Alarmy, czy skuteczne?


Potrzeba poczucia bezpieczeństwa we własnym domu i troska o zgromadzone w nim dobra zmuszają nas do montowania różnego rodzaju zabezpieczeń. Wiele osób prędzej czy później decyduje się na zainstalowanie choćby najprostszego alarmu.

Każdy system alarmowy składa się z kilku podstawowych elementów. Do stworzenia najprostszego potrzebne są: centrala alarmowa, manipulator, czujki i sygnalizatory. Przyda się też linia telefoniczna oraz – obecny dziś w większości gospodarstw domowych – komputer.


Centrala alarmowa

Jest mózgiem systemu odpowiadającym za funkcjonalność i możliwości rozbudowy systemu. Bez niej system nie jest w stanie działać. To tu trafiają wszystkie informacje zbierane przez inne urządzenia. Są one następnie przetwarzane i na tej podstawie są podejmowane decyzje co do dalszych działań. O tym, jakie to będą działania, decyduje użytkownik, odpowiednio programując centralę.
Ze względu na swoje znaczenie centrala musi być jak najlepiej strzeżona i niedostępna dla potencjalnego włamywacza. Jeśli zdołałby on w krótkim czasie odnaleźć ją i unieszkodliwić, to nawet najlepszy system alarmowy okaże się nieskuteczny.
Bardzo często centrala jest zintegrowana z dialerem telefonicznym, czyli urządzeniem pozwalającym na podłączenie systemu alarmowego do linii telefonicznej w celu przekazywania informacji o jego stanie. W prostszych systemach centrala alarmowa pełni też funkcję zasilacza zapewniającego energię pozostałym elementom instalacji. Z centralą alarmową są bezpośrednio związane urządzenia odpowiedzialne za funkcje sterowania i kontroli systemu – manipulatory.

Manipulatory


Aby system alarmowy działał zgodnie z oczekiwaniami użytkowników, muszą oni mieć możliwość komunikowania się z centralą alarmową. Do tego właśnie służą manipulatory. Używa się ich do wydawania centrali różnych poleceń, w tym najważniejszych – o załączaniu i wyłączaniu czuwania. Na wyświetlaczu manipulatora pojawiają się też informacje o alarmach, awariach oraz innych zdarzeniach, które zarejestrował system. Używając manipulatora, można zaprogramować centralę.
Obecnie najbardziej popularne są dwa rodzaje manipulatorów: prostsze, typu LED (komunikujące się z centralą za pośrednictwem diod LED) – udostępniające użytkownikowi jedynie podstawowe informacje, i tak zwane LCD (komunikujące się za pośrednictwem wyświetlacza LCD). Te drugie mogą przekazywać komunikaty tekstowe, są łatwiejsze w obsłudze i bardziej przyjazne użytkownikowi. Dzięki intuicyjnym, rozbudowanym menu zapewniającym dostęp nawet do bardzo zaawansowanych funkcji sterujących gwarantują znacznie większy komfort korzystania z systemu alarmowego.

Komputer

Wyposażony w odpowiednie oprogramowanie może – podobnie jak manipulator – służyć do komunikowania się z systemem alarmowym. Monitor komputera daje o wiele większe możliwości wizualizacji, dzięki czemu obsługa systemu staje się bardziej intuicyjna. Komputery włączone w system alarmowy są szczególnie przydatne w dużych obiektach (biurowcach, magazynach), gdzie jest wiele chronionych pomieszczeń i osób uprawnionych do poruszania się po nich, ale w domowych instalacjach też można ich używać.

Czujki

Są odpowiedzialne za wykrycie próby wtargnięcia bądź poruszania się w chronionym obszarze i dostarczanie informacji o tym do centrali alarmowej. Jeśli w otoczeniu czujki zdarzy się cokolwiek, co zgodnie z programem centrali alarmowej zostanie zinterpretowane jako zagrożenie, centrala wyda polecenia odpowiednim urządzeniom, aby te podjęły określone działania.
Reakcję czujki, w zależności od jej rodzaju, mogą wywoływać różne bodźce. W systemach sygnalizacji włamania i napadu wykorzystuje się czujki: podczerwieni (aktywne i pasywne), ultradźwiękowe, mikrofalowe, wibracyjne, inercyjne, zbicia szkła, magnetyczne i dualne.
Czujki można podzielić na dwie kategorie: pierwsza to czujki ochrony obwodowej, których zadaniem jest zgłoszenie próby wtargnięcia do chronionego obszaru, druga – czujki ochrony wewnętrznej stwierdzające przebywanie intruza w chronionej strefie. Do pierwszej grupy można zaliczyć czujki magnetyczne otwarcia drzwi i okien, czujki tłuczenia szkła, bariery mikrofalowe i magnetyczne otwarcia drzwi i okien, a także wiele innych wyspecjalizowanych urządzeń. Drugą grupę (czujek ochrony wewnętrznej) stanowią: pasywne czujki podczerwieni, czujki mikrofalowe z wykorzystaniem efektu Dopplera, czujki ultradźwiękowe bądź łączące kilka z tych technologii w jednym urządzeniu.
Wśród licznych dostępnych w sprzedaży czujek najpopularniejsze są: pasywne czujki podczerwieni, czujki zbicia szkła, czujki magnetyczne i dualne. Wystarczają one, aby odpowiednio zabezpieczyć obiekt przed włamaniem.
Czujki zbicia szkła. Włamanie jest często poprzedzone wybiciem szyby w oknie lub drzwiach i to rejestrują czujki zbicia szkła. Większość dostępnych w sprzedaży czujek zbicia szkła to czujki mikrofonowe rejestrujące dźwięk towarzyszący tłuczeniu szkła i w ten sposób wywołujące alarm. Ponieważ jednak żyjemy w świecie pełnym różnych dźwięków, czujka mogłaby reagować na sygnały niemające nic wspólnego z tłuczeniem szyby, na przykład na dzwonek telefonu czy muzykę. Dlatego bardziej zaawansowane technicznie czujki analizują, czy docierające do nich dźwięki występują w określonej sekwencji, i wysyłają informację do centrali alarmowej dopiero wtedy, gdy odgłos tłuczenia szkła (dźwięk o wysokiej częstotliwości) został poprzedzony odgłosem uderzenia (dźwięk o niskiej częstotliwości).
Czujki magnetyczne. Włamywacz może wejść do chronionego obiektu, nie wybijając szyby, ale będzie mu wtedy trudno uniknąć otwierania okna lub drzwi. O tym poinformują centralę alarmową czujki magnetyczne, nazywane czasem kontaktronami.
Czujki magnetyczne składają się zawsze z dwóch elementów: magnesu i kontaktronu. Dopóki kontaktron pozostaje w polu magnetycznym, jest zamknięty (lub otwarty). Kiedy znajdzie się poza jego zasięgiem, czyli magnes zostanie od niego oddalony, otwiera się (lub zamyka). Informacja ta jest przekazywana do centrali alarmowej i odpowiednio interpretowana.
Pasywne czujki podczerwieni. Jeśli mimo wszystko włamywaczowi uda się dostać na teren chronionego obiektu, nie tłukąc szyby i nie otwierając okien ani drzwi, to zwykle nie uniknie poruszania się. Centrala zostanie o tym poinformowana przez kolejną linię obrony systemu alarmowego, czyli detektory ruchu. Zaliczają się do nich pasywne czujki podczerwieni, nazywane też z angielskiego czujkami PIR (Passive Infra Red). Informują one centralę alarmową o pojawieniu się w nadzorowanym przez nie obszarze poruszających się i wydzielających ciepło obiektów.
Zasada działania czujek PIR polega na pomiarze promieniowania cieplnego. Każde ciało fizyczne ma jakąś temperaturę, a więc emituje promieniowanie cieplne. Jest ono niewidoczne dla oka, dopóki temperatura obiektu nie osiągnie 500°C. Tę niewidoczną dla oka część promieniowania cieplnego nazywa się promieniowaniem podczerwonym.
Moc promieniowania emitowanego przez człowieka jest niewielka i dodatkowo może być ono trudno wykrywalne na tle otoczenia, które również wydziela ciepło. Dlatego czujki PIR koncentrują się na wychwytywaniu gwałtownych zmian temperatury w swoim polu widzenia. Właśnie takie zmiany wywołują poruszający się ludzie.
Czujki dualne. Jeśli jest obawa, że czujka PIR będzie narażona na gwałtowne zmiany temperatury (na przykład wtedy, gdy będzie zamontowana w pobliżu pieca lub klimatyzatora), można zastosować czujkę dualną.
Tak nazywa się każdą czujkę, w której wykorzystuje się dwa różne rodzaje detekcji. Dzięki temu uzyskuje się większą skuteczność działania i eliminuje potencjalne fałszywe alarmy. Przykładem czujki dualnej jest czujka łącząca detekcję w podczerwieni i detekcję mikrofalową.
W czujkach z detekcją mikrofalową nadajnik wysyła mikrofale, które odbijają się od obiektów i trafiają do odbiornika. Ten na podstawie analizy sygnału określa, które obiekty się poruszają (ustalenie tego jest możliwe dzięki zjawisku Dopplera).
Informacja z czujki dualnej jest przekazywana do centrali tylko wtedy, gdy na podstawie detekcji w podczerwieni zostanie stwierdzona gwałtowna zmiana temperatury, a równocześnie detekcja mikrofalowa potwierdzi ruch. Dzięki temu na przykład szybko nagrzewający się piec nie wywoła alarmu.

Sygnalizatory
Najprostszą formą reakcji systemu sygnalizacji włamania i napadu na sytuację alarmową jest uruchomienie urządzeń sygnalizujących (sygnalizatorów): optycznych (z sygnalizacją świetlną), akustycznych (z sygnalizacją dźwiękową) lub optyczno-akustycznych (łączących obie formy sygnalizacji). Sygnalizatory mogą być montowane wewnątrz pomieszczeń lub na zewnątrz domu. Rolą sygnalizatorów zewnętrznych jest przyciągnięcie uwagi osób mogących zareagować na sytuację zagrożenia. Sygnalizatory wewnętrzne są stosowane głównie w celu oszołomienia intruza dźwiękiem o natężeniu zbliżonym do fizjologicznego progu bólu.

Monitoring i powiadamianie
Sama sygnalizacja alarmu za pomocą dźwięku lub światła, choćby najbardziej spektakularna, nie rozwiązuje jeszcze problemu włamania.
Tym bardziej że w czasie włamania domownicy są zwykle nieobecni w domu. Ponadto w systemie alarmowym może wystąpić awaria lub jakiekolwiek inne zdarzenie, które jest na tyle ważne, że użytkownicy chcieliby być o nim poinformowani. Dlatego zaawansowane systemy sygnalizacji włamania i napadu są wyposażone w mechanizmy i urządzenia do monitoringu i powiadamiania. Odbywa się ono za pośrednictwem linii telefonicznej.
Centrala alarmowa wysyła odpowiednie sygnały do stacji monitorującej, czyli do urządzenia odbiorczego. Obsługę monitoringu sprawują zazwyczaj agencje ochrony. Informacje zbierane przez stację monitorującą są na bieżąco analizowane, a na ich podstawie jest podejmowana decyzja o ewentualnej interwencji.
Powiadamianie odbywa się za pomocą komunikatów głosowych odtwarzanych przez syntezery mowy lub tekstowych, wysyłanych na pager albo w postaci SMS-a na telefon komórkowy. Dzięki temu właściciel systemu alarmowego lub upoważnione przez niego osoby mogą być na bieżąco informowane o alarmach bądź innych wybranych zdarzeniach w chronionym obiekcie.

Wersja minimum – czujki ruchu

W mieszkaniach i domach jednorodzinnych najczęściej instaluje się systemy alarmowe wykorzystujące głównie czujki ruchu. Poprawnie zaprojektowane i skonfigurowane zapewniają dostateczną ochronę przed typowymi zagrożeniami. O ich popularności w dużej mierze decydują łatwa instalacja i stosunkowo niewielki koszt inwestycji.
Ograniczona liczba czujek i nierozbudowane tryby ochrony umożliwiają bowiem zastosowanie prostej, a więc relatywnie taniej centrali alarmowej.
Niestety, takie uproszczone wersje systemów alarmowych mają też wady. Podstawową jest niemożność uzyskania czuwania systemu w trybie nocnym, czyli zapewnienia ochrony podczas obecności domowników. Drugą, nie mniej istotną, jest ograniczenie skuteczności systemu w pomieszczeniach, w których znajdują się zwierzęta. Nawet zastosowanie tak zwanych czujek odpornych na zwierzęta (z angielskiego Pet Immune) nie rozwiązuje problemu, ponieważ zjawiska fizyczne wykorzystywane w pasywnych czujkach podczerwieni nie zapewniają im aż tak dużej selektywności. Poruszające się po chronionym obszarze zwierzęta często powodują wzbudzanie fałszywych alarmów, które są największym wrogiem skuteczności systemu, ponieważ zobojętniają nas na sygnał alarmowy. Powinno się więc unikać ich za wszelką cenę.

Ochrona wewnętrzna

Nawet najlepsze urządzenia nie zapewnią skuteczności systemu alarmowego i odporności na zaburzenia, jeśli nie zostaną prawidłowo zainstalowane. W prostych systemach zapewniających jedynie tak zwaną ochronę wewnętrzną najważniejsze jest dobre rozmieszczenie czujek ruchu. Do tego przyda się znajomość zasady ich działania. Układy optyczne zastosowane w czujkach PIR najczęściej dzielą przestrzeń na obszary chronione pionowymi wiązkami. Przecięcie tych wiązek powoduje wytwarzanie sygnału użytecznego. Czujki powinny więc być zainstalowane w takich miejscach, aby intruz (złodziej, włamywacz), któremu uda się dostać do chronionego obszaru, był zmuszony przejść w poprzek tych wiązek i w ten sposób wzbudzić alarm.
Ze względu na zasadę działania czujek PIR nie należy montować w miejscach narażonych na podmuch powietrza i bezpośrednie oświetlenie światłem słonecznym. Trzeba też zadbać o to, aby otwarcie skrzydła drzwi czy okien nie spowodowało przysłonięcia czujki.
Często spotyka się instalacje z czujkami PIR zainstalowanymi dokładnie naprzeciw okien lub drzwi zagrożonych potencjalnym włamaniem. W takich warunkach ich skuteczność jest znacznie zmniejszona.

Ochrona wewnętrzna i obwodowa

Bardziej rozbudowany system alarmowy oprócz ochrony wewnętrznej powinien też zapewniać tak zwaną ochronę obwodową, czyli sygnalizować próbę wtargnięcia intruza do strefy chronionej (do wnętrza domu). Do wykrywania prób wtargnięcia do strefy chronionej najchętniej są wybierane magnetyczne czujki otwarcia drzwi i okien, czujki otwierania rolet oraz – w przypadku dużych przeszklonych powierzchni – czujki tłuczenia szkła. Mimo że same czujki wymagane do rozbudowy systemu o ochronę obwodową nie są drogie, całkowity koszt takiej instalacji wyraźnie wzrasta. Potrzebna jest bowiem bardziej rozbudowana, a więc droższa centrala alarmowa, która pozwala na dołączenie większej liczby czujek i wykorzystanie bardziej złożonych sposobów uzbrajania systemu.

Uwaga! Opracowując dobry system ochrony obwodowej, należy uwzględnić każdą potencjalną drogę ingerencji i szczególnie zadbać o odpowiednie zabezpieczenia mechaniczne. Dla włamywacza nie ma bowiem nic gorszego niż system alarmowy, który uaktywnia się, zanim on zdoła sobie utorować drogę do chronionego obszaru.

System alarmowy złożony z ochrony wewnętrznej i obwodowej daje użytkownikom przynajmniej dwie korzyści. Pierwsza z nich to możliwość częściowego załączania systemu w tak zwanym trybie nocnym. Wówczas część lub wszystkie czujki ruchu nie są aktywne, ale ochrona obwodowa pozostaje w czuwaniu. Dzięki temu mieszkańcy mogą swobodnie poruszać się wewnątrz domu, a próba ingerencji z zewnątrz wywoła stan alarmowania. Taki system stanowi podstawowe zabezpieczenie przed dość powszechnymi włamaniami, które mają miejsce nocą, podczas snu domowników. Jeśli dodatkowo w sypialniach i ich bezpośrednim sąsiedztwie zainstaluje się czujki wykrywające obecność gazu usypiającego, układ będzie odporny również na tak zwane włamania na śpiocha, podczas których złodziej przed właściwym włamaniem wypełnia pomieszczenie gazem usypiającym, a następnie okrada niczego nieświadomych domowników.
Drugą istotną korzyścią z zastosowania systemu rozbudowanego o elementy ochrony obwodowej jest możliwość skutecznego działania zabezpieczeń w domach, w których mieszkają zwierzęta. Wystarczy zablokować lub całkiem zrezygnować z ochrony wewnętrznej w pomieszczeniach, w których zwierzę może przebywać podczas nieobecności domowników, i jednocześnie utrzymać pełną ochronę w pozostałej części domu.

Droższy system, droższa centrala

Wygodną obsługę rozbudowanego systemu alarmowego może zapewnić centrala alarmowa wyposażona w co najmniej jeden manipulator LCD. Dzięki niemu dostęp do zaawansowanych funkcji jest możliwy za pośrednictwem czytelnego ekranowego menu, bez konieczności zapamiętywania kilku różnych haseł lub złożonych kombinacji klawiszy.
Nowoczesną centralę alarmową o odpowiednio dużych możliwościach można też uzupełnić o proste elementy wykonawcze umożliwiające na przykład automatyczne domykanie rolet z napędem elektrycznym, sterowanie oświetleniem za pomocą czujek ruchu czy samoczynne włączanie systemów zraszania ogrodu.

System alarmowy: przykładowe miejsca montażu poszczególnych elementów

W skład każdego, nawet najprostszego systemu alarmowego muszą wchodzić: centrala alarmowa, manipulator, czujki i sygnalizatory. Jeśli chcemy mieć pewność, że w razie zagrożenia odpowiednie służby będą ratować nasz dobytek, powinniśmy jeszcze wyposażyć go w mechanizmy i urządzenia do monitoringu i powiadamiania.



CZUJKA CZUJCE NIERÓWNA

W instalacjach wykorzystujących czujki ruchu najczęściej stosuje się pasywne czujki podczerwieni (PIR). W sprzedaży jest wiele tego typu urządzeń. W zależności od zastosowanych rozwiązań technicznych i wzornictwa ich cena bywa bardzo różna.
Najtańsze czujki ruchu kosztują około 30 zł i są zazwyczaj analogowe. Sygnał z elementu detekcyjnego jest przetwarzany we wzmacniaczu operacyjnym i porównywany z wartością ustawioną przez producenta. Tanie czujki są często wyposażone w uproszczone układy optyczne. O ich jakości decyduje nie tylko precyzja wykonania soczewek, lecz także rodzaj użytego materiału będącego filtrem dla określonych zakresów widma promieniowania. To wszystko powoduje, że odstęp między sygnałem użytecznym a szumem czujki jest mały, przez co czujki mają małą czułość, a więc i małą skuteczność działania, albo wysokie ryzyko generowania fałszywych alarmów.
Znacznie lepszym, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest zastosowanie czujek wyższej klasy, mających cyfrowe tory przetwarzania sygnału i realizujących często dość skomplikowane analizy matematyczne. Takie czujki zbudowane zwykle z elementów lepszej jakości są nierzadko wyposażone w wymienne soczewki umożliwiające dopasowanie parametrów układu optycznego do konkretnych warunków. Dzięki temu system alarmowy jest w stanie zapewnić optymalną skuteczność przy zminimalizowaniu ryzyka fałszywych alarmów. Takie czujki kosztują około 50 zł.

Zaalarmuje na czas (Kinga Herma, ekspert PZU)

Alarm z monitoringiem to najskuteczniejszy sposób ochrony przed rabusiem. Jego instalacja wiąże się z poniesieniem dodatkowych kosztów, ale chroni nas przed stratami, które mogłyby się okazać nieproporcjonalnie większe.
Na podstawowy system alarmowy z monitoringiem składają się: centrala sterująca systemem, czujniki umieszczone w każdym pomieszczeniu, klawiatura pozwalająca sterować systemem oraz sygnalizator, który dźwiękiem lub światłem (albo i jednym, i drugim) sygnalizuje włamanie. Jeśli dom jest podłączony do agencji ochrony, specjalny nadajnik (GSM, radiowy, telefoniczny) przekazuje informacje o włamaniu, co jest sygnałem do interwencji dla patrolu. Chroniony dom powinien być oczywiście odpowiednio oznakowany – bywa, że sama naklejka z logo firmy ochroniarskiej skutecznie studzi zapędy złodzieja.
W nowo budowanym domu ostatni moment, by założyć instalację, która wymaga kucia ścian i rozprowadzenia przewodów, to wykończeniówka. Kto się spóźni z decyzją, może wybrać system radiowy (nie wymaga prowadzenia przewodów). Alarm przyda się już w budynku w stanie surowym – łupem włamywaczy może bowiem paść wszystko: nieułożony parkiet, glazura, urządzenia sanitarne. Wykonanie instalacji najlepiej jest zlecić firmie sprawdzonej – polecanej przez agencję ochrony czy przyjaciół. Dobrze, żeby instalator zajmował się także serwisowaniem sprzętu.
Ponieważ jednak żaden, nawet najdroższy, system alarmowy nie zagwarantuje w stu procentach zabezpieczenia mienia, pomyślmy też o wykupieniu polisy ubezpieczeniowej. Ale pamiętajmy – alarm nie zda się na nic, jeśli w trakcie zdarzenia nie będzie włączony; ubezpieczyciel może w takiej sytuacji pomniejszyć odszkodowanie o procent zniżki, jakiej udzielił w składce za posiadanie systemu alarmowego. Poza tym nie kuśmy losu – najlepiej po prostu nie przechowujmy w domu dużych sum pieniędzy czy wartościowej biżuterii; miejsca, które wydają nam się doskonałymi schowkami, są bowiem dobrze znane rabusiom i penetrowane w pierwszej kolejności. I jeszcze jedno – nie chwalmy się publicznie posiadanymi dobrami.

Systemy ochrony wewnętrznej małego domu


Źle. Czujki umieszczone nieprawidłowo. Intruz wchodzący najbardziej prawdopodobną drogą – przez okna lub drzwi balkonowe – będzie się poruszał w kierunku czujki, nie przecinając jej wiązek. Na tak umieszczone czujki może bezpośrednio padać światło słoneczne.

Dobrze. Włamywacz, który dostanie się do wnętrza domu przez okna lub drzwi balkonowe, chcąc przedostać się w głąb mieszkania, musi przeciąć wiązki, wzbudzając w ten sposób sygnał w czujce. Tak umieszczone czujki nie zostaną bezpośrednio oświetlone światłem słonecznym.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty