Opłaty sądowe po nowemu


Gdy kupujemy działkę dom czy mieszkanie, musimy zapłacić za wpis prawa własności do księgi wieczystej. Opłaty już niedługo będą dużo niższe niż wcześniej i nie będą zależeć od wartości nabytych nieruchomości.

2 marca 2006 r. wchodzi w życie ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Jednocześnie przestaną obowiązywać:
- ustawa z 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych;
- wydane na jej podstawie rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych;
- rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 30 czerwca 1998 r. w sprawie określenia ulgowych stawek opłat sądowych oraz zwolnień od tych opłat w sprawie o zabezpieczenie należności z tytułu udzielonych przez banki kredytów, pożyczek hipotecznych, gwarancji bankowych i poręczeń.
Wymienione akty prawne regulowały dotychczas zasady pobierania opłat w postępowaniu cywilnym, a więc także w wieczystoksięgowym. Nowe unormowania – choćby przez sam fakt zawarcia ich w jednej ustawie (oczywiście poza Kodeksem postępowania cywilnego) – w zasadniczy sposób upraszczają zasady naliczania tych opłat. Są bardziej zrozumiałe nie tylko dla ustalających ich wysokość notariuszy czy sądów wieczystoksięgowych, ale przede wszystkim dla osób, które będą miały obowiązek ich zapłacenia.
W większości spraw wieczystoksięgowych znika konieczność naliczania opłaty stosunkowej zależnej od wartości przedmiotu sprawy.
W nowej ustawie o kosztach sądowych wyróżniono opłaty: stałą, stosunkową, podstawową, tymczasową i ostateczną. W postępowaniu wieczystoksięgowym nie stosuje się jednak przepisów o opłacie podstawowej.

Opłaty wieczystoksięgowe...

W sprawach z zakresu ksiąg wieczystych od 2 marca pobiera się głównie opłaty stałe. Wpisanie prawa własności kosztuje 200 zł, opłaty za pozostałe czynności podajemy w tabeli na stronie 170.
Zasady naliczania tych opłat:
- jeżeli wnioskodawcą jest jedna osoba, ale na podstawie wniosku mają być ujawnione również prawa innych osób, całą opłatę od wszystkich ponosi wnioskodawca. Na przykład gdy z wnioskiem o ujawnienie praw spadkowych trzech osób na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku występuje tylko jeden spadkobierca, wówczas on płaci za wszystkich troje. Jeśli chcemy uniknąć tej sytuacji, we wniosku musimy podać tylko siebie – taką praktykę sądy też uznają. Wtedy sąd wpisze tylko jednego spadkobiercę, w dziale III zaś wpisze ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a pozostali spadkobiercy zostaną poinformowani o jego treści;
- jeżeli wniosek dotyczy wpisu udziału w prawie, pobiera się część opłaty stałej proporcjonalną do wysokości udziału, jednak nie mniej niż 100 zł;
- opłatę stałą w kwocie 60 zł za założenie księgi wieczystej, połączenie kilku nieruchomości w jednej istniejącej księdze lub odłączenie nieruchomości z księgi pobiera się niezależnie od opłaty za dokonanie wpisu własności, użytkowania wieczystego czy spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu;
- jeżeli założenie księgi wieczystej następuje w związku z odłączeniem nieruchomości lub jej części z istniejącej księgi, pobiera się tylko jedną opłatę stałą w wysokości 60 zł;
- opłaty stałe w kwocie 200 lub 150 zł pobiera się odrębnie od wniosku o wpis każdego prawa, choćby wpis dwu lub więcej praw miał być dokonany na tej samej podstawie prawnej;
- od wniosku o wpis hipoteki łącznej lub służebności pobiera się jedną opłatę stałą, mimo że obejmuje on dwie lub więcej ksiąg;
- od wniosku o wykreślenie wpisu pobiera się połowę opłaty pobranej od wniosku o wpis;
- nie pobiera się opłaty za wydatki związane z drukiem księgi i teczki akt (poprzednio pobierano 40 zł);
- od wniosku o złożenie do zbioru dokumentów pobiera się opłatę stałą przewidzianą dla wniosku o wpis do księgi (sytuacja taka ma miejsce, gdy nie chcemy ponosić kosztów założenia księgi, ale chcemy wykreślić hipotekę ze zbioru);
- o kosztach orzeka sędzia lub referendarz sądowy.

...i w innych sprawach cywilnych

Przy wnoszeniu pisma (pozwu, wniosku, skargi, apelacji, zażalenia itp.) do sądu pobierane są cztery rodzaje opłat: stała, stosunkowa, podstawowa oraz tymczasowa.

Stała. Nie zależy od wartości przedmiotu sporu, nie może być niższa niż 30 zł i wyższa niż 5000 zł. Pobiera się ją w sprawach o prawa niemajątkowe oraz we wskazanych w ustawie niektórych sprawach o prawa majątkowe, na przykład:
- o roszczenia z umów (o zapłatę), oraz o roszczenia wynikające z rękojmi i gwarancji – jeżeli wartość przedmiotu sporu lub wartość przedmiotu umowy nie przekracza 10 000 zł (takie sprawy są rozpoznawane w postępowaniu uproszczonym). Opłata stała od pozwu wynosi:
– 30 zł, gdy wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu umowy wynoszą do 2000 zł;
– 100 zł, gdy wartości te wynoszą ponad 2000 do 5000 zł;
– 250 zł, gdy wartości te wynoszą ponad 3000 do 7500 zł;
– 300 zł, gdy wartości te wynoszą ponad 7500 do 10 000 zł;
- o eksmisję z lokalu mieszkalnego – 200 zł;
- o ustanowienie drogi koniecznej – 200 zł;
- o rozgraniczenie nieruchomości – 200 zł;
- o zasiedzenie nieruchomości – 2000 zł;
- o zniesienie współwłasności – 1000 zł, a jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt zniesienia współwłasności – 300 zł;
- o stwierdzenie nabycia spadku – 50 zł;
- o dział spadku – 500 zł, a jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku – 300 zł;
- o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności – 1000 zł, a gdy wniosek zawiera zgodny projekt – 600 zł;
- o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności ustawowej – 1000 zł, a gdy wniosek zawiera zgodny projekt podziału – 300 zł.

Stosunkowa. Wynosi 5% wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100 000 zł. Pobiera się ją w sprawach o prawa majątkowe, na przykład:
- o roszczenia z umów (o zapłatę, odszkodowanie) oraz o roszczenia wynikające z rękojmi i gwarancji – jeżeli wartość przedmiotu sporu lub przedmiotu umowy przekracza 10 000 zł.

Tymczasowa. Wynosi od 30 do 1000 zł (określa ją sąd). Pobierana jest wtedy, gdy nie da się ustalić wartości przedmiotu sprawy o prawa majątkowe w chwili jej wszczęcia. Wysokość opłaty ostatecznej określa sąd pierwszej instancji w orzeczeniu kończącym postępowanie (różnicę trzeba dopłacić albo jest zwracana).

Podstawowa. Wynosi 30 zł. Pobiera się ją w sprawach, dla których nie przewidziano opłaty stałej lub stosunkowej lub gdy pismo wnosi osoba zwolniona od kosztów sądowych. Jej pobranie wyłącza pobranie innej opłaty.

Opłaty od środków zaskarżenia

- Skarga na orzeczenie referendarza sądowego – w wysokości opłaty od wniosku o wydanie tego orzeczenia, nie więcej jednak niż 100 zł;
- apelacja (na przykład na orzeczenie sądu oddalające wniosek o wpis) – stosuje się przepisy odnoszące się do opłat od pozwu;
- zażalenie (na postanowienie sądu) – piąta część opłaty od pisma o wydanie tego postanowienia, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Uwaga! W postępowaniu wieczystoksięgowym wniosek, który podlega opłacie stałej i nie zostanie należycie opłacony, będzie zwrócony bez wzywania do zapłaty. W zarządzeniu o zwrocie wniosku zostanie wskazana wysokość opłaty stałej. W ciągu tygodnia od doręczenia zarządzenia o zwrocie strona może wnieść opłatę i wtedy wniosek wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia.

Kiedy zwrot opłaty

- Gdy cofniemy wniosek o wpis (na przykład służebności, hipoteki czy roszczeń z umowy przedwstępnej);
- gdy wniosek zostanie zwrócony z powodu braków formalnych (na przykład nie zostanie uzupełniony brak podpisu strony na wniosku);
- w razie uwzględnienia skargi na orzeczenie referendarza z powodu oczywistego naruszenia prawa i stwierdzenia tego naruszenia przez sąd.
W wyżej wymienionych sytuacjach sędzia lub referendarz sądowy z urzędu zwrócą wnioskodawcy całą opłatę. Z urzędu następuje również zwrot różnicy między opłatą pobraną a opłatą właściwą.

Czy będzie łatwiej

Na koniec warto zwrócić uwagę na problem niejednolitej praktyki sądów w zakresie wysokości pobieranych opłat. Przykładem może być sytuacja zaistniała pod rządami starych przepisów w przypadku hipotek zabezpieczających kredyt udzielony na budownictwo mieszkaniowe. Wpis był zwolniony z opłat, natomiast przy wykreśleniu albo w ogóle ich nie pobierano, albo wręcz przeciwnie – naliczano 1/10 wpisu stosunkowego, co dawało w większości wypadków niebagatelną kwotę.
Obecnie w nowych przepisach wątpliwości budzi między innymi art. 42, zgodnie z którym od wniosku o wpis hipoteki pobiera się opłatę stałą w kwocie 200 zł. Jak jednak postąpi sąd w sytuacji, gdy w jednym wniosku zawarte będą dwa żądania: o wpis hipoteki zwykłej na zabezpieczenie kredytu i hipoteki kaucyjnej na zabezpieczenie odsetek? Pobierze jedną opłatę czy – zgodnie z art. 45 ust. 2 – podwójną?
Należy jedynie mieć nadzieję, iż nowe rozwiązania ustawowe, prostsze w interpretacji, mimo niejasności – usuniętych choćby przez system szkoleń osób ustalających wysokość opłat – pozwolą na ujednolicenie praktyki w tym zakresie.

Podstawa prawna:
- ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398)
- Kodeks postępowania cywilnego
- ustawa z 14 lutego 1991 r. – prawo o notariacie (t.j. Dz.U. z 2002 nr 42, poz. 369 z późn. zm.)

Jak uzyskać zwolnienie z opłat?

DO WNIOSKU O ZWOLNIENIE z opłat sądowych należy dołączyć oświadczenie, że nie jest się w stanie ich zapłacić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto należy dołączyć oświadczenie (na druku pobranym z sądu) obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Jeżeli nie zostanie ono dołączone do wniosku lub nie będzie zawierało wszystkich wymaganych danych, sąd wezwie wnioskodawcę do uzupełnienia braków. Jeśli niekompletny wniosek złoży adwokat lub radca prawny, sąd zwróci go bez wzywania.
OD OPŁAT WIECZYSTOKSIĘGOWYCH można się zwolnić jedynie przed złożeniem wniosku o wpis do księgi. Jeżeli wniosek ma być zawarty w akcie notarialnym, musi to nastąpić przed zawarciem tego aktu. Gdy wnioskodawca zostanie zwolniony od kosztów sądowych, notariusz zaznaczy w akcie, że opłata sądowa nie została pobrana, i załączy do wypisu aktu przesłanego do sądu postanowienie o zwolnieniu od kosztów. Poza tym w dalszym ciągu można wystąpić do sądu z wnioskiem o zwolnienie z taksy notarialnej (wynagrodzenia notariusza).
NIE STOSUJE SIĘ ZASADY, iż wniosek o zwolnienie z opłat składa się przed złożeniem wniosku o wpis, jeżeli obowiązek poniesienia opłat powstał po wydaniu orzeczenia, na przykład w przypadku opłaty od skargi na orzeczenie referendarza.
WNIOSEK O DOKONANIE WPISU do księgi powinien być złożony w ciągu trzech miesięcy od doręczenia orzeczenia o zwolnieniu od kosztów, w przeciwnym razie zwolnienie upada.
SKARGA NA ODMOWĘ ZWOLNIENIA z opłat zawartą w orzeczeniu referendarza oraz zażalenie na postanowienie sądu odmawiające zwolnienia czy dotyczące wysokości opłaty są wolne od opłat sądowych.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty