Próba ciśnieniowa instalacji


Warunkiem prawidłowego działania każdej instalacji wodnej jest jej szczelność. Dlatego po zakończeniu montażu instalacji trzeba przeprowadzić próbę jej szczelności zwaną też próbą ciśnieniową.

Próba ciśnieniowa to ostatni etap wykonania instalacji. Nie wolno z niego rezygnować, zwłaszcza gdy cała instalacja lub jej część mają być po zakończeniu prac zakryte, na przykład warstwą podkładu podłogowego. Przecieki ujawnione po zakończeniu prac budowlanych, a tym bardziej wykończeniowych są zwykle bardzo trudne do zlokalizowania i usunięcia i zawsze pociągają za sobą konieczność zniszczenia fragmentów wcześniej wykonanych ścian czy podłóg.
Pozytywny wynik próby świadczy o tym, że instalacja została wykonana należycie zarówno pod względem jakości zastosowanych materiałów, jak i szczelności połączeń. Powinien on być udokumentowany protokołem podpisanym przez wykonawcę instalacji, inspektora nadzoru i kierownika budowy lub wpisem do dziennika budowy.
Próby ciśnieniowe każdej instalacji trzeba przeprowadzić zgodnie z wytycznymi producenta rur. Każdy producent powinien podać takie parametry dla swoich produktów, na przykład w instrukcji montażu wytwarzanego przez siebie systemu. Jeśli się nie zna takich wytycznych, najlepiej zwrócić się po nie właśnie do producenta. Można także wykonać próbę ciśnieniową według standardowej procedury określonej w „Warunkach technicznych wykonania i odbioru instalacji”.

Próba ciśnieniowa instalacji wodociągowej

Kiedy? Próbę wykonuje się zazwyczaj po zakończeniu montażu instalacji (rurociągów), ale przed zamontowaniem armatury sanitarnej (kotła, baterii, zaworów, naczyń wzbiorczych itp.). Jeżeli wcześniej z różnych powodów w instalacji zostały zamontowane na przykład stare baterie lub zawory czerpalne (chociażby po to, by korzystać z nich w czasie trwania budowy), to lepiej je zdemontować, ponieważ mogą przepuszczać minimalną ilość wody i w rezultacie zafałszować wynik próby. Najlepiej zamontować w kilku punktach instalacji zwykłe zawory przelotowe odcinające (każdy wykonawca ma takie w zapasie). Dzięki nim będzie można łatwo i szybko odpowietrzyć instalację. Na czas próby zawory można zakorkować zwykłym korkiem stalowym ocynkowanym. W ten sposób nie będzie wątpliwości, że jeżeli wynik próby wskaże nieszczelność, to na pewno będzie to nieszczelność w instalacji, a nie w miejscu jej zamknięcia.
Duże instalacje najlepiej sprawdzać etapami, na przykład same poziomy, same piony, od rozdzielacza do rozdzielacza, piętrami itp. Wtedy dużo łatwiej jest przeprowadzić próbę. Jeżeli instalacja jest układana w podłodze, warto zrobić próbę po ułożeniu rur i przed ułożeniem posadzki, aby sprawdzić, czy podczas prac budowlanych (na przykład układania wylewki betonowej) nie uszkodzono rur. Dobrze jest zostawić instalację pod ciśnieniem na czas tych robót, bo wtedy od razu widać miejsce uszkodzenia. Ważne jest dobre odpowietrzenie instalacji c.o.
Przed rozpoczęciem próby trzeba odłączyć od instalacji wszystkie elementy i urządzenia dopuszczone do pracy przy niższym ciśnieniu, aby w jej trakcie nie uległy uszkodzeniu albo nie zakłóciły jej przebiegu. Po zamontowaniu urządzeń w zasadzie nie robi się prób ciśnieniowych.
Jak? Podczas próby szczelności instalacji wody zimnej temperatura powietrza wewnątrz budynku musi być wyższa niż +5°C.
Do kontrolowania zmiany ciśnienia jest potrzebny manometr, który należy podłączyć w najniższym punkcie instalacji. Powinien mieć dokładność odczytu 0,01 MPa. Przygotowaną do próby ciśnieniowej instalację należy napełnić wodą i odpowietrzyć. Ciśnienie robocze w instalacji wynosi do 6 atm (0,6 MPa).
Jeżeli jest dostęp do wody wodociągowej, można ją podłączyć bezpośrednio do instalacji i zrobić próbę do wysokości ciśnienia w sieci. Jeżeli jest potrzebne wyższe ciśnienie, podwyższa się je ręczną pompką. Ciśnienie próbne, czyli wytwarzane w instalacji podczas próby, powinno być półtora raza większe od ciśnienia roboczego. Nie może być jednak większe niż ciśnienie maksymalne (dopuszczalne) dla poszczególnych elementów systemu poddawanych próbie.

Uwaga! Ciśnienie robocze w instalacji wodociągowej to przeważnie 4-5 atm (0,4-0,5 MPa), ale czasem, zwłaszcza nocą, gdy jest mniejszy pobór wody, może okresowo wzrosnąć nawet powyżej 6 atm (0,6 MPa). Można temu zapobiec, stosując specjalne zawory redukcyjne umieszczone na samym początku instalacji – na przykład w kotłowni, przed wszystkimi urządzeniami.

Ze względu na możliwość powstania termicznych i ciśnieniowych odkształceń przewodów próbę przeprowadza się w dwóch etapach. Pierwszy to próba wstępna, drugi – zasadnicza.
Próba wstępna. Podczas tej próby w ciągu 30 minut ciśnienie należy dwukrotnie – w odstępach co 10 minut – podnieść do wartości próbnej. W ciągu 30 minut po ostatnim podniesieniu ciśnienia nie powinno się ono obniżyć więcej niż o 0,6 bara (0,06 MPa).
Próba zasadnicza. Przeprowadza się ją bezpośrednio po próbie wstępnej. Trwa dwie godziny. W tym czasie dalszy spadek ciśnienia (od wartości zanotowanej po zakończeniu próby wstępnej) nie powinien być większy niż 0,2 bara (0,02 MPa). Podczas trwania próby należy dodatkowo dokonać wizualnej oceny szczelności wykonanych wcześniej połączeń.

Próba ciśnieniowa centralnego ogrzewania

Kiedy? Może być wykonana od razu na całej instalacji lub na jej fragmentach i jest to wtedy tak zwana częściowa próba ciśnieniowa. Taki sposób jest wygodny, kiedy prace instalacyjne są podzielone na etapy, albo gdy fragment instalacji (na przykład ogrzewanie podłogowe) musi być zakryty, zanim prace nad pozostałą częścią instalacji zostaną skończone. Po zakończeniu prac instalację trzeba jednak ponownie poddać próbie szczelności już jako całość.
Podobnie jak w przypadku instalacji wodociągowej próbę instalacji c.o. robi się przeważnie przed podłączeniem armatury i urządzeń (grzejników, kotła). Są one zwykle dostosowane do ciśnienia około 6 atm (0,6 MPa) – grzejniki i zawory, a kotły nawet 3-4 atm (0,3-04 MPa) – warto sprawdzić parametry podawane przez producenta. Ponieważ system rur i złączek wytrzymuje większe ciśnienie – w zależności od systemu 10, 16, 20, 25 atm (1; 1,6; 2; 2,5 MPa) – dobrze jest dla pewności wykonać próbę właśnie na takie ciśnienie. Oczywiście nie wolno dopuścić do tego, żeby w instalacji było wtedy zamontowane cokolwiek poza rurami i łącznikami.
Jak? Próbę ciśnieniową należy przeprowadzić zgodnie ze szczegółowymi wytycznymi producenta systemu, z którego wykonano instalację. Niezależnie od rodzaju systemu pewne kroki są jednak takie same.
Jako próbne przyjmuje się zwykle ciśnienie półtora raza wyższe od roboczego (czyli panującego w instalacji podczas jej pracy). Przy ciśnieniu roboczym 1 atm (0,1 MPa) oznacza to 1,5 atm (0,15 MPa). To jednak za mało, żeby dobrze sprawdzić instalację c.o., zwłaszcza jeżeli rury są prowadzone w posadzce.
Potrzebne ciśnienie wytwarza się za pomocą pompy ręcznej tłokowej.
Poddawana próbie instalacja powinna być bardzo dobrze odpowietrzona. Nawet znikome ilości powietrza mogą bowiem spowodować zakłócenia we wskazaniach manometrów, a więc błędne wnioski co do szczelności instalacji.
Odpowietrzenie najlepiej wykonać, montując w razie potrzeby zawory odcinające. W instalacji rozdzielaczowej na rozdzielaczu powinny być zamontowane odpowietrzniki automatyczne.
Manometr montuje się w najniższym punkcie instalacji – tam, gdzie ciśnienie jest najwyższe. Powinien mieć dużą dokładność – 0,01 MPa.
Zgodnie z wytycznymi COBRTI Instal próby szczelności instalacji grzewczych przeprowadza się w dwóch etapach.
Pierwszy etap to badanie szczelności na zimno. W czasie 30 minut ciśnienie w wypełnionej wodą i odpowietrzonej instalacji należy dwukrotnie (co 10-15 minut) podnieść do wartości początkowej (tak zwana próba wstępna i dopompowywanie). Po upływie następnych 30 minut spadek ciśnienia nie powinien przekroczyć 0,06 MPa, a po kolejnych 120 minutach – 0,02 MPa (próba zasadnicza). Na zakończenie należy dokładnie obejrzeć wszystkie połączenia, sprawdzając, czy przez któreś z nich nie wydostaje się woda. 
Drugi etap to badanie szczelności na ciepło. Wykonuje się go dopiero po pozytywnym przejściu pierwszego etapu. Próbę na ciepło rozpoczyna się po uruchomieniu źródła ciepła, najczęściej kotła. Parametry robocze w instalacji powinny być ustawione na maksymalnym poziomie roboczym, ale nie mogą przekraczać wartości obliczeniowych. Przed przystąpieniem do próby na gorąco budynek powinien być ogrzewany przez co najmniej 72 godziny. Wynik próby jest pozytywny, jeśli w całej instalacji nie zaobserwuje się przecieków.

Uwaga na tworzywo

W instalacjach z tworzywa, ze względu na jego dużą rozszerzalność cieplną, trzeba zwrócić szczególną uwagę na to, by cała próba była przeprowadzona w stałej temperaturze. Dotyczy to zarówno temperatury wody w instalacji, jak i temperatury otoczenia (musi być stała i wyższa niż +5°C). Zmiana temperatury otoczenia i czynnika w rurach może powodować zmianę wskazań manometru (sugerującą wzrost ciśnienia), mimo że w rzeczywistości instalacja będzie nieszczelna.
W dokładnie odpowietrzonej instalacji należy podwyższyć ciśnienie do wartości równej półtora raza ciśnienia roboczego. W takim stanie trzeba utrzymywać instalację przez 30 minut. Ciśnienie musi pozostawać na stałym poziomie mimo rozszerzania się rur (w razie potrzeby trzeba nieco dopompować). Następnie należy je gwałtownie obniżyć do połowy wartości ciśnienia roboczego i utrzymać w takim stanie przez kolejne 90 minut. Niewielki wzrost ciśnienia świadczy o rozszerzalności rur, ale przede wszystkim o szczelności instalacji. Często instalatorzy wielokrotnie powtarzają proces podwyższenia i obniżenia ciśnienia w taki sposób, by przypominało to normalne warunki pracy. Ciągłe rozszerzanie i kurcze-nie instalacji to metoda na wychwytywanie nieszczelnych, źle zrobionych połączeń.

Woda czy powietrze

W praktyce do prób ciśnieniowych instalację powinno się napełniać zimną wodą. Ciepła woda stygnie, a wtedy warunki próby są niestabilne. Uzasadniony wyjątek stanowią częściowe próby przeprowadzane przed zimą. Można do nich zamiast wody użyć powietrza. Wyniki takiej próby mogą być trochę zafałszowane, bo podczas sprężania powietrze się ogrzewa, a następnie ochładza, czemu towarzyszy spadek jego ciśnienia.
Próbę przy użyciu powietrza jest trudniej wykonać. Nawet minimalne nieszczelności i, niestety, zmiana temperatury będą powodowały zmianę wskazań manometru. Do podnoszenia ciśnienia powietrza można stosować zwykłe kompresory, ale ich zakres ciśnienia to mniej więcej 8 atm (0,8 MPa). Jeżeli potrzeba więcej, można stosować gazy techniczne: sprężone powietrze lub azot (zamawia się butle sprężonego powietrza lub azotu; trzeba mieć do tego specjalny reduktor i przewód elastyczny odpowiedni do stosowanego ciśnienia). W dużych instalacjach próba powietrzna przy użyciu kompresora może trochę potrwać, ponieważ nie są to urządzenia o dużej wydajności. Dobrze wykonana jest dokładniejsza od wodnej. Nie ma ryzyka, że w razie mrozu część wody po próbie pozostanie w instalacji i po zamarznięciu uszkodzi ją. Nawet dokładne przedmuchanie instalacji sprężonym powietrzem po próbie wodnej nie gwarantuje bowiem, że w jakimś odgałęzieniu nie pozostanie odrobina wody.
Lokalizowanie nieszczelności w instalacjach wypełnionych gazem (powietrzem, azotem) jest trudniejsze niż podczas próby wodnej. Konieczne jest posmarowanie połączeń silnie pieniącym się środkiem.
Próbę ciśnieniową z użyciem powietrza przeprowadza się także w instalacjach gazowych.

PRZYKŁADOWY FORMULARZ PROTOKOŁU Z PRÓBY CIŚNIENIOWEJ

Próba ciśnieniowa instalacji wewnętrznej:  .................................... (jakiej?)
- OpisObiekt:                               ....................................................................
Inwestor:                            ....................................................................
Ulica, numer domu:             ....................................................................
Miejscowość:                       ....................................................................

- Próba wstępna
1. Ciśnienie próbne:              ...................... (bar) – rozpoczęcie próby
2. Ciśnienie po 10 minutach:  ...................... (bar) – przywrócić ciśnienie próbne
3. Ciśnienie po 30 minutach:  ...................... (bar)
4. Ciśnienie po 60 minutach:  ...................... (bar) – spadek ciśnienia o około 0,6 bara

- Próba zasadniczaPoczątek:                         ...................... (godzina)
Koniec:                             ...................... (godzina)
Ciśnienie próbne:              ...................... (bar) – wynik próby wstępnej pkt 4
Ciśnienie po 2 godzinach:   ...................... (bar) – spadek ciśnienia o około 0,2 bara



Po zakończeniu montażu, ale przed zamontowaniem armatury i urządzeń, instalację trzeba poddać ciśnieniowej próbie szczelności, po to, by mieć pewność, że podczas eksploatacji nie będzie przeciekała.

Ciśnieniowa próba szczelności

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty