Sposoby doświetlenia pomieszczeń


Naturalne światło to najlepszy sposób oświetlenia pomieszczeń. Nastraja pozytywnie i dodaje energii. Warto więc wykorzystać dach, aby doprowadzić je do wnętrz znajdujących się pod nim.

Doświetlając pomieszczenia naturalnym światłem, oszczędzamy energię elektryczną, dzięki czemu płacimy niższe rachunki i po kilku latach inwestycja w element doświetlający na pewno się zwróci. Na rynku jest kilka rozwiązań, które można wykorzystać do doświetlenia pomieszczeń znajdujących się bezpośrednio pod dachem zarówno skośnym, jak i płaskim. Przy wyborze istotny jest stopień doświetlenia, jaki zamierzamy uzyskać: czy chcemy, aby światło było rozproszone, czy skupione, czy chcemy doświetlić znaczną powierzchnię, czy tylko uzyskać delikatną punktową poświatę. Elementy doświetlające najlepiej zamontować już w trakcie budowy. Nie wyklucza to jednak możliwości zastosowania ich w domach już istniejących, na przykład podczas remontu.

ŻEBY BYŁO CIEPŁO
Zgodnie z normą współczynnik przenikania ciepła U okien powinien wynosić maksymalnie 2 lub 2,6 W/(m²·K) – zależnie od strefy klimatycznej. Warto się tym kierować przy wyborze elementów doświetlających montowanych w dachu. Jeśli poddasze jest użytkowe, dobrze, aby U nie było wyższe niż 1,5 W/(m²·K) (takie mają na przykład okna dachowe i niektóre wyłazy). W przypadku poddasza nieużytkowego wystarczy U od 2,5 do 3,5 W/(m²·K).

1. Okna w ścianie szczytowej
Najmniej problemów jest z doświetleniem pomieszczeń pod dachem dwuspadowym. Często bowiem wystarczy zamontować standardowe okna w ścianach szczytowych. Zazwyczaj stosuje się takie same jak na całej elewacji lub nawiązujące do nich stylem i kolorystyką. Mogą to być okna drewniane, plastikowe lub aluminiowe. Oprócz doświetlenia pomieszczeń poddasza taki sposób daje możliwość ich wentylacji.


...albo mniejsze lub o nietypowym kształcie.

W ścianie szczytowej – zależnie od tego, jakie pomieszczenie i w jakim stopniu ma być doświetlone – montuje się standardowe okna dopasowane do tych na elewacji...

2. Lukarny

Oprócz tego, że doświetlają, tworzą dodatkową przestrzeń mieszkalną. Wystająca z dachu konstrukcja lukarny jest ważnym elementem architektonicznym domu – wpływa bowiem na wygląd całej jego bryły. Montuje się w niej typowe okna dopasowane do innych rozmieszczonych w ścianach elewacyjnych. Trzeba jednak pamiętać, że koszt dachu będzie wyższy, bo lukarna to dodatkowa konstrukcja.
W porównaniu z oknem dachowym doświetlenie pomieszczenia będzie bardziej nierównomierne – im dalej od lukarny, tym jego natężenie będzie mniejsze. Tak jak w wypadku okien połaciowych najłatwiej jest zrobić lukarnę węższą od rozstawu krokwi.
Ciekawym rodzajem lukarny jest wole oczko. To okno zamontowane w konstrukcji tworzącej na dachu charakterystyczne wygięcie (falę). Często montuje się w niej okna o nietypowych kształtach: owalne, okrągłe i półokrągłe. Przed podjęciem decyzji, czy zrobić wole oczko, trzeba dokładnie przeanalizować kwestie finansowe. Konstrukcja jest trudna do wykonania – wymaga zatrudnienia naprawdę dobrych, a co za tym idzie drogich fachowców, którzy podejmą się tej wymagającej dokładności pracy. Na wyższy koszt wpłynie też nietypowy kształt okien, które są droższe od prostokątnych.


Od zewnątrz – lukarna to dodatkowa konstrukcja, której kształt i wielkość trzeba dobrać do bryły domu, a umieszczone w niej okno do okien na elewacji.

Od wewnątrz – w pomieszczeniu z lukarną najjaśniej jest pod samym oknem. Światło zatrzymuje się bowiem na jej ściankach.

Szczególnej uwagi wymagają lukarny sąsiadujące ze sobą. Powinny być tak rozmieszczone, aby zimą nie zalegał między nimi śnieg, co mogłoby doprowadzić do zawilgocenia ich ścianek i niepotrzebnego obciążania konstrukcji dachu.

Wole oczko – specyficzny rodzaj lukarny – to przede wszystkim element dekoracyjny. Przez typowe wole oczko wpada niewiele światła, więc nadaje się ono raczej do doświetlenia małych pomieszczeń (takich jak garderoba) niż pokoju do pracy.

3. Okna dachowe

Jeśli oknami w ścianie szczytowej nie da się doświetlić wszystkich pomieszczeń poddasza lub będzie to doświetlenie niedostateczne, warto się zainteresować ofertą producentów okien dachowych (połaciowych). Jest to rozwiązanie do wszystkich domów z dachem wielopołaciowym, których spadek jest większy niż 15%. Aby uzyskać wystarczające doświetlenie, stosunek powierzchni okna w świetle ościeżnicy do powierzchni podłogi powinien wynosić od 1:5 do 1:8.
Ramy okien dachowych są z impregnowanego drewna sosnowego lub PCW. Standardowo są wyposażone w zwykłą szybę, ale za dopłatą można zamówić szybę antywłamaniową, dźwiękochłonną, absorpcyjną (ogranicza przenikanie promieni słonecznych do pomieszczenia) lub refleksyjną (odbija promienie słoneczne).
Do wyboru są okna uchylne, obrotowe lub uchylno-obrotowe. Umieszczając obok siebie kilka okien, można stworzyć przeszklenie znacznej części połaci dachowej. Bardzo popularne, choć dość drogie, są okna kolankowe z nieotwieralną częścią montowaną w ściance kolankowej i okna-balkony przeznaczone do pomieszczeń, w których skosy dochodzą do podłogi. Oprócz okien otwieralnych producenci proponują również nadstawki o różnych kształtach (mogą być na przykład trójkątne, półokrągłe lub trapezowe).  
Okna dachowe mogą być montowane na dachu z każdym rodzajem pokrycia – płaskim i profilowanym – wystarczy tylko dobrać odpowiedni kołnierz uszczelniający. Do wyboru jest kilkanaście rozmiarów okien. Najłatwiej zamontować takie, których szerokość jest dopasowana do rozstawu krokwi – nie musimy wtedy zmieniać konstrukcji dachu. Można zastosować większe okna, ale wiąże się to z wycięciem fragmentu krokwi i montażem dodatkowej belki.
Okna połaciowe można otwierać za pomocą standardowych klamek, pilota lub drążków teleskopowych. 



Okno kolankowe montowane w połaci dachu i w ścianie domu to sposób na uzyskanie dodatkowej powierzchni doświetlenia, a także na lepszy widok. Te umieszczone wyżej najwygodniej otwierać za pomocą drążków teleskopowych lub pilota.

Okna dachowe można łączyć w zestawy (na przykład po cztery) lub rozmieszczać w określonym rytmie – dwa, jedno, dwa, jedno.

Odpowiednie ukształtowanie ościeży – dolnej części pionowo, a górnej poziomo do podłogi – zwiększa ilość wpadającego światła.


4. Okna do dachów płaskich
Stanowią dodatkową ofertę producentów okien połaciowych. Zestaw składa się z okna dachowego, drewnianej podstawy nachylonej do dachu pod kątem 19° oraz kołnierza uszczelniającego z aluminium. Najmniejsze zestawy pasują do otworów w dachu wielkości 60 x 60 cm, ale są też takie do otworów 140 x 150 cm.
Do wyboru są okna obrotowe z drewna lakierowanego oraz pokrytego poliuretanem o zwiększonej odporności na wilgoć. Podobnie jak w oknach połaciowych i w tych można zamontować silnik umożliwiający uchylanie (na wysokość 22 cm) oraz czujnik deszczu.


eśli okno w ścianie pomieszczenia pod dachem płaskim daje zbyt mało światła, można zamontować dodatkowe okno przeznaczone specjalnie do takich dachów.

Wewnętrzna ościeżnica i skrzydło są z lakierowanego drewna sosnowego. Całość jest wykończona ciemnoszarym kołnierzem uszczelniającym.

5. Świetliki dachowe

Nadają się do montażu bezpośrednio pod dachem płaskim i spadzistym. Najpopularniejsze są te w kształcie kopułowym oraz piramidowym o ściankach nachylonych pod kątem 20-45°. Mogą być z poliwęglanu, szkła klejonego oraz akrylu. Świetliki poliwęglanowe składają się z trzech warstw o łącznej grubości 10 mm lub z sześciu o łącznej grubości 25 mm. Świetliki akrylowe robi się z dwóch lub trzech warstw akrylu. Mogą być przezroczyste lub mleczne. Grubość jednej powłoki akrylowej wynosi 3 lub 4 mm. Świetliki z szybą energooszczędną mają grubość 25 lub 27 mm.
Ich podstawa jest wykonana ze sklejki (od zewnątrz) i z płyty MDF (od wewnątrz), pomiędzy którymi znajduje się warstwa izolacji termicznej. Całość jest zabezpieczona aluminiową listwą, która może być malowana proszkowo lub natryskowo na dowolny kolor.
Przepuszczalność światła świetlików piramidowych i kopułowych ze szkła wynosi około 75%. Współczynnik przenikania ciepła U w zależności od rodzaju świetlika waha się od 1,6 do 2,2 W/(m²·K). Świetliki tego typu otwierają się, więc stanowią dodatkową powierzchnię wentylacyjną. Kąt otwarcia świetlika kopułowego może wynosić aż 165°.
Wymiary świetlików w świetle otworu to od 52 x 52 cm do 150 x 150 cm.


Świetliki dachowe są wykorzystywane najczęściej w domach w nowoczesnym stylu.

Świetlik zależnie od wielkości podstawy może wystawać ponad dach kilkanaście lub kilkadziesiąt centymetrów.

Świetliki często są nieotwieralne, można jednak wybrać wersję otwieralną, wtedy oprócz doświetlania będą też wentylowały pomieszczenie.

6. Świetliki tunelowe
Można nimi doświetlić pomieszczenia znajdujące się bezpośrednio pod poddaszem nieużytkowym. Sprawdzają się w niewielkich pomieszczeniach, takich jak: łazienki, garderoby czy korytarze.
Świetlik tunelowy może być montowany w dachu z płaskim i profilowanym pokryciem, przy kącie nachylenia połaci dachowej od 15 do 60°. Jest zbudowany z szyby ze szkła hartowanego osadzonej w płaskiej ramie. Całość uszczelnia poliuretanowy kołnierz.
Na dachu wygląda więc jak typowe okno dachowe. W suficie od strony pomieszczenia montuje się akrylową plafonierę wykończoną pierścieniem.
Element dachowy i sufitowy są połączone 2-metrowym elastycznym tunelem o średnicy około 35 cm, który jest nośnikiem światła. W zależności od potrzeb tunel można przedłużyć lub skrócić oraz ocieplić. Zamontowanie takiego świetlika nie wymaga zmian konstrukcyjnych dachu. Ze względu na to, że jest nieotwieralny, nie daje możliwości dodatkowej wentylacji pomieszczeń. 


Świetliki tunelowe pomagają doświetlić małe pomieszczenia pod poddaszem nieużytkowym, na przykład toalety.


7. Świetliki tubowe
Nadają się do dachów płaskich i skośnych ze wszystkimi rodzajami pokrycia, pod warunkiem że kąt nachylenia połaci nie jest większy niż 40°. Ma budowę podobną do świetlika tunelowego. Promienie słoneczne kumuluje montowany na dachu element w kształcie półkuli, a sztywny tunel (tuba) będący nośnikiem światła jest pokryty od wewnątrz metalem z domieszką srebra. Średnica tuby wynosi 24 cm, do wyboru jest kilka długości (od 60 cm do ponad 3 m), dzięki czemu można bez trudu dobrać tubę do wysokości strychu. Łączniki kątowe (kolanka) pozwalają ją dowolnie przedłużać. Ustawienie świetlika w zależności od kąta nachylenia dachu ułatwia pierścień adaptacyjny, a obróbka blacharska – dopasowanie do kształtu pokrycia dachowego. Jest sześć rodzajów obróbek – każda do innego pokrycia. Dostępna jest również obróbka uniwersalna do każdego pokrycia. Od strony wnętrza tuba jest zakończona montowanym w pierścieniu płaskim rozpraszaczem światła. 


Na dachu pokrytym dachówkami wystarczy usunąć jedną z nich, aby zamontować świetlik tubowy.


8. Wyłazy dachowe

Nie tylko dają możliwość swobodnego wyjścia na dach, ale także doświetlają poddasze. Zazwyczaj są montowane w dachach nad poddaszem nieużytkowym, ale są też takie, które są przeznaczone specjalnie nad poddasze użytkowe. Jest to rozwiązanie szczególnie przydatne przy pracach kominiarskich lub renowacji pokrycia. Wyłazy montuje się w dachach o nachyleniu połaci od 15 do 60° tak jak okna połaciowe. Zbudowane są też tak jak one: ościeżnica jest z drewna lub z PCW, a szyby można dobierać w zależności od potrzeb – od zwykłych po termoizolacyjne (gdy wyłazy montuje się nad poddaszem użytkowym, aby straty ciepła były jak najmniejsze).
Te montowane nad pomieszczeniami ogrzewanymi dodatkowo łączy się z pokryciem dachu specjalnymi kołnierzami uszczelniającymi. Wyłazy różnią się od okien tym, że najczęściej otwierają się na bok (na prawą lub lewą stronę). Są też wyłazy-klapy otwierające się do góry. 


Zamiast wyjścia na dach z pełną klapą można wybrać wyłaz z szybą, który nie tylko zapewni dostęp do dachu, ale także doświetli poddasze.

Popularne posty z tego bloga

Drewniany balkon

Niemcy. Własny dom w Unii

Jak zrobić .Czapka kominowa.