Kotły olejowe. Przegląd


Doskonale się sprawdzają jako źródła ciepła w domach oddalonych od sieci gazowej. Dotychczas chętnie zastępowano nimi stare, wymagające obsługi kotły na paliwa stałe. Ostatnio jednak – za sprawą projektowanej przez rząd podwyżki akcyzy na olej opałowy – zawisły nad nimi czarne chmury. Na szczęście skończyło się na strachu.

Akcyza podwyższająca znacznie cenę oleju opałowego miałaby zdaniem rządu ukrócić proceder wykorzystywania go – zamiast droższego oleju napędowego – jako paliwa do samochodów. Planowano wprawdzie podjęcie działań osłonowych mających nieco ulżyć kieszeniom właścicieli kotłów olejowych, jednak zabrakło propozycji konkretnych rozwiązań – skończyło się na deklaracjach. Wycofanie się rządu z proponowanej podwyżki nie uspokoiło potencjalnych użytkowników oleju opałowego. Nic dziwnego. Trudno, myśląc o kupnie kotła olejowego, nie zastanawiać się nad przyszłymi wydatkami na paliwo do niego. Zwłaszcza że pomysł podwyższenia akcyzy może jeszcze kiedyś powrócić.
Inaczej do kwestii wysokich cen oleju opałowego podchodzą na przykład nasi zachodni sąsiedzi. Zamiast rezygnować z droższych w eksploatacji, ale wygodnych w użyciu bezobsługowych kotłów na olej na rzecz tańszych, za to bardziej uciążliwych na co dzień kotłów na paliwa stałe, dążą do maksymalnego ograniczenia wielkości zapotrzebowania na ciepło poprzez budowę energooszczędnych oraz termomodernizację starych domów. To z nich raczej powinniśmy brać przykład.

Wygodne, ale droższe

Kotły na olej opałowy są w pełni zautomatyzowane i bezobsługowe, a więc wygodne w eksploatacji. Zgromadzony w zbiorniku zapas paliwa pozwala na długotrwałą bezawaryjną pracę ogrzewania. W prawidłowo działającym kotle spalanie jest całkowite, a spaliny są stosunkowo czyste, a więc niegroźne dla środowiska.
Wadą kotłów olejowych w porównaniu z urządzeniami na paliwa stałe, a także zasilanymi gazem ziemnym są wyższe koszty wytworzenia takiej samej porcji energii.
Alternatywą dla kotłów na olej opałowy mogą być kotły spalające olej roślinny, na przykład rzepakowy. Do tej pory ze względu na korzystniejszą cenę oleju opałowego były stosowane bardzo rzadko. Oferowane przez jedną z firm palniki do spalania oleju roślinnego nie cieszyły się zainteresowaniem z powodu wyższej ceny oleju rzepakowego. Gwałtowna podwyżka cen oleju opałowego mogłaby odwrócić tę sytuację.

Częściej stojące...

Nowoczesne kotły olejowe małej mocy podobnie jak gazowe produkowane są w wersji wiszącej. Jednak większość to urządzenia stojące przeznaczone do instalowania w wydzielonych pomieszczeniach – w kotłowni lub pomieszczeniu gospodarczym.

...tradycyjne lub kondensacyjne

Ponieważ ceny paliw, a więc i koszty ogrzewania stale rosną, kupujący urządzenia grzewcze coraz większą wagę przywiązują do ich sprawności energetycznej. Nowoczesne kotły olejowe mają ją wysoką, te renomowanych producentów, ale o tradycyjnej konstrukcji (temperatura spalin powyżej 160°C) na poziomie 92-95%. Jeszcze wyższą sprawnością, bo przekraczającą 100%, odznaczają się kotły kondensacyjne. Jest ich wprawdzie na razie niewiele, ale coraz częściej producenci proponują i takie rozwiązania. Wzrost sprawności uzyskuje się dzięki zastosowaniu dodatkowego wymiennika, który odzyskuje ciepło zawarte w spalinach i parze wodnej powstającej podczas spalania. Maksymalny dodatkowy odzysk energii w przypadku kotłów kondensacyjnych olejowych wynosi 6% i jest o blisko 5% mniejszy niż w kotłach gazowych. To dlatego, że olej zawiera w węglowodorach mniej cząsteczek wodoru niż gaz.
Temperatura skraplania pary wodnej w kotłach gazowych wynosi 58°C, a w olejowych – 48°C. Z tego powodu w instalacji grzewczej z kondensacyjnym kotłem olejowym temperatura wody powrotnej powinna być niższa niż w instalacji z kotłem kondensacyjnym gazowym, aby odzyskiwać maksymalnie dużo ciepła ze skroplin.
Niższa temperatura wody powrotnej to dla osoby budującej dom konieczność poniesienia wyższych kosztów inwestycyjnych (potrzeba zakupu większych grzejników). Wyjątek stanowi ogrzewanie podłogowe, bo można, a nawet trzeba je zasilać wodą o niskiej temperaturze. Z tego rodzaju ogrzewaniem kotły kondensacyjne współpracują najlepiej. Koszty wykonania ogrzewania podłogowego będą takie same bez względu na rodzaj kotła – tradycyjny czy kondensacyjny – za to eksploatacja instalacji grzewczej z kotłem kondensacyjnym będzie odczuwalnie tańsza. Dzięki wyższej o 6% sprawności kotła w naszej strefie klimatycznej, gdzie sezon grzewczy trwa od października do kwietnia (7 x 30 = 210 dni), można mieć 12 dni ogrzewania gratis.

Kocioł olejowy zwykle instaluje się w pomieszczeniu gospodarczym i kotłowni, choćby ze względu na towarzyszący jego pracy zapach oleju i głośniejszą niż w przypadku kotłów gazowych pracę palnika.

Kotły olejowe – podobnie jak gazowe – produkowane są również w wersji kondensacyjnej. Ze względu na mniejszy odzysk ciepła ze spalin rzadziej stosuje się takie rozwiązanie.

...z zamkniętą komorą spalania

Kotły kondensacyjne mają zwykle zamkniętą komorę spalania. Powietrze do spalania pobierają wówczas spoza pomieszczenia, w którym są zainstalowane. Do transportu powietrza i odprowadzenia spalin służą specjalne przewody powietrzno-spalinowe montowane wewnątrz murowanego komina lub zamiast niego. Kotły z zamkniętą komorą spalania są bezpieczniejsze dla użytkowników, ponieważ obieg powietrza, a zwłaszcza spalin, jest odizolowany od atmosfery pomieszczenia, w którym znajduje się kocioł. Takie rozwiązanie zabezpiecza przed przedostaniem się spalin do pomieszczenia i eliminuje ryzyko zaczadzenia.
Zamkniętą komorę spalania mogą mieć również kotły niekondensacyjne. Są wtedy zwykle droższe od urządzeń z otwartą komorą.

Najważniejszy jest palnik

W kotle olejowym spala się olej, a powstająca przy tym energia cieplna jest przekazywana wodzie krążącej w instalacji grzewczej. W skład kotła wchodzą: palnik, pompa olejowa, wymiennik ciepła, automatyka sterująca, zabezpieczenia i opcjonalnie naczynie wzbiorcze. Kotły olejowe mają budowę podobną do gazowych, ale inne palniki. W gazowych palniki są ustawione fabrycznie, w olejowych muszą mieć możliwość regulacji stosownie do zmieniających się parametrów paliwa. Po wymianie palnika większość kotłów może być eksploatowana jako gazowa.
Palniki olejowe w kotłach grzewczych rozpylają olej lub powodują jego odparowanie. Dzięki temu intensywnie miesza się on z powietrzem i dopiero tak powstała mieszanina jest spalana. Warunkiem prawidłowej pracy palnika olejowego jest zasilanie go odpowiednim rodzajem oleju. Najważniejszą dla jakości procesu spalania jego właściwością jest lepkość kinematyczna. Prawidłowa praca palnika jest możliwa tylko wtedy, gdy nie przekracza ona 6 cSt (mm²/s). Aby ją uzyskać, olej trzeba podgrzać. Nie tylko zmniejsza to lepkość, zapobiega również wydzieleniu się z oleju parafiny zatykającej przewody i uniemożliwiającej swobodny przepływ. Dobre wymieszanie z powietrzem gwarantuje natomiast utrzymanie wysokiej sprawności procesu spalania.
W kotłach służących do ogrzewania spalających olej opałowy lekki najczęściej instaluje się palniki wentylatorowe wysokociśnieniowe. W palnikach tych rozpylany jest olej dostarczany do dysz pod ciśnieniem 0,7-2,0 MPa. Kropelki oleju odparowują pod wpływem temperatury. Powietrze do spalania oleju jest zasysane przez wentylator z pomieszczenia kotłowni, zapewniając dobre wymieszanie powietrza z parami oleju i zmniejszając do minimum wpływ zmian ciągu kominowego na przebieg spalania.
W palnikach z odparowaniem oleju przed spaleniem dochodzi do zakoksowywania dysz palnika, co w efekcie prowadzi do ich zatykania. Jeśli dysze się zatkają, trzeba je oczyścić. Powinien to zrobić serwisant.
Palniki wentylatorowe mogą być jedno- lub dwustopniowe.
W kotłach z palnikami jednostopniowymi zmiana wydajności następuje przez włączenie lub wyłączenie palnika. Te z palnikami dwustopniowymi na pierwszym stopniu pracują z mniejszą mocą, na drugim – z nominalną. Palniki dwustopniowe zapewniają bardziej ekonomiczną pracę systemu grzewczego i kotła. Jedne i drugie mają system zabezpieczeń, który w razie nieprawidłowego działania układu wyłącza palnik i odcina dopływ paliwa.
Do palników inżektorowych olej dopływa pod niskim ciśnieniem (do 0,1 MPa), natomiast powietrze tłoczone pod ciśnieniem zasysa go z dysz i rozpyla. Ilość powietrza używanego do rozpylenia oleju jest niewystarczająca do jego spalenia. Dlatego do palnika musi być dodatkowo doprowadzane powietrze zapewniające prawidłowe spalanie. Palniki inżektorowe są wykorzystywane do spalania cięższych olejów. Nie zatykają się w nich dysze.
Głównym elementem palników z odparowaniem oleju jest wanienka z olejem. Olej, odparowując z powierzchni wanienki, tworzy parę, która następnie jest mieszana z powietrzem i spalana. Największą wadą tych palników jest ich duża czułość na zmiany ciągu kominowego.
W palniku olej jest podgrzewany przez zintegrowany z dyszą elektryczny podgrzewacz. Dopasowuje on swoją moc elektryczną do chwilowego zapotrzebowania na ciepło, dzięki czemu minimalizuje ilość zużywanej energii. Po osiągnięciu przez paliwo ustalonej temperatury daje sygnał do sterownika, który najpierw uruchamia wentylator, potem układ zapłonowy, a następnie otwiera zawór odcinający dopływu oleju. Mieszanka olejowo-powietrzna zapala się, co sygnalizuje detektor płomienia.
Jeśli w czasie pracy palnika płomień zaniknie, dopływ oleju natychmiast zostaje przerwany. Jeżeli próba ponownego uruchomienia palnika i zapalenia mieszanki nie powiedzie się w zaprogramowanym czasie, palnik się blokuje i wtedy kocioł nie uruchomi się już bez ingerencji człowieka.

Automatyka sterująca pracą kotła

Ma za zadanie dostosowywać ilość ciepła wytwarzanego podczas spalania do chwilowego zapotrzebowania na ciepło w budynku i jednocześnie zapewnić jak najwyższą sprawność procesu spalania. Można sprostać tym zadaniom na kilka sposobów.
Najprostszym, najtańszym i najczęściej stosowanym rozwiązaniem jest sterowanie pracą kotła zależnie od temperatury wody w obiegu grzewczym. Droższe, ale bardziej komfortowe jest zastosowanie w pomieszczeniu wiodącym regulatora temperatury, na przykład wyposażonego dodatkowo w zegar sterujący.
W układach sterowanych regulatorem z zegarem możliwe jest zaprogramowanie godzin normalnej pracy kotła i pracy ze zmniejszoną mocą. Zmniejszanie mocy kotła podczas nieobecności domowników, którego konsekwencją jest obniżenie temperatury w pomieszczeniach, pozwala ograniczyć zużycie oleju.
W sprzedaży dostępne są dwa typy zegarów – z programatorem dobowym i tygodniowym. W dobowych można zaprogramować pracę kotła z odmienną mocą w różnych porach dnia, w tygodniowych dodatkowo uwzględnić różne warianty pracy kotła w poszczególnych dniach tygodnia.
Najwięcej trzeba zapłacić za automatykę pogodową, która przy doborze temperatury wody grzewczej uwzględnia pomiar temperatury w pomieszczeniu reprezentatywnym oraz zmiany temperatury zewnętrznej.

Jak dobrać kocioł

Kotły olejowe podobnie jak gazowe mogą być wykorzystywane jako jednofunkcyjne – tylko do ogrzewania domu – lub jako dwufunkcyjne – do ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej. Moc kotłów pracujących jedynie na potrzeby ogrzewania dobiera się do zapotrzebowania na ciepło domu lub mieszkania, moc dwufunkcyjnych koryguje się odpowiednio o potrzeby ogrzewania wody.
W kotłach olejowych nie ma możliwości zastosowania pełnego priorytetu c.w.u. i dlatego do instalacji musi być dołożony układ z częściową lub pełną akumulacją ciepła. Niektóre z oferowanych na rynku kotłów małej i średniej mocy są wyposażone we wbudowany lub wolno stojący podgrzewacz bądź zasobnik c.w.u. wraz z układem regulacyjnym. Kotły o małej mocy dostępne są również w wersji wiszącej jako tak zwane kotły mieszkaniowe przeznaczone do zabudowy bezpośrednio w kuchni. Najczęściej jednak kotły olejowe są wykonywane jako urządzenia stojące, przeznaczone do montażu w wydzielonym pomieszczeniu.

Gdzie go zainstalować

W domach jednorodzinnych kocioł umieszcza się najczęściej w piwnicy lub – w niepodpiwniczonych – na parterze.
W nowym domu, który ma być ogrzewany kotłem na olej, warto od razu zatroszczyć się o wydzielenie zgodnych z wymaganiami pomieszczeń na kotłownię i magazyn oleju. Do magazynu powinny prowadzić drzwi o odpowiednio dużej powierzchni, umożliwiające wniesienie do wnętrza zbiorników na olej. Można też w czasie budowy zostawić otwór w jednej ze ścian, który po wstawieniu zbiorników zostanie zamurowany.
W istniejącym. Przy zamianie kotła na paliwo stałe na olejowy pomieszczenie przeznaczone do tej pory na skład opału można wykorzystać do magazynowania oleju. Także w tym wypadku ważna będzie wielkość drzwi (powinna pozwalać wnieść zbiorniki) lub możliwość ich powiększenia bez naruszania w niedozwolony sposób elementów konstrukcyjnych budynku.
Na pewno trzeba będzie także zmodernizować komin. Do murowanego – jeśli jest w dobrym stanie, nie załamuje się i ma odpowiednio duży przekrój – wystarczy wsunąć wkład stalowy, który zapobiegnie niszczeniu komina przez skropliny wydzielające się ze spalin z powodu ich znacznie niższej niż w przypadku kotłów na paliwa stałe temperatury. Gdy przekrój lub stan starego komina nie pozwalają na zamontowanie w nim wkładu, należy wybudować nowy. Wtedy wygodnie jest skorzystać z dwuściennych systemów kominowych zawierających wszystkie elementy potrzebne do postawienia kompletnego komina od miejsca podłączenia kotła do wylotu ponad dachem. Komin dwuścienny jest izolowany, dlatego z powodzeniem można go zamontować również na zewnątrz domu, a wiec odpada problem z przebijaniem się przez stropy i dach domu.
Palniki w kotłach gazowych są niemal bezgłośne. Trudno podobną opinię wyrazić o palnikach kotłów olejowych, których pracy towarzyszą hałas i drgania. Dlatego pomieszczenie z kotłem, jeśli to tylko możliwe, powinno się znajdować z dala od pomieszczeń mieszkalnych, a zwłaszcza sypialni. Jeśli z nią sąsiaduje, trzeba zadbać o jego wyciszenie.

Pewną niedogodnością w przypadku korzystania z kotłów olejowych jest konieczność wygospodarowania miejsca na zbiornik do przechowywania oleju (najlepiej w ilości wystarczającej na cały sezon grzewczy).

Jeśli kotłownia jest dostatecznie duża, zbiornik z olejem – ale tylko o pojemności nie większej niż 1 m³ – można wstawić także tutaj.

Wiele osób, ustawiając zbiornik z olejem obok kotła, lekceważy obowiązek odgrodzenia go od kotła ścianką. To nierozsądne, bo w razie nadmiernego wzrostu temperatury tworzywo zbiornika może się stopić, a rozlany olej – zapalić.

Odprowadzenie spalin

Jednym z warunków prawidłowego działania kotła jest właściwie dobrany do niego komin (jego wysokość i przekrój), którym spaliny powstające podczas pracy kotła są odprowadzane poza budynek. Przy ciągłej pracy palnika z minimalną mocą temperatura spalin odprowadzanych z kotła tradycyjnego nie powinna spaść poniżej 160°C. Przy niższej dochodzi do kondensowania pary wodnej na ściankach komina. Komin współpracujący z kotłem olejowym powinien być ze stali kwasoodpornej, ponieważ olej zawiera więcej siarki (około 3% – zależnie od pochodzenia oleju). Podczas spalania siarka utlenia się najczęściej do SO2, a w niewielkiej części do SO3. Trójtlenek siarki jako gaz jest nieszkodliwy, jednak w wyniku schłodzenia w kominie wchodzi w reakcję z wodą, tworząc kwas siarkowy. Ewentualne skropliny są więc bardziej agresywne niż w przypadku kotłów zasilanych innymi paliwami.
Kocioł powinien mieć termometr kontrolujący temperaturę spalin (nie powinna być ona niższa niż 160 i wyższa niż 220°C), ponieważ im jest ona wyższa, tym większe są straty energii i mniejsza sprawność kotła. Jeśli temperatura wzrasta w trakcie eksploatacji, to znaczy, że w wymienniku kotła odkładają się zanieczyszczenia. Gdy osiągnie wartość maksymalną, konieczne jest oczyszczenie kotła przez serwisanta.

Instalacja doprowadzająca paliwo

Do palnika kotła olej jest dostarczany przewodami olejowymi ze zbiornika. Przebywając tę drogę, powinien mieć temperaturę wyższą od tej, w której wydziela się z niego parafina (-10°C dla olejów lekkich, +45°C dla olejów ciężkich), ponieważ może ona zatkać przewody i uniemożliwić pracę kotła.
Aby zabezpieczyć instalację przed wydzielaniem się w niej parafiny, pomieszczenie przeznaczone na magazyn oleju oraz wszystkie inne, przez które przebiega instalacja olejowa, powinny być ogrzewane. Nie należy umieszczać zbiorników w miejscach nieogrzewanych, gdzie temperatura może spaść poniżej temperatury wydzielania parafiny, a jeśli jedynie taka lokalizacja jest możliwa, zbiornik i przewody do transportu oleju trzeba ogrzewać. Najczęściej wykorzystuje się do tego elektryczne kable grzewcze. Konieczność podgrzewania zbiornika i/lub przewodów olejowych wymaga jednak poniesienia przez inwestora dodatkowych kosztów i inwestycyjnych i eksploatacyjnych (pobór energii elektrycznej). W takich budzących wątpliwości przypadkach zawsze powinno się – wybierając paliwo i decydując się na kocioł – zapytać dystrybutora paliwa o wymaganą temperaturę składowania i transportu oleju, zwłaszcza gdy jest to olej inny niż opałowy.
Bardzo ważnym elementem instalacji jest filtr oleju, który zabezpiecza dysze przed zatkaniem zanieczyszczeniami stałymi znajdującymi się w oleju.
W filtrze jest siatka – metalowa lub z tworzywa sztucznego. Trzeba ją systematycznie czyścić z nagromadzonych zanieczyszczeń. Za filtrem zaleca się montowanie odpowietrznika pozwalającego na całkowite odpowietrzenie instalacji przed palnikiem. Konsekwencje występowania w instalacji powietrza są takie same jak skutki zjawiska kawitacji – nieprawidłowe działanie palnika i drgania mechaniczne.

Zbiorniki na olej

Olej do kotłów grzewczych magazynuje się w zbiornikach z polietylenu (PE-HD) lub blachy stalowej – jedno- lub dwupłaszczowych. Większość dostępnych w sprzedaży zbiorników można łączyć w baterie dopasowane do kształtu pomieszczenia i wymaganej objętości paliwa. Pojedyncze zbiorniki lub baterie zbiorników w magazynach oleju opałowego muszą być wyposażone w przewody do napełniania, odpowietrzania i czerpania oleju.
Przepisy wymagają, aby w skład baterii wchodziły zbiorniki tego samego rodzaju i wielkości.
Ze względu na temperaturę zapłonu olej opałowy wolno przechowywać wyłącznie w pomieszczeniach znajdujących się w piwnicy lub na najniższej nadziemnej kondygnacji budynku. Małe zbiorniki o pojemności do 1 m³ można ustawić w tym samym pomieszczeniu co kocioł, pod warunkiem że między nim a zbiornikiem zostanie zachowana odległość co najmniej 1 m i będą one oddzielone murowaną ścianką o określonych w przepisach wymiarach. Niezachowanie tych warunków mogłoby w niesprzyjających warunkach doprowadzić do stopienia się zbiornika na skutek zbyt wysokiej temperatury.
Zbiornik jednopłaszczowy trzeba umieścić w wannie wychwytującej o pojemności co najmniej jednego zbiornika oleju. W dwupłaszczowym funkcję wanny pełni zewnętrzny płaszcz.
Kupując zbiornik z zamiarem ustawienia go w domu, warto zwrócić uwagę na zabezpieczenie go przed przenikaniem zapachu oleju opałowego i zadbać o dobrą wentylację magazynu paliwa. Inaczej zapach oleju będzie się roznosił po całym budynku.
Zbiornik można ustawić także na zewnątrz domu, na ziemi lub zakopać. Trzeba wtedy zapewnić ogrzewanie oleju w zbiorniku i przewodach doprowadzających go do domu.

Współpraca z instalacją c.o.

Kotły olejowe mogą współpracować zarówno z instalacjami centralnego ogrzewania o wysokiej, jak i niskiej temperaturze zasilania. W instalacjach z tworzyw sztucznych 1-2-metrowy odcinek za kotłem dobrze jest wykonać z rur stalowych. Rozwiązanie takie zabezpiecza instalacje z tworzywa przed uszkodzeniem w przypadku wystąpienia krótkotrwałych przegrzewów wody wychodzącej z kotła. Wprawdzie kotły mają czujnik temperatury na przewodzie wody wychodzącej, który wyłącza zasilanie palnika, gdy woda osiągnie maksymalną ustawioną temperaturę, układ ma jednak pewną bezwładność wynikającą z czasu reakcji czujnika na podwyższoną temperaturę.
Jeśli instalacja centralnego ogrzewania zostanie zrobiona z rur z tworzywa sztucznego, temperatura wody nie powinna być wyższa niż maksymalna wymagana przez producenta dla danego rodzaju rur. Wyższa spowoduje przyspieszone starzenie się rur.
W większości kotłów można regulować maksymalną temperaturę wody wychodzącej z kotła. Jeżeli nie, w celu zapewnienia odpowiedniej temperatury należy zastosować zawór trójdrogowy mieszający wodę wychodzącą z kotła z wodą powracającą do niego.

Bezpieczny kocioł

Dostępne w sprzedaży kotły muszą mieć znak CE będący gwarancją jego bezpiecznego działania, oczywiście pod warunkiem prawidłowego użytkowania. Znaku CE należy szukać na tabliczce znamionowej, którą ma każdy kocioł.
Zgodnie z przepisami producent kotła jest zobowiązany dołączyć do gotowego wyrobu:
- instrukcję techniczną przeznaczoną dla osoby instalującej urządzenie;
- instrukcję użytkowania i konserwacji dla przyszłego użytkownika kotła.
Na urządzeniach wprowadzanych do obrotu i na ich opakowaniach znajdują się odpowiednie ostrzeżenia w języku polskim określające rodzaj oleju opałowego, którym mogą być zasilane, i ograniczenia w użytkowaniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na wymagania dotyczące wentylacji pomieszczenia, w którym może być zainstalowany kocioł.
Aby uniknąć w przyszłości rozczarowania, warto już przy zakupie urządzenia sprawdzić dostępność serwisu oraz długość okresu gwarancyjnego.
Podstawą uzyskania gwarancji jest często uruchomienie kotła przez autoryzowanego serwisanta i coroczne przeglądy serwisowe.

Zbiornik jednopłaszczowy trzeba nie tylko oddzielić ścianą, ale jeszcze umieścić w wannie wychwytującej, która pomieści jego zawartość w razie wycieku oleju.

Konserwacja i serwis

Każdy kocioł wymaga okresowych przeglądów i konserwacji gwarantujących jego prawidłowe działanie przez długie lata. W ramach przeglądów kotłów olejowych sprawdza się:
- szczelność i drożność przewodów olejowych;
- napięcie zasilania kotła;
- połączenia elektryczne zasilania i sterowania;
- ustawienie urządzeń regulujących (na przykład termostatu, sterowników itp.);
- prawidłowość pracy palnika i jego regulację;
- stan filtra paliwa;
- ewentualne zapowietrzenie układu;
- stan dysz palnika i wymiennika kotła (podczas normalnej pracy kotła wymiennik zanieczyszcza się produktami spalania – sadzami i osadami siarczanowymi – które działają agresywnie na ściany kotła. Sadza podwyższa temperaturę spalin i obniża sprawność kotła. Dlatego wymiennik powinno się czyścić przynajmniej raz w roku przed rozpoczęciem sezonu grzewczego;
- skład spalin.

Olej opałowyWytwarza się się go z ropy naftowej w procesie rafinacji. Uzyskuje się w ten sposób oleje lekkie – do napędu samochodów, średnie – do napędu samochodów i ogrzewania (olej opałowy lekki) – i ciężkie – wykorzystywane w przemyśle.
Najważniejsze z punktu widzenia przydatności do ogrzewania parametry oleju opałowego to:
wartość opałowa 42-43 MJ/kg (tym większa, im wyższa zawartość wodoru);
gęstość 820-860 kg/m³ (jest mniejsza od gęstości wody – 996 kg/m³, z tego powodu na dnie zbiornika z olejem opałowym zbiera się para wodna wykroplona z powietrza);
barwa oleju po rafinacji –  zależy od miejsca jego pochodzenia. Aby rozróżnić gatunki oleju – odróżnić opałowy od napędowego – barwi się je sztucznie.

NIEZBĘDNE DO PRAWIDŁOWEJ PRACY KOTŁA OLEJOWEGO
Elektrody zapłonowe. Przeskakująca między nimi iskra elektryczna zapala mieszankę powietrzno-olejową. Elektrody wymagają okresowego czyszczenia z odkładającego się nalotu.
Termostat kotłowy. Służy do włączania lub wyłączania palnika olejowego w zależności od temperatury wody w obiegu grzewczym.
Zawór odcinający dopływ oleju. Uniemożliwia wypływ oleju podczas braku płomienia. W przeciwnym razie olej zbierałby się na dnie kotła, aż do momentu napełnienia komory spalania.
Detektor zaniku płomienia. Współpracuje z zaworem odcinającym dopływ oleju – podaje sygnał w przypadku braku lub zaniku płomienia.
Wentylator. Doprowadza powietrze do zmieszania z rozpylanym przez dyszę powietrzem. Przyjmuje się, że do spalenia 1 kg oleju potrzeba 15 m³ powietrza.
Pompa olejowa. Ma regulator ciśnienia, który odprowadza nadmiar oleju z powrotem do zbiornika. Maksymalna wysokość ssania tych pomp wynosi 5 m.
Naczynie wzbiorcze. Zabezpiecza układ grzewczy przed zniszczeniem w razie nadmiernego wzrostu ciśnienia w instalacji centralnego ogrzewania. Niektóre kotły mają wbudowane standardowej wielkości naczynie wzbiorcze. Jeśli okaże się za małe (w instrukcji kotła wyposażonego w takie naczynie powinien się znajdować nomogram przedstawiający zależność temperatury i pojemności zładu, przy pomocy którego można to sprawdzić), niezależnie od naczynia w kotle w instalacji trzeba zamontować dodatkowe naczynie wzbiorcze.
Zawór bezpieczeństwa. Otwiera się, gdy ciśnienie w instalacji przekroczy ustawioną wartość, i zabezpiecza instalację i kocioł w razie uszkodzenia naczynia wzbiorczego. Po obniżeniu się ciśnienia zawór bezpieczeństwa ponownie się zamyka.
Pompa obiegowa wody. Podobnie jak wbudowane naczynie wzbiorcze mają ją tylko niektóre kotły, najczęściej wiszące. Jeśli pompa nie jest zamontowana w kotle, trzeba ją dokupić oddzielnie.

Kotłownia i magazyn oleju – razem lub osobno

Kocioł olejowy i zbiornik na olej mogą stać w jednym pomieszczeniu, jeśli zostaną spełnione warunki dotyczące ich wzajemnego usytuowania.

Gdzie ustawić kocioł

Kotły olejowe o mocy do 30 kW mogą być – podobnie jak gazowe – instalowane w pomieszczeniach nieprzeznaczonych na stały pobyt ludzi, na przykład w kuchniach. Wysokość pomieszczenia nie może być mniejsza niż 2,2 m, a kubatura musi wynosić co najmniej 8 m³. Jeśli znajduje się ono nad inną kondygnacją, jego podłoga i ściany do wysokości 10 cm oraz progi w drzwiach o wysokości 4 cm powinny być wodoszczelne (podobnie jak wszystkie przejścia przewodów w podłodze oraz ścianach do wysokości 10 cm). Ściany wewnętrzne i stropy wydzielające kotłownie muszą mieć klasę odporności ogniowej EI60 (E – szczelność ogniowa w minutach, I – izolacja ogniowa w minutach), drzwi i inne zamknięcia – EI30.
Do kotłowni trzeba zapewnić nawiew – przez kratkę o powierzchni co najmniej 200 cm² umieszczoną nad podłogą – i wywiew powietrza – przez kratkę wywiewną o takiej samej powierzchni przy suficie. Kanał wywiewny musi być wyprowadzony ponad dach domu. Nawiew musi uwzględniać ilość powietrza zużywanego przez kocioł.

Wysoka cena to nie jedyna wada

Oprócz istotnej wady ogrzewania kotłami olejowymi – wyższych niż w przypadku kotłów gazowych kosztów inwestycyjnych i eksploatacyjnych – są jeszcze inne: konieczność kupienia jednorazowo dużej ilości oleju i zagrożenie pożarowe, które może wystąpić w razie jego wycieku.
Problemem mogą być także zmieniające się parametry paliwa (zwłaszcza gdy zmienia się jego dostawca). Mogą one prowadzić do niecałkowitego spalania oraz osadzania się sadzy na ścianach wymiennika, co jest powodem zmniejszania się sprawności kotła. Aby się tego ustrzec, po każdym napełnieniu zbiornika zalecane jest wezwanie serwisanta w celu regulacji palnika. Korzystnie jest – o ile to tylko możliwe – tak dobrać pojemność zbiornika, aby oleju wystarczyło na cały rok. Wtedy trzeba wyregulować palnik jedynie podczas corocznego przeglądu kotła.
Orientacyjne zapotrzebowanie na olej do ogrzewania domu można określić:
- na podstawie powierzchni domu i wskaźnika rocznego zużycia oleju:
V = A x B,
gdzie:
A – powierzchnia ogrzewana,
B – wskaźnik rocznego zużycia oleju, który w zależności od energooszczędności domu wynosi:
- 30-35 dm³/m² – w starych, zimnych domach;
- 8-10 dm³/m² – w domach energooszczędnych.

Przykład:
Ilość oleju potrzebnego do ogrzewania domu jednorodzinnego o powierzchni 150 m² wynosi:
–  w starym domu:
V = 150 m² x (30-35 dm³/m²) = 4500-5250 dm³,
– w domu energooszczędnym:
V = 150 m² x (8-10 dm³/m²) = 1200-1500 dm³.

na podstawie mocy kotła:
V = Q x 180 [dm³], gdzie Q – moc kotła [kW].

Przykład:
Ilość oleju potrzebna do ogrzewania domu jednorodzinnego ogrzewanego kotłem o mocy 24 kW wynosi:
V = 24 x 180 = 4320 [dm³/rok].
Jeśli kocioł jest używany także do podgrzewania wody, należy ją zwiększyć o 10-20%. Otrzymamy wtedy: 4752-5184 dm³/rok.
KOTŁY - PRZEGLĄD
LEGENDA
Producent: podajemy nazwę producenta i – w nawiasie – kraj produkcji
Wymiary: podajemy w kolejności: wysokość x szerokość x głębokość
Cena: cena z sierpnia 2005 r. – obejmuje kocioł, palnik, wyposażenie podstawowe i automatykę; zawiera 22% VAT

Kotły olejowe jednofunkcyjne od 3385 do 19 480 zł







































WARTO WIEDZIEĆ

Kotły jednofunkcyjneWiększość kotłów olejowych to urządzenia jednofunkcyjne, zatem aby móc wykorzystywać je również do przygotowywania ciepłej wody użytkowej, trzeba zainstalować dodatkowy podgrzewacz. Często sprzedaje się komplety: kocioł jednofunkcyjny + podgrzewacz pojemnościowy. Niektórzy producenci oferują podgrzewacze przeznaczone do konkretnych modeli kotłów – dopasowane do nich wyglądem obudowy i usytuowaniem króćców podłączeniowych.

Palniki
Producenci kotłów olejowych rzadko produkują do nich palniki. Są one dostarczane przez specjalistyczne firmy. Zdarza się, że kotły są oferowane z konkretnym modelem palnika w komplecie, ale często jest możliwość wyboru nie tylko modelu, ale i producenta palnika. Kotły olejowe można też kupić bez palnika, a później dokupić go gdzie indziej. Bardzo często palnik olejowy można zastąpić gazowym. Jednak na potrzeby naszego przeglądu poprosiliśmy wszystkie biorące w nim udział firmy, aby zaprezentowały kotły w komplecie z palnikami olejowymi.

Stojące i wiszące
Większość kotłów olejowych to urządzenia stojące, choć w ostatnich latach zaczęły się pojawiać także wiszące. Zajmują mniej miejsca i można je zainstalować w pomieszczeniach, które będą wykorzystywane nie tylko jako kotłownia.
W przypadku kotłów olejowych problem z miejscem występuje przede wszystkim z powodu zbiornika na olej, który jest od kotła zdecydowanie większy, a po napełnieniu bardzo ciężki.

Regulacja mocy
Palniki kotłów olejowych najczęściej są jednostopniowe, czasami dwustopniowe. Rzadko spotyka się palniki z płynną modulacją mocy, które w kotłach gazowych są praktycznie standardem. Jeśli kocioł jest wyposażony w palnik jednostopniowy, nie ma możliwości dostosowania jego mocy do chwilowego zapotrzebowania na ciepło. Pracuje on zawsze z mocą nominalną, a regulacja temperatury wody polega na odpowiednio częstym włączaniu i wyłączaniu go. Palniki dwustopniowe, a tym bardziej z modulacją mocy, zapewniają bardziej ekonomiczną pracę kotła.

Kotły dwufunkcyjne
Nie tylko ogrzewają pomieszczenia, ale również podgrzewają wodę użytkową – nie trzeba w tym celu kupować osobnego urządzenia. Często są wyposażone w zbiornik buforowy (zasobnik), w którym – podobnie jak w podgrzewaczu pojemnościowym – jest magazynowana podgrzana woda. Dzięki temu jest ona dostępna natychmiast po odkręceniu kranu, jej temperatura jest stabilna, a ilość na tyle duża, że można z niej korzystać w kilku punktach naraz.

Zabezpieczenia
Niezbędnym wyposażeniem kotłowni są urządzenia zabezpieczające instalację przed nadmiernym wzrostem ciśnienia na skutek podgrzania wody. Są nimi zawór bezpieczeństwa i naczynie wzbiorcze. W każdej współczesnej instalacji grzewczej ruch wody wymusza pompa obiegowa. Dlatego wszystkie te elementy coraz częściej sprzedawane są w komplecie z kotłem, a nawet mogą być od razu zainstalowane wewnątrz jego obudowy. Ułatwia to prace montażowe i zmniejsza ryzyko nieprawidłowego podłączenia tych urządzeń.

Automatyczna regulacja
W każdym kotle jest zamontowany termostat z nastawą temperatury, do jakiej kocioł ma ogrzewać wodę. Po wybraniu przez użytkownika określonej wartości kocioł będzie tak sterował pracą palnika, włączając go i wyłączając, aby temperatura wody utrzymywała się na wybranym poziomie. Jeżeli w domu zrobi się za ciepło, trzeba ręcznie przestawić wartość temperatury wody w instalacji – odpowiednio zmieni się wtedy cykl pracy palnika. Zdecydowanie wygodniejsze jest zastosowanie do sterowania kotłem termostatu pokojowego lub regulatora pogodowego, które można dokupić do każdego kotła. Nie trzeba wtedy ręcznie przestawiać wartości temperatury wody w instalacji – zrobi to za nas automatyka. Termostat pokojowy będzie ją dostosowywał do temperatury, jaka panuje w pomieszczeniach, regulator pogodowy zaś dopasuje ją do zmian temperatury na zewnątrz. Automatyka umożliwia utrzymywanie w domu stabilnej temperatury bez przegrzewania pomieszczeń, czego efektem jest wyższy komfort i oszczędności w kosztach ogrzewania.

Kotły kondensacyjne
W kotłach olejowych rzadko odzyskuje się ciepło z wykraplającej się ze spalin pary wodnej, bo dodatkowa oszczędność paliwa wynikająca z zastosowania technologii kondensacyjnej wynosi tylko około 6% (w kotłach gazowych około 11%). Ponieważ kotły kondensacyjne są znacznie droższe od tradycyjnych, ich zakup w tym wypadku nie jest aż tak bardzo opłacalny.
Dodatkowy problem to konieczność zastosowania w instalacji c.o. niskiej temperatury wody powracającej do kotła. Aby para wodna wykropliła się ze spalin, w kotłach gazowych niezbędna jest temperatura nie wyższa niż 58°C, natomiast w olejowych – 48°C.



Popularne posty z tego bloga

Drewniany balkon

Niemcy. Własny dom w Unii

Jak zrobić .Czapka kominowa.