Fundamenty schodkowe. Jak wykonać?

Dobry projekt

fundamentów schodkowych to za mało, aby dom był stabilnie posadowiony, potrzebne jest jeszcze bezbłędne wykonanie. Warto poznać jego sekrety, bo przecież od początku budowy zaczynają się schody...

Choć o konstrukcji fundamentów decyduje projektant, są pewne zasady ogólne. Ławy muszą być stabilnie posadowione – zabezpieczone przed ewentualnymi osuwiskami czy podmywaniem przez wodę. Podczas prac trzeba zadbać o stateczność wykopu i prawidłową kolejność robót oraz staranność ich wykonania. Przestrzeganie kilku elementarnych zasad pozwoli szybko zamknąć stan zerowy budynku.

Usytuowanie

Budynek ustawia się odpowiednio do kierunku nachylenia ławy, a nie stron świata, ponieważ stabilność posadowienia domu jest bardziej istotna niż kanony jego oświetlenia. Na skarpie albo tam, gdzie występuje słaby grunt, najkorzystniejsze jest ustawienie go szerszą krawędzią prostopadle do stoku – zapewnia to maksymalny opór dla parcia gruntu.

Wykop i deskowanie

Prawidłowo wykonany wykop to podstawa stabilnego fundamentu. Sposób jego formowania zależy od rodzaju gruntu. Bezpieczny kąt nachylenia skarp wykopu to taki, który uniemożliwia ich osunięcie. Dla piasków taki kąt to 30-45°, dla gliny 50-60° (dla twardoplastycznej pochodzenia lodowcowego nawet 70°). Wprawdzie wilgotny piasek sprawia wrażenie bardziej statecznego, ale po wyschnięciu bez wątpienia się osypie.
W przypadku fundamentów schodkowych nie wykonuje się wykopu szerokoprzestrzennego pod całością budynku – każdy schodek musi przecież opierać się na gruncie rodzimym. Wykopuje się tyle ziemi, aby łatwo było formować schodki w gruncie.
Na skarpie ziemię usuwa się wstępnie wzdłuż linii ław, ale powyżej poziomu ich posadowienia i z zachowaniem odpowiedniego kąta nachylenia. Przy częściowym zaleganiu gruntu nienośnego dobrze jest usunąć jego część z miejsca o największej miąższości – wtedy wąski wykop pod fundamenty nie będzie zbyt głęboki. Wykop szerokoprzestrzenny wykonuje się tylko dla domu podpiwniczonego.
Ostateczną część wykopu – pod ławy – zawsze robi się ręcznie. Najłatwiej rozpocząć wykop od najniższego wytyczonego miejsca, odmierzając stopniowo długość i wysokość poszczególnych schodków. Szerokość wykopu musi być większa niż ławy. W miejscach uskoków układa się pełne deskowanie, aby grunt się nie osypał. Część takiego wzmocnienia traktuje się później jako deskowanie tracone ławy (rzadko usuwa się je po ułożeniu betonu, a czasami w ogóle nie jest to możliwe).
W prawidłowo przygotowanym i zabezpieczonym wykopie układa się warstwę chudego betonu. Zapobiegnie ona odciąganiu do gruntu mleczka cementowego. Jeżeli podłoże jest równe, chudziak można układać w deskowaniu. Deskowanie fundamentów schodkowych jest dość skomplikowane.
Na ogół niezależnie od rodzaju gruntu wykonuje się je jako pełne – dzięki temu łatwo ustawić jego pionowe fragmenty na uskokach. Deskowanie łączy się w całość ze wzmocnieniami ustawionymi podczas wykonywania wykopu.

Zbrojenie

Ponieważ ogólne nachylenie ławy powinno być zbliżone do nachylenia terenu lub warstwy nośnej gruntu, to do niego dopasowuje się potrzebną wysokość uskoku ławy. Jeżeli ława projektowana jest jako betonowa, uskok nie może być wyższy niż 30 cm. Zbrojenie ławy wygląda wówczas analogicznie do tradycyjnych fundamentów. Uskok dozbraja się tylko wtedy, kiedy grunt w tym miejscu jest niejednorodny lub słaby. Ławy o wysokości przekraczającej 60 cm, rzadko wykonywane, projektuje się jako żelbetowe i dodatkowo dozbraja poprzecznymi prętami poziomymi.
Przy nachyleniu terenu i ławy większym niż 18° wysokość uskoku przekracza 30 cm i dozbraja się go wówczas odgiętymi prętami. Jeżeli ława jest szeroka, w dolnej części stosuje się dodatkowe pręty zbrojące podłużne (rozdzielcze) i poprzeczne. Ich układ wynika ze szczegółowych wyliczeń.

Izolacja

Poziomą i pionową izolację przeciwwodną układa się na ławach i ścianach analogicznie do płaskich fundamentów. Jeżeli wykorzystuje się arkusze papy, trzeba zachować odpowiednie zakłady – wyżej leżący arkusz izolacji musi zachodzić na położony niżej z 10-centymetrowym zakładem (również na uskoku).

Ściany fundamentowe

Ustawiane na ławach schodkowych ściany fundamentowe niczym się nie różnią od tradycyjnych – mogą być monolityczne betonowe lub murowane, na przykład z bloczków betonowych. Ponieważ jednak wysokość uskoku ławy nie zawsze zgadza się z wielokrotnością ich wysokości, przycina się je lub przemurowuje drobniejszymi elementami – cegłami ceramicznymi lub silikatowymi. Niekiedy ściana może być zaprojektowana jako zbrojony mur oporowy, na przykład przy dużym parciu gruntu.

Ławy

Ich szerokość to najczęściej 50-80 cm, wysokość nie mniejsza niż 30 cm. Podobnie jak przy fundamentach tradycyjnych wymiary muszą być dostosowane do nośności gruntu – im podłoże słabsze, tym ława szersza.


Drenaż – osobny projekt

Fundamenty schodkowe wiążące się z częściowym głębokim posadowieniem (na przykład podpiwniczenie) są bardziej narażone na okresowy kontakt z wodą gruntową. Dlatego zalecane jest układanie wokół nich drenażu opaskowego. Wykonuje się go według osobnego projektu, a po zakończeniu prac podlega on odbiorowi. Jeżeli buduje się dom na zboczu (lub w jego pobliżu), to zmieniają się panujące tam warunki wodne i zrobienie drenażu jest koniecznością. Spływająca woda zatrzymuje się na ścianach fundamentowych, zawilgacając je. Może nawet spowodować powstanie pod budynkiem cieku wodnego wypłukującego grunt i doprowadzającego do tąpnięcia. Rury drenarskie zbierają wodę, odprowadzając ją poza otoczenie budynku. Elementy drenażu najczęściej układa się jeszcze przed zasypaniem fundamentów.
Pewne problemy można napotkać przy dużych powierzchniach zabudowy, bo niektóre fragmenty rur muszą być ułożone pod budynkiem, co ogranicza liczbę studzienek, utrudniając czyszczenie, i osłabia nośność gruntu. Ewentualne przejścia rur drenarskich pod ławą lub na wylot przez ławę schodkową wykonuje się w specjalnych rurach osłonowych.
Nie można zapomnieć o spływającej z dachu wodzie deszczowej – nie powinna się ona przedostawać do gruntu przy ścianach budynku, ale nie można odprowadzać jej do rur drenarskich. Najlepiej wykonać dla niej osobny system odwadniający.
UWAGA! Drenaż bywa konieczny, ale nie zawsze wystarcza, czasami trzeba projektować dodatkowe zabezpieczenia przed wodą. Ich dobór zależy od warunków terenowych i gruntowo-wodnych.

Ława schodkowa murowana

Można ją wykonywać na nośnych gruntach jednorodnych, powyżej poziomu wód gruntowych. Jako materiał wykorzystuje się cegłę lub kamień, a jako zbrojenie – dwuteownik stalowy. Ten rodzaj ław jest dość powszechnie stosowany na przykład w górach, gdzie łatwo o odpowiednie kamienie. Ściany fundamentowe wykonuje się na ogół z tego samego materiału i takiej samej grubości jak ławy. Można przedłużyć je ponad poziom terenu, uzyskując od razu wykończony cokół.

Popularne posty z tego bloga

Drewniany balkon

Niemcy. Własny dom w Unii

Jak zrobić .Czapka kominowa.