać dopuszczalnego dla danego modelu dachówki – trzeba o to zadbać na etapie projektowania wolego oczka.
Uwaga! Wszystkie dachówki na lukarnie powinny być przykręcone do łat.


Oczko z klinem

Wygodnym sposobem na pokrycie wolego oczka jest zastosowanie tak zwanego klina dachowego. Klin to zestaw 17 specjalnych dachówek układanych w 10 rzędach. Tworzą one powierzchnię o kształcie stożka. Dachówki te umieszcza się we właściwej kolejności na środku lukarny i dokłada do nich po lewej i po prawej stronie dachówki zwykłe.
Przy zastosowaniu klina nie trzeba rozsuwać dachówek zakładkowych.

Obróbki blacharskie i rynny

Obróbki łukowego okapu wolego oczka wykonuje się z nacinanych równomiernie pasów blachy miedzianej, aluminiowej lub stalowej zabezpieczonej antykorozyjnie. Można też zamówić gotową, wyprofilowaną w łuk obróbkę w zakładzie blacharskim. Papa zabezpieczająca poszycie musi być wyprowadzona na obróbkę, nigdy pod nią. Wole oczko wyposaża się w rynny tylko wówczas, gdy jest ono blisko okapu. Jeśli jest wyżej, rynny są zbędne. Woda opadowa będzie spływać po jego połaci i ściekać na połać dachu, a dalej do rynien.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty