Załatwmy to polubownie. Spory z wykonawcą lub sprzedawcą


Jeśli chcemy uniknąć długiego i kosztownego postępowania przed sądem powszechnym, możemy powierzyć rozstrzygnięcie sporu sądowi polubownemu. Ale tylko wtedy, gdy zgodzą się na to obie strony.

Sądownictwo polubowne odgrywa coraz większą rolę w rozstrzyganiu sporów powstałych na tle zawartych umów cywilnych, w tym najczęściej spotykanych umów sprzedaży oraz dotyczących różnego rodzaju usług (na przykład budowy lub remontu domu). Sporą popularnością cieszą się funkcjonujące już od 1992 r. stałe polubowne sądy konsumenckie.
Nie zostały one powołane, jak sądzą niektórzy przedsiębiorcy i jak sugerowałaby ich nazwa, do rozstrzygania spraw tylko na korzyść konsumentów. Nie obowiązuje w nich zasada, że klient ma zawsze rację. Arbitrzy dążą do rozstrzygania sporów w sposób bezstronny, w oparciu o przepisy prawa. Pozew do takiego sądu mogą kierować zarówno konsumenci, jak i przedsiębiorcy.

Jakie spory w polubownym sądzie konsumenckim?

Taki sąd rozpatruje sprawy o prawa majątkowe wynikłe z umów sprzedaży towarów i świadczenia usług zawartych między konsumentami a przedsiębiorcami. Zajmuje się głównie sprawami drobnymi, lecz ważnymi, które nie zawsze opłaca się kierować do sądów państwowych. Koszty postępowania sądowego niejednokrotnie byłyby bowiem większe niż wartość spornych towarów lub usług. Wartość przedmiotu (usługi, towaru), o który w polubownym sądzie konsumenckim może się toczyć spór, nie jest ograniczona określoną kwotą.

Jak oddać sprawę pod polubowny sąd konsumencki?
Jeśli sprzedawca odmawia wymiany wadliwego towaru bądź wykonawca nie chce naprawić spartaczonej roboty, a my jesteśmy przekonani o swojej racji, możemy wnieść sprawę do sądu powszechnego lub polubownego sądu konsumenckiego.
W pozwie skierowanym do sądu polubownego musimy określić:
- imię, nazwisko (lub nazwę firmy) i adres powoda oraz pozwanego;
- przedmiot sporu i jego wartość;
- problem (na przykład wadliwość produktu, zwłoka w świadczeniu usługi);
- okoliczności sprawy (datę i miejsce zakupu, datę podpisania umowy);
- żądanie (na przykład: obniżenie ceny, usunięcie wady, wymiana towaru wadliwego na nowy niewadliwy, zapłata ceny usługi lub towaru w wypadku odstąpienia od umowy z powodu ich wadliwości).
Do pozwu dołączamy odpowiednie dowody: rachunek lub paragon potwierdzający zawarcie umowy, pisemną umowę (jeśli taką sporządzono), zgłoszenie reklamacyjne, odpowiedź sprzedawcy bądź usługodawcy, wezwanie do zapłaty (jeżeli doszło do odstąpienia od umowy).
Po wpłynięciu pozwu przewodniczący polubownego sądu konsumenckiego nakłania strony sporu do ugody. Jeśli żadna z nich nie zgodzi się na ustępstwa, wówczas może dojść do rozprawy. Jednakże pod warunkiem że zarówno przedsiębiorca, jak i konsument się na to zgodzą, podpisując specjalną cywilnoprawną umowę, czyli tak zwany zapis na sąd polubowny.
W przeciwnym razie pozostaje już tylko skierowanie sprawy do sądu powszechnego. Nie wszyscy przedsiębiorcy zgadzają się na zapis. Z tego powodu skuteczność polubownego sądownictwa konsumenckiego jest, niestety, ograniczona. Przedsiębiorcy nie tłumaczą, dlaczego nie chcą, aby sąd polubowny zajął się sprawą. Nie mają takiego obowiązku. Podejmowane przez sekretariat sądu próby kontaktu niektórzy z nich zbywają milczeniem i nie odpowiadają na kierowane do nich pisma.

Jak jest prowadzona rozprawa?

Prowadzi ją tak zwany superarbiter i biorą w niej udział arbitrzy, którymi są przedstawiciele organizacji zrzeszających kupców lub usługodawców, stowarzyszeń konsumenckich oraz powiatowi/miejscy rzecznicy konsumentów. Wojewódzcy inspektorzy Inspekcji Handlowej prowadzą listy stałych arbitrów podzielone na dwie części: jedna grupuje reprezentantów konsumentów, druga – przedstawicieli przedsiębiorców.
Sąd polubowny na każdym etapie postępowania przede wszystkim dąży do pojednania stron. Dlatego wiele spraw w sądzie konsumenckim kończy się ugodą. Jeżeli strony jej nie zawrą, sąd polubowny ostatecznie rozstrzygnie spór wyrokiem.
Szczegółową procedurę wydawania wyroków określają przepisy Kodeksu postępowania cywilnego oraz regulaminy poszczególnych stałych sądów polubownych.
W sądzie konsumenckim wyrok zapada bezwzględną większością głosów. W wypadku jej braku przeważa głos superarbitra.

Czy można się odwołać?
Wyrok sądu polubownego jest ostateczny, co oznacza, że nie może być zaskarżony do sądu państwowego.
Jednak w sytuacjach ściśle określonych w art. 712 Kodeksu postępowania cywilnego na wyrok sądu polubownego można złożyć skargę, domagając się w niej uchylenia go. Są to między innymi takie sytuacje:
- strona została pozbawiona możności obrony swych praw przed sądem polubownym;
- nie zachowano trybu postępowania przed tym sądem ustalonego przez strony (w regulaminie) lub przepisy ustawy;
- rozstrzygnięcie o żądaniach stron jest niezrozumiałe, zawiera sprzeczności albo uchybia praworządności lub zasadom współżycia społecznego.
Skargę wnosi się do sądu powszechnego (rejonowego, okręgowego), który byłby właściwy do rozstrzygania sporu, gdyby nie było zapisu na sąd polubowny, w ciągu miesiąca od doręczenia wyroku.

Jak wyegzekwować wyrok?

Jeśli strona, która przegrała spór, uchyla się od wykonania wyroku nadającego się do egzekucji (na przykład nakazującego zapłatę określonej kwoty), druga strona powinna wystąpić do sądu powszechnego z wnioskiem o nadanie takiemu wyrokowi klauzuli wykonalności. Po jej nadaniu wyrok sądu polubownego nadaje się do przymusowej egzekucji. Podobna procedura obowiązuje, gdy strona uchyla się od wykonania postanowień ugody.
Jeżeli natomiast wyrok sądu polubownego lub ugoda przed nim zawarta do egzekucji się nie nadają, wówczas sąd stwierdza tylko ich skuteczność. Od tej chwili mają one moc prawną równą wyrokowi sądu powszechnego lub zawartej przed nim ugodzie.
Wyrok wydany przez sąd polubowny kończy postępowanie w danej sprawie. Sprawa, która została osądzona przez sąd polubowny, nie może być jeszcze raz rozstrzygana przez sąd powszechny.

Podstawa prawna:
- art. 37 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 2001 r., nr 4, poz. 25 z późn. zm.)
- rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 25 września 2001 r. w sprawie określenia regulaminu organizacji oraz działania stałych polubownych sądów konsumenckich (Dz.U. z 2001 r., nr 113, poz. 1214)
- Kodeks postępowania cywilnego

ZAPIS NA SĄD POLUBOWNY – w umowie tak, we wzorcu nie.

Strony już w głównej, łączącej je umowie (na przykład sprzedaży lub o dzieło) mogą postanowić, że wszelkie lub tylko niektóre wynikłe z niej w przyszłości spory będą rozstrzygane przez stały polubowny sąd konsumencki. Jednakże taka klauzula umieszczona w tak zwanym wzorcu umownym (regulaminie, ogólnych warunkach umowy), jeśli umowę z jego użyciem przedsiębiorca zawiera z konsumentem, może być uznana za niedozwoloną. Pochodzące ze wzorca postanowienia umowy nie są bowiem negocjowane z konsumentem – nie ma on rzeczywistego wpływu na ich treść. Postanowienie, że spór będzie rozstrzygał sąd polubowny, wyłącza skierowanie go do sądu państwowego. Wobec tego narzucenie konsumentowi takiego rozwiązania we wzorcu umownym ogranicza jego prawo wyboru drogi dochodzenia związanych z umową praw.

Polubowne sądownictwo konsumenckie – za i przeciw

SZYBKIE ROZPATRZENIE.
Postępowanie opiera się na nieskomplikowanej procedurze. W większości spraw od wpłynięcia pozwu do zakończenia sprawy mija średnio od trzech do czterech miesięcy.

NISKIE KOSZTY.
Od strony, która składa pozew, nie pobiera się opłaty wstępnej. Postępowanie zazwyczaj nie jest jednak zupełnie bezpłatne. Sąd może z urzędu lub na wniosek strony powołać biegłego, aby ocenić, czy żądanie konsumenta jest uzasadnione. Strona żądająca sporządzenia opinii jest zobowiązana do wpłaty zaliczki na pokrycie jej kosztów. Ostatecznie wszystkie koszty ponosi ten, kto przegrywa spór.
Ponadto prowadzenie sprawy najczęściej nie wymaga pomocy radcy prawnego lub adwokata, co obniża koszty. Strona reprezentowana przez radcę prawnego lub adwokata, jeśli wygra sprawę, może zażądać zasądzenia od strony przegranej zwrotu kosztów zatrudnienia zawodowego pełnomocnika.

NIEODWOŁALNY WYROK. Decydując się na postępowanie przed sądem polubownym, należy liczyć się z tym, że wydanego wyroku nie będzie można zaskarżyć, nawet jeśli będzie dla nas niekorzystny. Z drugiej strony to rozwiązanie zdecydowanie skraca drogę do uzyskania prawomocnego rozstrzygnięcia w porównaniu z możliwościami oddalania ostatecznego zakończenia procesu w sądownictwie powszechnym.

BRAK ODWROTU.
Na taki tryb rozsądzenia konfliktu muszą się zgodzić obie strony. Można już na etapie podpisywania umowy ustalić w niej, że w razie sporu strony będą dochodzić roszczeń przed polubownym sądem konsumenckim. Taki zapis na sąd polubowny, czyli zgoda wyrażona na piśmie w podpisanej przez obie strony umowie, w formie tak zwanej klauzuli arbitrażowej, wyłącza jednak możliwość rozpatrywania sporu przez sąd powszechny.

Gdzie szukać?
Stałe polubowne sądy konsumenckie działają przy wojewódzkich inspektoratach Inspekcji Handlowej.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty