Odpowiedzialność za wady projektu.


Zamówiłem projekt indywidualny domu i uzyskałem pozwolenie na budowę. Niestety, po rozpoczęciu robót kierownik budowy stwierdził, że nie może ich kontynuować, bo w projekcie brakuje jakichś obliczeń i potrzebny jest projekt wykonawczy. Gdy zwróciłem się o to do architekta, ten zarządał dodatkowego wynagrodzenia za uzupełnienie projektu. Czy nie powinien wykonać tego w ramach rękojmi? Jaki jest zakres odpowiedzialności architekta za wady projektu?

Przedstawiona kwestia jest bardzo skomplikowana. Nie ulega jednak wątpliwości, że w zamówionym projekcie zaistniały wady, które wymagały naprawienia. Zakładam, że miały one charakter istotny i bez ich usunięcia roboty budowlane nie mogły być prowadzone.
Umowa zawierana z projektantem dotyczy stworzenia projektu budowlanego, który ma posłużyć jako wzór do prac budowlanych. Prawa i obowiązki projektanta zostały zaś opisane w art. 20-21 ustawy – Prawo budowlane. Problem jednak w tym, że wskazane przepisy nie regulują samej umowy, lecz jedynie obowiązki projektanta, i to tylko z punktu widzenia organów administracji. Oznacza to, że w tym zakresie w prawie budowlanym jest luka. Można ją jednak łatwo zapełnić: w nauce prawa i orzecznictwie sądowym obowiązuje niekwestionowany pogląd wskazujący, że ce­lem umowy zawieranej z projektantem jest osiągnięcie konkretnego rezultatu, to jest stworzenie takiego projektu, który pozwala na prowadzenie na jego podstawie robót budowlanych. To zaś oznacza, że umowa ta jest szczególnym rodzajem umowy o dzieło i należy do niej stosować przepisy art. 627-646 Kodeksu cywilnego.
Zawierając umowę z projektantem, klient ma pełne prawo oczekiwać, że dostarczony mu projekt będzie wykonany prawid­łowo, nie będzie zawierał wad i będzie się nadawał do wykorzystania w za­kresie wykonywanych prac budowlanych. Oczekiwanie jest tym bardziej usprawiedliwione, że przecież projektant jest profesjonalistą, skoro wykonywana przez niego działalność ma charakter zawodowy (zobacz art. 12 i nast. ustawy – Prawo budowlane).
Sposób oceny wadliwoś­ci oraz odpowiadającą jej zasadę odpowiedzialności prawodawca uregulował w dwóch aktach prawnych:
- Kodeksie cywilnym;
- ustawie z 27 lipca 2002 roku o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego.

Na podstawie prawa konsumenckiego

Ustawę o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej należy stosować do umów zawieranych między przedsiębiorcą prowadzącym działalność zarobkową (projektantem) a osobą fizyczną, która zamawia projekt w celu niezwiązanym z działalnością zawodową lub gospodarczą (konsumentem).
W ustawie tej nie mówi się o wadach projektu – jest natomiast mowa o niezgodności projektu z treścią umowy. Nie odpowiada on treści umowy, jeżeli na przykład nie nadaje się do realizacji celu wskazanego w umowie lub znanego stronom w momencie jej zawierania (art. 4).
W takim przypadku zamawiający może żądać:
- nieodpłatnej naprawy projektu, która doprowadzi go do stanu zgodnego z umową albo
- wymiany na nowy. Jeżeli niezgodność projektu z umową ujawniła się jeszcze przed wystąpieniem o wydanie pozwolenia na budowę lub na etapie wydawania tej decyzji, inwestor (zamawiający projekt) może po prostu przedstawić organowi administracji architektoniczno-budowlanej nowy (zmieniony) projekt do zatwierdzenia.
Jeśli jednak niezgodność stwierdzono po wydaniu pozwolenia na budowę, zmiana projektu – o ile jest istotna z punktu widzenia prawa budowlanego – wymaga zawiadomienia organu nadzoru budowlanego, zawieszenia wykonywanych prac oraz wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji zatwierdzającej treść zmienionego projektu.

Uwaga! Prowadzenie robót budowlanych według niezatwierdzonego projektu może być powodem ich wstrzymania przez organ nadzoru budowlanego (art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo budowlane).

Jeżeli naprawa lub wymiana są niemożliwe albo wymagają nadmiernych kosztów bądź jeśli projektant nie zdoła uczynić zadość takiemu żądaniu w odpowiednim czasie, albo gdy naprawa lub wymiana narażałaby zamawiającego na znaczne niedogodności, ma on prawo:
- domagać się obniżenia ceny albo
- odstąpić od umowy (to rozwiązanie jest jednak niemożliwe, gdy niezgodność projektu z umową jest nieistotna). Odstąpienie oznacza, że projektant musi zwrócić zamawiającemu to wszystko, co od niego otrzymał, a w zamian może żądać zwrotu samego projektu.

Uwaga! W takiej sytuacji zamawiający (inwestor) traci prawo do posługiwania się projektem.

Przy ocenie nadmierności kosztów uwzględnia się wartość projektu zgodnego z umową oraz rodzaj i stopień stwierdzonej niezgodności, a także bierze się pod uwagę niedogodności, na jakie naraziłby zamawiającego inny sposób zaspokojenia (art. 8 ust. 1). Przy określaniu odpowiedniego czasu naprawy lub wymiany uwzględnia się rodzaj projektu i cel jego nabycia. Ewentualne kwestie sporne ostatecznie rozstrzyga sąd powszechny (wydział cywilny).
Strony mogą jednak poddać spór pod rozstrzygnięcie innego podmiotu – na przykład organizacji konsumenckiej czy organu samorządu zawodowego architektów; jednak takiego rozstrzygnięcia strony nie mają obowiązku honorować (odrębną sytuacją jest tak zwany zapis na sąd polubowny. Zapis taki może być zawarty w umowie).
Roszczenia te przedawniają się z upływem dwóch lat od dnia wydania projektu zamawiającemu. Zamawiający ma prawo zgłosić te roszczenia bezpośrednio projektantowi.
Jeżeli jednak od zauważenia niezgodności do zgłoszenia upłynęło więcej niż 12 miesięcy, projektant nie ma obowiązku ich zrealizowania.

Uwaga! Projektant nie może w umowie zawartej z konsumentem wyłączyć ani ograniczyć swojej odpowiedzialności względem zamawiającego.

Na podstawie Kodeksu cywilnego

Przepisy Kodeksu cywilnego należy stosować wtedy, gdy mamy do czynienia z umową inną niż konsumencka, a więc na przykład w przypadku umowy zawartej między przedsiębiorcami. W kodeksie jest mowa o wadach dzieła. Projekt należy uznać za wadliwy, gdy:
- nie został sporządzony przez sprzedającego go projektanta;
- nie jest podpisany przez sprzedającego go projektanta;
- sporządzająca go osoba nie ma uprawnień budowlanych w zakresie projektowania (chyba że zamawiający projekt został o tym poinformowany przy zawarciu umowy, wówczas jednakże tego dokumentu nie można uznać za projekt budowlany);
- nie zawiera wszystkich części, o których wspomina Prawo budowlane (art. 34);
- jego treść (a w szczególności zawarte w nim obliczenia) zawiera błędy.
Powyższy wykaz został sformułowany na podstawie art. 556 w związku z art. 636 i 638 k.c. Nie została w nim ujęta sytuacja, w której projekt nie odpowiada warunkom określonym w umowie (na przykład w zakresie wymiarów).
Wynika to stąd, że prawodawca w odniesieniu do umowy o dzieło nie traktuje tego jako wadę, tylko jako sprzeczność za­wartą umową (zobacz art. 636 k.c.).
Jeżeli projektant wykonuje projekt w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową, wówczas zamawiający (zgodnie z art. 636 § 1 k.c.) może:
- wezwać go – najlepiej na piśmie – do zmiany sposobu wykonania, wyznaczając mu w tym celu odpowiedni termin;
- po bezskutecznym upływie tego terminu odstąpić od umowy albo powierzyć innej osobie poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła na koszt i ryzyko przyjmującego zamówienie.
Jeżeli wadliwe dzieło zostało już przyjęte, należy zastosować art. 637 k.c., zgodnie z którym zamawiający może:
- żądać usunięcia wad, wyznaczając w tym celu projektantowi odpowiedni termin z zagrożeniem, że po jego bezskutecznym upływie nie przyjmie naprawy.
Gdyby projektant odmówił naprawy ze względu na nadmierne koszty albo wady nie dały się usunąć bądź projektant nie zdołałby ich usunąć w wyznaczonym czasie, zamawiający może:
- odstąpić od umowy, jeżeli wady są istotne;
- żądać obniżenia wynagrodzenia, jeśli wady nie są istotne.
Roszczenia wynikające z art. 636 i 637 k.c. przedawniają się z upływem dwóch lat, licząc od dnia oddania projektu lub – jeżeli projekt nie został wykonany – od dnia, w którym miał zostać oddany zgodnie z umową. Zamawiający obowiązany jest poinformować projektanta o zauważonej wadzie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym dowiedział się o jej istnieniu.
Ten ostatni termin nie obowiązuje, jeżeli projektant podstępnie zatai wadę przed zamawiającym (na przykład wykorzystując jego niewiedzę).

Inne rodzaje odpowiedzialności

Projektant, który nieprawidłowo wykonuje swoje obowiązki, może ponieść karę zawodową. W tym celu zamawiający projekt powinien zażądać od organu nadzoru budowlanego (powiatowego inspektora nadzoru budowlanego) wszczęcia postępowania wyjaśniającego, które – w dalszej kolejności – pozwoli na wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzial­ności zawodowej w budownictwie.
Zakres naruszenia prawa przez projektanta może także uzasadniać żądanie wszczęcia postępowania karnego na podstawie art. 93 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane.
Jeżeli umowa zawarta z projektantem przenosi prawa majątkowe autorskie, to zasady odpowiedzialności projektanta wynikają z art. 54 i art. 55 ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Samo nabycie egzemplarza projektu nie oznacza jednak nabycia praw majątkowych autorskich. Umowa musi wyraźnie stwierdzać, że projektant przenosi na zamawiającego co najmniej prawo do wykorzystania projektu w ramach planowanych robót. Oznacza to, że nabywca może wykorzystać projekt we własnym zakresie, może też jego egzemplarz sprzedać (podarować) innej osobie, ale osoba ta nie uzyskuje prawa do prowadzenia według niego robót. Do tego musi uzyskać zgodę projektanta.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty