Jak oszczedzać na ogrzewaniu


Nie chodzi oczywiście o pojemność domu, ale o zużycie paliwa do jego ogrzewania. Co zrobić, aby w ciągu roku do ogrzania metra kwadratowego powierzchni domu wystarczyły 3 l oleju lub gazu?

Budujący domy w bogatych krajach mają z pewnością inne problemy niż ciułający grosz do grosza inwestorzy w Polsce. Ale tak jak u nas zmartwieniem budujących na Zachodzie jest zużycie energii do ogrzewania domu, choć pewnie częściej wynika ono nie tyle z potrzeby oszczędzania, ile z dbałości o środowisko. W związku z troską o wyczerpujące się zasoby paliw kopalnych, a przede wszystkim z chęci obniżenia emisji  dwutlenku węgla do atmosfery, w Niemczech kilka lat temu zaczęto propagować ideę budowania domów energooszczędnych. Za takie uznano tak zwane domy 3-litrowe, czyli zużywające w ciągu roku na cele grzewcze w przybliżeniu 3 l oleju opałowego lub gazu na każdy metr kwadratowy powierzchni. Hasło to trafiło na podatny grunt i w prace nad koncepcją domów 3-litrowych zaangażowały się różne koncerny związane z branżą budowlaną.
W efekcie na terenie Niemiec zaczęły powstawać domy modelowe spełniające warunek tak niskiego zapotrzebowania na energię. Przeprowadzono też termomodernizację kilkudziesięcioletnich osiedli mieszkaniowych, tak aby spełniały standard domu 3-litrowego, wykorzystując w ten sposób okazję do przetestowania w praktyce opracowanych w ramach tej koncepcji nowych technologii.
Wcześniej lansowano domy 7-litrowe, a obecnie mówi się już o 1,5-litrowych. Dom 3-litrowy w Niemczech jest uważany za energooszczędny, natomiast 1,5-litrowy jest nazywany pasywnym, bo do jego ogrzewania właściwie nie potrzeba żadnej aktywnej instalacji grzewczej.


Niemieckie domy energooszczędne mają zwartą bryłę na rzucie prostokąta, dwuspadowy dach i są pozbawione ozdobnych detali utrudniających dokładne zaizolowanie budynku.

Dom 3-litrowy wybudowany w Gdańsku.

3-litrowy, czyli ciepły

Co wpływa na zużycie energii w domu? W największym stopniu straty ciepła przez przegrody zewnętrzne. Dlatego najważniejsze jest użycie do budowy materiałów o dobrych właściwościach termoizolacyjnych, a przede wszystkim staranne ocieplenie budynku.
Bardzo ważne jest unikanie mostków termicznych – miejsc w przegrodach zewnętrznych, które lepiej niż pozostałe przewodzą ciepło. Solidne i bezbłędne wykonanie ocieplenia domu jest trudne, jeśli nie mamy dobrego, szczegółowego projektu.
Doświadczenie pokazuje, że poleganie jedynie na wiedzy robotników najętych do wykonania prac nie zawsze przynosi dobre skutki. Nie warto żałować pieniędzy na prawdziwego specjalistę w tej dziedzinie.
Efekt występowania mostków termicznych w niedbale ocieplonym domu można porównać do dziur w zbiorniku. Jeśli się ich nie pozbędziemy, cały wysiłek włożony w ocieplenie pójdzie na marne – ciepło i tak będzie uciekać przez mostki.

Ściany, strop, podłoga

Im grubsza izolacja, tym mniejsze zużycie energii, dlatego grubość izolacji ścian zewnętrznych domu 3-litrowego wynosi zazwyczaj 20 cm (U około 0,20 W/(m²·K)), podłogi na gruncie lub nad nieogrzewaną piwnicą 15-20 cm (U między 0,25 a 0,20 W/(m²·K)), a dachu lub stropu nad najwyższą kondygnacją 30 cm (U około 0,15 W/(m²·K)). Zwiększenie grubości izolacji o kilka centymetrów podnosi cenę ocieplenia zaledwie o kilka procent, a efekt to kilkudziesięcioprocentowe oszczędności energii.
Warunku tak dobrej izolacyjności cieplnej nie spełniają ściany jednowarstwowe, dlatego zawsze powinno się je dodatkowo docieplać.
Domy 3-litrowe w Niemczech powstają zwykle w technologii szkieletowej, więc ich ściany to praktycznie sama izolacja: standard to 14 cm wełny mineralnej i 6 cm styropianu zamocowane do drewnianej konstrukcji.

Rekuperator i kolektory słoneczne to standardowe wyposażenie domów 3-litrowych.



Okna

W domu energooszczędnym nie może być ich zbyt dużo, a te największe muszą się znaleźć od strony południowej, ewentualnie południowo-zachodniej lub południowo-wschodniej. Współczynnik U okien domu 3-litrowego z reguły nie przekracza 1,1 W/(m²·K). Okna o tak dobrych właściwościach termoizolacyjnych są wyposażone w zestawy trzyszybowe, z napyloną na powierzchnię szkła warstwą tlenków metali i przestrzenią między taflami wypełnioną kryptonem. Profile z PCW, z których wykonuje się takie okna, mogą być nawet ośmiokomorowe. Ich cena jest oczywiście o wiele wyższa od okien standardowych (dwuszybowych, z profili trzy-, cztero- lub pięciokomorowych), których współczynnik U wynosi 1,4-1,8 W/(m²·K) (U okna jest wyższe od U samej szyby zespolonej, które w standardowych oknach wynosi zwykle 1,1 W/(m²·K)).

Wentylacja

Nie można zrezygnować z wymiany powietrza w pomieszczeniach, przede wszystkim ze względów zdrowotnych. W zimie powietrze ogrzane wcześniej przez instalację grzewczą jest usuwane na zewnątrz, a jego miejsce zajmuje świeże, ale zimne powietrze, które trzeba ogrzać, aby w domu panowała stała temperatura. Do tego jest zużywana znaczna ilość energii. Dlatego w domach energooszczędnych stosuje się rekuperatory – urządzenia, w których usuwane powietrze oddaje ciepło powietrzu świeżemu, czerpanemu z zewnątrz. Zastosowanie rekuperatora pozwala obniżyć zużycie energii wykorzystywanej do ogrzewania świeżego powietrza mniej więcej o połowę. Warunkiem jest całkowita szczelność domu. Jedynym otworem, przez który powietrze może się dostawać do wnętrza, jest czerpnia – początek kanału wentylacyjnego, którym świeże powietrze jest zasysane przez wentylator rekuperatora. Wszelkie szczeliny (na przykład w stolarce okiennej i drzwiowej) będą przyczyną napływu zimnego powietrza bezpośrednio do wnętrza i w konsekwencji zwiększonego zużycia paliwa, które będzie niezbędne do jego podgrzania.

Ogrzewanie

W celu osiągnięcia wskaźnika zapotrzebowania na ciepło na poziomie 30 kWh/(m²·rok) trzeba także przemyśleć możliwość rezygnacji z ogrzewania niektórych pomieszczeń w domu lub przynajmniej ograniczenia w nich temperatury. Z powodzeniem można zrezygnować z ogrzewania piwnic przeznaczonych na cele magazynowe (oczywiście trzeba ocieplić strop nad taką piwnicą), a w pomieszczeniach, takich jak garderoba, sień, pomieszczenie techniczne, ustalić temperaturę nie wyższą niż 16°C i odpowiednio wyregulować urządzenia grzewcze.
Niezbędne jest zastosowanie automatycznej regulacji pracy instalacji grzewczej, która zapobiegnie przegrzewaniu pomieszczeń oraz spowoduje obniżanie temperatury w pomieszczeniach w czasie nieobecności domowników.
Do zmniejszenia zużycia paliwa przyczyni się zastosowanie kotła kondensacyjnego, którego sprawność jest zawsze o kilka do kilkunastu procent wyższa od sprawności kotła konwencjonalnego.
Kosztowną, ale bardzo dobrą inwestycją są kolektory słoneczne. Służą do podgrzewania wody użytkowej i wspomagania centralnego ogrzewania, w znaczny sposób przyczyniając się do obniżenia zużycia paliwa przez konwencjonalne źródło ciepła.
Zamiast kotłów do domów energooszczędnych poleca się pompy ciepła. Są to urządzenia zasilane prądem elektrycznym, drogie, ale zużywające kilkakrotnie mniej energii niż najlepsze kotły. Z 1 kWh energii dostarczonej do napędu pompy otrzymuje się około 4 kWh ciepła, które pompa pozyskuje z gruntu lub wód gruntowych, ewentualnie z powietrza.



Architektura

Decydując się na dom 3-litrowy, trzeba się pogodzić z tym, że będzie on wyglądał skromnie. Oglądając wybudowane już domy tego typu bądź ich projekty, dochodzi się do wniosku, że wszystkie są do siebie bardzo podobne. Można zauważyć, że większość współczesnych domów jednorodzinnych w Niemczech (poza okazałymi rezydencjami) cechuje bardzo oszczędna architektura. To cecha charakterystyczna domów energooszczędnych.
Nieregularne kształty i skomplikowana bryła przyczyniają się do zwiększenia strat ciepła, a wszelkie ozdobne detale utrudniają dokładne zaizolowanie budynku i sprzyjają powstawaniu mostków cieplnych.
Dlatego dom 3-litrowy to zwykle prostopadłościan z poddaszem użytkowym, z dwuspadowym dachem bez wykuszy, którego jedyną atrakcją jest duże przeszklenie od południa, często w formie ogrodu zimowego.
Jeśli ktoś nie lubi takiego stylu, trudno będzie mu wybudować dom energooszczędny.

Podsumowanie

Trzeba zdawać sobie sprawę z tego, że większość domów w Polsce potrzebuje do ogrzewania ponad 150 kWh/m² energii w ciągu roku, a domy wznoszone współcześnie charakteryzują się zużyciem na poziomie 70 kWh/m² na rok, czyli można je nazwać domami 7-litrowymi.
Wynika z tego, że do osiągnięcia standardu domu 3-litrowego konieczne jest zastosowanie specjalnych zabiegów niespotykanych w przeciętnych polskich domach.
Dom 3-litrowy ma być z założenia tani w eksploatacji, jednak nie znaczy to, że jego budowa w naszych warunkach musi się opłacać. To raczej propozycja dla tych, którzy nie narzekają na brak pieniędzy, ale nie podobają im się nowobogackie pałace i dworki.
Budownictwem energooszczędnym interesują się przede wszystkim ludzie młodzi, którym chociażby w szkole opowiadano o problemach ochrony środowiska. Dlatego można mieć nadzieję, że w Polsce podobnie jak na Zachodzie będzie powstawać coraz więcej domów, w których zamiast stumetrowych salonów pojawią się nowoczesne, zautomatyzowane systemy grzewcze i wentylacyjne oraz ciepłe ściany i okna.
Do tego potrzebna jest zmiana sposobu myślenia o domu. Nie warto budować go na pokaz, żeby wzbudzić zazdrość rodziny i sąsiadów. Warto za to brać pod uwagę to, że za kilkanaście lat energia będzie dużo droższa niż teraz, a za kilkadziesiąt może zabraknąć konwencjonalnych paliw.

DLACZEGO AKURAT 3 LITRY?

Z dużym przybliżeniem przyjęto, że z tej ilości paliwa (oleju lub gazu) uzyskuje się 30 kWh energii. Sprawdzono, że wybudowanie domu, którego roczne zapotrzebowanie na ciepło do ogrzewania wynosi 30 kWh/m², jest możliwe przy rozsądnych kosztach inwestycji.
Dom 3-litrowy to tylko hasło nawołujące do budowania domów energooszczędnych. W rzeczywistości z 3 l oleju uzyskuje się więcej energii niż z 3 l gazu ziemnego, a tym bardziej płynnego. Warto także wiedzieć, że uzyskanie niskiego wskaźnika zużycia energii odniesionego do powierzchni jest łatwiejsze w dużych domach, w których przecież w sumie zużywa się więcej energii. Oczywiście nie oznacza to, że w celu oszczędzania energii trzeba budować duże domy jednorodzinne, tylko to, że pod względem zużycia energii korzystniejsze są domy wielorodzinne.

Jak osiągnąć standard domu 3-litrowego?

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty