Opłaty za wodę i ścieki


Koszty dostarczania wody i odprowadzania ścieków stanowią niebagatelny składnik wydatków z domowych budżetów. Warto więc znać zasady ustalania tych opłat.

Ceny i stawki opłat za wodę i ścieki mogą się różnić nie tylko w poszczególnych województwach, lecz również w sąsiadujących ze sobą gminach. Różnice pod tym względem mogą występować także między poszczególnymi grupami odbiorców z powodu ich podziału na grupy taryfowe, dla których przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa inne ceny i stawki opłat za wodę i ścieki, biorąc pod uwagę koszty świadczenia usług tym odbiorcom.
Szczegółowe sposoby określania taryf, w tym kryteria różnicowania cen i stawek opłat, zawiera rozporządzenie ministra infrastruktury z 12 marca 2002 r. wydane na podstawie ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Ceny i stawki opłat powinny być tak kalkulowane i różnicowane, aby pozwalały łatwo ustalić opłaty za świadczone usługi, żeby wpływy z opłat zapewniły przedsiębiorstwu samofinansowanie jego działalności i zysk i aby zachęcić odbiorców do racjonalnego zużycia wody i ograniczania zanieczyszczenia ścieków. Realizacji tych celów służy między innymi przyporządkowanie odbiorców do poszczególnych grup taryfowych według kosztów świadczonych im usług, a także wybór rodzaju taryfy i odpowiednich dla nich wysokości cen i stawek opłat.

Jak przedsiębiorstwo ustala taryfy

O stosowanej taryfie – jej rodzaju i strukturze – oraz zaliczeniu konkretnych odbiorców do grup taryfowych decydują przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne na podstawie czynników ekonomicznych.
Przy określaniu taryfy przedsiębiorstwa powinny się kierować wysokością niezbędnych przychodów. Przychody mają w danym roku obrachunkowym pokryć uzasadnione koszty – związane z ujęciem i poborem wody, eksploatacją, utrzymaniem i rozbudową urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, zaopatrzeniem w wodę o odpowiedniej jakości i w odpowiedniej ilości oraz ze zbiorowym odprowadzaniem ścieków – oraz zapewnić osiągnięcie zysku.
Choć w podejmowaniu decyzji o ustaleniu taryf przedsiębiorstwa nie mają zupełnej swobody, to jednak sam odbiorca usług nie ma na nie wpływu. Wysokość opłat, jakie ostatecznie poniesie, może jednak regulować, kontrolując zużycie wody, do czego – według rozporządzenia – ma zachęcać odbiorców przedsiębiorstwo, odpowiednio różnicując i kalkulując ceny i stawki.

Rola gminy w ustalaniu taryf

Taryfę (na rok) określa przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a następnie składa w gminie wniosek o jej zatwierdzenie w drodze uchwały rady gminy, która nie ma już, jak w poprzednim stanie prawnym, czyli do dnia wejścia w życie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, uprawnienia do ustalania cen i stawek opłat za wodę i ścieki.
Przed podjęciem uchwały wójt, burmistrz lub prezydent miasta kontroluje taryfy pod względem ich zgodności z przepisami. W czasie kontroli weryfikowane są koszty przedsiębiorstwa będące podstawą do ustalenia niezbędnych przychodów – pod kątem celowości ich ponoszenia. Jeśli na podstawie przedstawionej dokumentacji wójt, burmistrz lub prezydent miasta uzna, że koszty są zawyżone, powinien wezwać przedsiębiorstwo do zmiany złożonego wniosku. Sprawdzanie i weryfikacja taryfy za wodę i ścieki nie umożliwiają jednak wójtowi (burmistrzowi lub prezydentowi) wpływania na ich wysokość. Nie ma on uprawnienia do ustalania lub zmiany wysokości cen i stawek opłat określonych przez dostawcę usług.
Po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego projekt uchwały z wnioskiem o zatwierdzenie taryfy wójt (burmistrz, prezydent) przedstawia radzie gminy, która nadal może ją badać, jednakże, tak jak na poprzednim etapie, ograniczając się tylko do zagadnień formalnoprawnych, czyli do sprawdzenia zgodności taryfy z przepisami prawa. Negatywna ocena taryfy pod tym względem uprawnia radę gminy do odmowy jej zatwierdzenia.

...i rola wojewody

Uchwałę rady gminy o zatwierdzeniu taryfy, tak jak każdą uchwałę rady gminy, wójt (burmistrz lub prezydent) przedkłada organowi nadzoru, którym jest wojewoda. Stwierdza on nieważność uchwały rady, jeżeli została ona podjęta z naruszeniem prawa. Zarówno w takim wypadku, jak i wówczas, gdy rada gminy podejmie uchwałę o odmowie zatwierdzenia taryfy, dotychczasowa taryfa obowiązuje przez kolejne 90 dni. W tym czasie przedsiębiorstwo opracowuje i przedstawia do zatwierdzenia nową.
Tak zakreślone czynności nadzorcze – najpierw wójta (burmistrza lub prezydenta), a potem rady gminy i wojewody – w stosunku do taryfy sprowadzające się do kwestii czysto formalnych nie gwarantują ochrony odbiorców usług przed kształtowaniem przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne cen i stawek opłat na zbyt wysokim poziomie poprzez stosowanie rażąco wygórowanych marż. Nie zmienia tego fakt, że ochronę interesów odbiorców przy projektowaniu taryf, przynajmniej teoretyczną, zakłada rozporządzenie w sprawie określania wysokości taryf. Stwierdzono w nim bowiem, że opracowując taryfy, przedsiębiorstwo powinno zapewnić sobie nie tylko uzyskanie niezbędnych przychodów, łatwość obliczania opłat i sprawdzania przez odbiorców usług wysokości opłat i cen ich dotyczących, lecz także ochronę odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem opłat i cen.

Podstawa prawna:
- ustawa z 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. 2001, nr 72, poz. 747 z późn. zm)
- rozporządzenie ministra infrastruktury z 12 marca 2002 roku w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. 2002, nr 26, poz. 257)
- ustawa z 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. 2003, nr 86, poz. 804 z późn. zm.)
- ustawa z 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. 2001, nr 142, poz. 1591 z późn. zm.)


JAK I GDZIE SKARŻYĆ TARYFĘ

Zgłoszenie zawyżonych opłat. W wypadku stosowania przez przedsiębiorstwo cen i stawek opłat wyższych niż zatwierdzone w taryfie wójt (burmistrz lub prezydent) wymierza przedsiębiorstwu karę pieniężną. Dlatego wszelkie takie przypadki należy zgłaszać w urzędzie gminy.
Skarga na uchwałę gminy. Jeśli mieszkaniec gminy będący odbiorcą usług przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego uzna, że uchwała rady gminy o zatwierdzeniu taryfy jest niezgodna z prawem, gdyż narusza jego interes prawny lub uprawnienie, może – po bezskutecznym wezwaniu rady gminy do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Ze skargą taką może wystąpić w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, za ich pisemną zgodą. Skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi rady na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeśli rada takiej odpowiedzi nie udzieli, to w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wnosi się ją za pośrednictwem rady gminy, która wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia przekazuje ją sądowi. Rada, której działanie (albo bezczynność) zaskarżono, może uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Postępowanie antymonopolowe. Inna, niezależna od pozostałych i chyba najbliższa oczekiwaniom indywidualnych odbiorców – ze względu na jej efekty – możliwość kwestionowania określonych w taryfie wysokości cen i stawek opłat wynika z przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustawa ta stanowi, że narzucanie nieuczciwych cen, w tym nadmiernie wygórowanych, jest zakazane, jeśli stanowi przejaw nadużywania przez przedsiębiorcę pozycji dominującej na danym obszarze (tak zwanym rynku właściwym). Prawdopodobieństwo naruszenia tego zakazu zwiększa się, gdy w świadczeniu usług wodociągowo-kanalizacyjnych na obszarze swojego działania, na przykład na terenie gminy, przedsiębiorstwo nie ma konkurenta, zajmując – niejako naturalnie – pozycję monopolistyczną.
Z wnioskiem o wszczęcie postępowania antymonopolowego do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w razie podejrzenia naruszenia zakazu mogą wystąpić między innymi powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów lub organizacja konsumencka. Indywidualnemu odbiorcy usług (konsumentowi) takie uprawnienie nie przysługuje, dlatego powinien on zwrócić się o pomoc do wymienionych organów.
Jeśli w wyniku postępowania potwierdzi się stosowanie praktyki monopolistycznej, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu jej za ograniczającą konkurencję i nakazuje jej zaniechania. Może też nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną, nawet wówczas, gdy zakaz naruszył nieumyślnie.
W praktyce jednak brak zgody odbiorcy usług na określone w taryfie przedsiębiorstwa ceny i stawki opłat, w sytuacji gdy na danym terenie jest ono jedynym dostawcą usług, stawia odbiorcę w sytuacji w zasadzie bez wyjścia. Jeśli chce mieć dostarczaną wodę i odprowadzane ścieki, chcąc nie chcąc, musi przyjąć cenową ofertę przedsiębiorstwa.

Ważne definicje

GRUPA ODBIORCÓW. Ustawa dzieli odbiorców usług na grupy wyodrębnione na podstawie charakterystyki zużycia wody lub odprowadzanych ścieków, warunków zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, a także na podstawie sposobu rozliczeń za świadczone usługi. Najpowszechniej wyróżniane grupy, choć nie jedyne, to gospodarstwa domowe, które dodatkowo mogą być dzielone na odbiorców w budynkach jednorodzinnych i wielorodzinnych, oraz zakłady przemysłowe będące odbiorcami usług.
TARYFA. Jest to zestawienie ogłoszonych publicznie cen i stawek opłat za usługi świadczone przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne oraz warunki ich stosowania.
CENA. Kwota, którą odbiorca usług jest zobowiązany zapłacić przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu za 1 m³ dostarczonej wody lub odprowadzonych ścieków. Dolicza się do niej VAT w wysokości określonej odrębnymi przepisami.
STAWKA OPŁATY. Kwota, którą odbiorca płaci za jednostkę usługi wyrażoną w innej niż metr sześcienny jednostce miary, na przykład zł/osobę/miesiąc, wliczając do niej VAT.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty