Praca na budowie. Odpowiedzialność w razie wypadku


Inwestor sam może wybrać, w jaki sposób zatrudnia wykonawców i jakie umowy z nimi zawiera. Od tego zależy zakres jego odpowiedzialności, jak też uprawnienia pracowników, na przykład w razie wypadku.

Niezależnie od rodzaju umowy zawartej z wykonawcą, do podstawowych obowiązków inwestora, stosownie do art. 18 Prawa budowlanego, należy zorganizowanie procesu budowy z uwzględnieniem zawartych w przepisach zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, w tym zapewnienie opracowania planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia przez kierownika budowy. Taki plan jest obowiązkowy, jeśli pracochłonność planowanych robót będzie przekraczać 500 osobodni. Inwestor ma też obowiązek powołać kierownika budowy.
Kierownik budowy ma między innymi obowiązek:
- odpowiednio zabezpieczyć teren budowy;
- zorganizować budowę;
- kierować budową w sposób zgodny z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy;
- zapobiegać zagrożeniom bezpieczeństwa na budowie;
- wstrzymać roboty budowlane w przypadku stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia i zawiadomić o tym bezzwłocznie właściwy organ.
Gdy osoba zatrudniona na budowie dozna obrażeń w wyniku wypadku, zakres odpowiedzialności inwestora i kierownika budowy będzie zależał od formy zatrudnienia, jak również od tego, czy inwestor wywiązał się ze swoich obowiązków oraz tego, kto przyczynił się do wypadku.

Odpowiedzialność wobec pracownika

Jeśli inwestor zatrudnia wykonawców na umowę o pracę, bierze na siebie nie tylko obowiązki związane ze zgłoszeniem pracowników do ubezpieczenia, obliczaniem i odprowadza­niem składek do ZUS-u oraz podatków do urzędu skarbowego, lecz także określone w Kodeksie pracy obowiązki w razie wypadku przy pracy (udzielenia pierwszej pomocy osobom poszkodowanym, ustalenia w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku). Natomiast poszkodowany pracownik ma prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego z tytułu wypadku przy pracy. Jeżeli pracodawca nie będzie terminowo odprowadzał składek, to narazi się na odpowiedzialność karną i pozbawi pracownika prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W takiej sytuacji pracownik może dochodzić jedynie odszkodowania na drodze cywilnoprawnej.

Uwaga! Jeśli inwestor podpisuje umowę o roboty budowlane z firmą, która zatrudnia własnych pracowników, to ta firma jako pracodawca ponosi związaną z tym odpowiedzialność.

Odpowiedzialność cywilnoprawna

Jeśli pracownik jest zatrudniany na podstawie umowy o dzieło (umowy cywilnoprawnej), która nie rodzi obowiązku zgłoszenia go do ubezpieczenia, to dochodzenie roszczeń w razie wypadku również będzie się odbywało na drodze cywilnoprawnej. Osoba taka nie będzie mogła dochodzić żadnych świadczeń z tytułu wypadku przy pracy od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Przede wszystkim pracownik zatrudniony na umowę o dzieło, jeśli zostanie mu wyrządzona szkoda, może dochodzić od sprawcy odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie art. 415 Kodeksu cywilnego z tytułu czynu niedozwolonego. Sprawcą szkody może się okazać inwestor, kierownik budowy lub inny uczestnik budowy, który własnym działaniem doprowadził do powstania szkody (na przykład polecił wykonanie pracy w sposób zagrażający bezpieczeństwu, źle ustawił rusztowanie, zrzucił jakiś przedmiot z wysokości itp.).
W tej sytuacji konieczne będzie jednak wykazanie, iż zachowanie tej osoby miało charakter zawiniony oraz że pomiędzy zachowaniem sprawcy a powstaniem szkody istniał związek przyczynowy.
Ponadto zatrudniony może powołać się na podstawie art. 471 k.c. na nienależyte wykonanie zobowiązania przez inwestora, które doprowadziło do szkody w postaci uszczerbku na zdrowiu (na przykład gdy inwestor był zobowiązany dostarczyć materiały lub narzędzia, a te okazały się niebezpieczne, albo przygotować teren budowy i zrobił to nienależycie). Również w tym wypadku poszkodowany będzie musiał wykazać związek przyczynowy między nienależytym wykonaniem obowiązków inwestora a szkodą, jaką poniósł. Nie będzie jednak mógł na tej samej podstawie (czyli z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania) dochodzić odszkodowania od kierownika budowy, nawet jeśli to on nie dopełnił ciążących na nim obowiązków w zakresie BHP, nie wiąże go bowiem z kierownikiem stosunek zobowiązaniowy.
Za szkody wyrządzone na skutek nienależytego wykonywania obowiązków przez kierownika budowy odpowiedzialność ponosi inwestor. To on jest odpowiedzialny za działania i zaniechania osób, z których pomocą wykonuje umowę (art. 474 k.c.). Natomiast odszkodowania od kierownika budowy z tytułu nienależytego wykonania obowiązków będzie mógł dochodzić sam inwestor na podstawie art. 471 k.c.
Oczywiście taka sytuacja ma miejsce wtedy, gdy pracownik nie jest zatrudniony na umowę o pracę przez inwestora ani przez wykonawcę (który czasami jest równocześnie kierownikiem budowy).

Odpowiedzialność karna

Jeśli inwestor lub kierownik budowy naraża zatrudnioną osobę na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, może podlegać odpowiedzialności karnej z art. 160 lub art. 220 Kodeksu karnego.
Grozi za to kara do trzech lat pozbawienia wolności, a w razie działania nieumyślnego – kara grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku.

Odpowiedzialność zawodowa

Ten rodzaj odpowiedzialności przewidziany w ustawie Prawo budowlane dotyczy tylko osób pełniących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, czyli kierownika budowy lub inspektora nadzoru inwestorskiego. Jeśli wskutek rażących błędów lub zaniedbań spowodują oni zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, może być wobec nich orzeczony zakaz wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie na okres od roku do pięciu lat.

Podstawa prawna:
- Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.)
- Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 z późn. zm.)
- ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.)
- ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 z późn. zm.)
- ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001 z późn. zm.)
- Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 z późn. zm.)
- Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 1999 r. nr 83, poz. 930 z późn. zm.)

Co grozi za niepowiadomienie urzędu pracy?

Jeśli inwestor zatrudnia bezrobotnego lub powierza mu wykonywanie innej pracy zarobkowej, nie zawiadamiając o tym właściwego powiatowego urzędu pracy, podlega karze grzywny nie niższej niż 3000 zł (art. 119 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy).

Co grozi za niezgłoszenie pracownika do ubezpieczenia?

Jeśli inwestor będący pracodawcą narusza przepisy prawa o ubezpieczeniach społecznych, nie zgłaszając – nawet za zgodą zainteresowanego – wymaganych danych albo zgłaszając nieprawdziwe dane mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch (art. 219 Kodeksu karnego).

Jakie są dodatkowe konsekwencje naruszenia przepisów o ubezpieczeniach?

Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych nieopłacenie obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne powoduje naliczanie od nich odsetek za zwłokę na zasadach i w wysokości określonych w ustawie – Ordynacja podatkowa. Odsetki te obciążają płatnika składek, czyli inwestora. Ponadto w razie nieopłacenia składek lub opłacenia ich w zaniżonej wysokości ZUS może wymierzyć płatnikowi składek dodatkową opłatę do wysokości 100% nieopłaconych składek.
Dla zabezpieczenia należności z tytułu składek zakładowi przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach dłużnika-płatnika. Podstawą ustanowienia hipoteki przymusowej jest doręczona decyzja o określeniu wysokości należności z tytułu składek.
Należności te są zabezpieczone ustawowym prawem zastawu na wszystkich będących własnością dłużnika oraz stanowiących współwłasność łączną dłużnika i jego małżonka rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych.
Inwestor – płatnik składek, który nie dopełnia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w przewidzianym przepisami terminie, nie prowadzi dokumentacji związanej z obliczaniem składek oraz z wypłatą świadczeń z ubezpieczeń społecznych, nie dopełnia obowiązku przesyłania deklaracji rozliczeniowych oraz imiennych raportów miesięcznych w przewidzianym terminie lub zatrudniając powyżej pięciu osób, nie korzysta z programu „Płatnik” w relacjach z ZUS, podlega karze grzywny do 5000 zł.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty