Termomodernizacji, czyli sekrety dobrej wentylacji


Bardzo często efektem termomodernizacji domu są kłopoty z nadmiernym zawilgoceniem pomieszczeń. Jaka jest tego przyczyna i co można zrobić, aby tego uniknąć?

Mówiąc o termomodernizacji domu, zwykle mamy na myśli docieplenie ścian, dachu i ewentualnie podłogi oraz wymianę okien. Nie wszyscy kojarzą ją z remontem instalacji centralnego ogrzewania, jeszcze mniej uwagi przywiązuje się do instalacji wentylacyjnej. Prawdopodobnie wynika to z tego, że specjaliści od termomodernizacji są zainteresowani przede wszystkim maksymalnym obniżeniem zużycia ciepła w domu, a bardzo duże oszczędności w tym osiąga się, uszczelniając dom. W praktyce oznacza to rezygnację z wentylacji, a efektem są problemy z kondycją domu i jego mieszkańców.

Chytry dwa razy traci

Z wentylacji zrezygnować nie można, zwłaszcza po dociepleniu ścian domu izolacją termiczną, która utrudnia przenikanie pary wodnej. Wszyscy, którzy w celu ograniczenia zużycia ciepła uszczelnili swoje domy, chociażby wymieniając stare okna na nowe, bardzo szybko się o tym przekonują. Pierwsze objawy to zaparowane szyby, długo po kąpieli zaroszone ściany łazienki i niewysychające po praniu ubrania. Utrzymywaniu się takiego stanu sprzyja niska temperatura w pomieszczeniach – bardzo często obniżana na noc przez właścicieli domów, którzy chcą osiągnąć jak największe oszczędności w zużyciu energii.
Jeśli nie zareaguje się odpowiednio i taki stan uzna za normalny, już po kilku tygodniach na ścianach wewnątrz domu może się pojawić grzyb lub pleśń. Pozbycie się ich jest bardzo trudne, dlatego trzeba zrobić wszystko, aby nie dopuścić do ich powstania, czyli przede wszystkim zapewnić w domu dostatecznie intensywną wymianę powietrza.

Po co wymieniać okna

Czy warto podczas termomodernizacji wymieniać okna na szczelne, jeśli i tak trzeba doprowadzać do domu z zewnątrz zimne powietrze? Oczywiście tak, jest bowiem duża różnica między sytuacją, kiedy powietrze dopływa do domu w sposób niekontrolowany (jak to ma miejsce, gdy są w nim stare, nieszczelne okna), a tą, w której do wnętrza wpada określona ilość powietrza zależna od chwilowego zapotrzebowania. Poza tym nowe okna charakteryzują się niższym, czyli korzystniejszym, współczynnikiem przenikania ciepła, zatem na pewno efektem wymiany będzie ograniczenie strat ciepła w domu. Stare okna zdecydowanie należy więc wymieniać na nowe o niskim współczynniku przenikania ciepła i szczelne, a jednocześnie instalować urządzenia umożliwiające kontrolowaną wymianę powietrza.

Dlaczego wentylacja nie działa

W zdecydowanej większości przypadków domy jednorodzinne są wentylowane grawitacyjnie, czyli naturalnie, dzięki ciągowi kominowemu powstającemu w pionowych kanałach wentylacyjnych. Różnica temperatury między zimnym powietrzem zewnętrznym i ciepłym wewnątrz domu powoduje, że w kanałach wentylacyjnych powstaje podciśnienie. Dzięki temu powietrze z pomieszczeń jest wysysane na zewnątrz, a w jego miejsce do środka napływa powietrze świeże. Właśnie z tym ostatnim są najczęściej problemy po termomodernizacji. W wyniku wymiany okien na szczelne likwiduje się otwory, którymi do tej pory powietrze mogło się dostawać do wnętrza, zatem jego wymiana w pomieszczeniach staje się niemożliwa. Aby w tej sytuacji utrzymać w domu jakość powietrza na zadowalającym poziomie, trzeba otwierać okna. W praktyce bardzo często zapomina się o tym, nie ma kto tego robić albo nie robi się tego świadomie, aby oszczędzać ciepło.

Co jest potrzebne

Mikrowentylacja. Najmniej kłopotliwą inwestycją mającą na celu zapewnienie wymiany powietrza w domu są okna z funkcją rozszczelnienia, czyli tak zwaną mikrowentylacją. Ustawienie klamki okna w odpowiedniej pozycji powoduje wtedy powstanie szczeliny między skrzydłem a ościeżnicą okna na całym jego obwodzie. Dzięki specjalnemu ukształtowaniu uszczelek nie dochodzi do przedostawania się wody do wnętrza, kiedy pada deszcz. Okucia z funkcją mikrowentylacji są praktycznie standardem w nowoczesnych oknach.
Wadą tego rozwiązania jest dwupołożeniowa (otwarte/zamknięte) regulacja dopływu powietrza, a także – jak utrzymują firmy ubezpieczeniowe – zmniejszona odporność okna na wyważenie po jego rozszczelnieniu. Dlatego lepszym rozwiązaniem są specjalne nawiewniki, które zgodnie z polskimi przepisami muszą być wyposażone w urządzenia umożliwiające regulację stopnia ich otwarcia.
Nawiewniki. Mogą być przeznaczone do montażu w ścianach lub w oknach. Najłatwiej jest zamontować nawiewniki okienne. W tym celu trzeba wyciąć odpowiednich rozmiarów otwór w ramie skrzydła lub (w oknach drewnianych i aluminiowych) w ościeżnicy okna. Warto jednak mieć świadomość, że w ten sposób z reguły traci się gwarancję na okno. Dlatego wymieniając okna, najlepiej zamówić nowe od razu z nawiewnikami zamontowanymi przez producenta. Można też zamontować nawiewniki ścienne, ale jest to bardziej kłopotliwe, bo trzeba wykuć lub wywiercić otwory w zazwyczaj grubych ścianach. Później należy uzupełnić tynk i pomalować ściany wokół nawiewników.

Mikrowentylacja czy nawiewniki

Wyższość nawiewników nad oknami z mikrowentylacją polega przede wszystkim na możliwości regulacji strumienia powietrza napływającego przez nie do środka. Regulacja ta może być ręczna – polega na przestawianiu położenia przesłony w nawiewniku za pomocą dźwigni. Funkcjonalnością rozwiązanie to nie różni się zbytnio od uchylania i zamykania okien – i tu niezbędna jest ingerencja użytkownika. Dzięki regulowanej przysłonie możliwe jest za to precyzyjniejsze wyregulowanie wielkości otworu, tak aby do wnętrza nie dopływało zbyt dużo ani zbyt mało powietrza.
Kolejna zaleta to określona wydajność nawiewników. Kupując nawiewnik, wiemy, jak dużo powietrza będzie on wpuszczał do wnętrza. Natomiast ilość powietrza napływającego do pomieszczeń przez rozszczelnione okna zależy od ich wielkości i rodzaju zastosowanych w nich okuć. Producenci bardzo rzadko informują, jak duży strumień powietrza będzie przez nie przepływał, a – niestety – często okazuje się on zbyt mały lub zbyt duży.
Wentylacja w domu bez nawiewników, a jedynie z rozszczelnianymi oknami będzie funkcjonować, jeśli mieszkańcy będą pamiętać o przestawianiu klamek okien w odpowiednie położenie. Okazuje się, że w praktyce wiele osób tego nie robi. Natomiast nawiewników nie da się całkowicie zamknąć, zawsze napływa przez nie do domu pewna ilość powietrza.

Nawiewniki dla oszczędnych i leniwych

Ręczna regulacja stopnia otwarcia nawiewników jest uciążliwa i w praktyce rzadko się z niej korzysta. Efektem jest niedostateczna albo zbyt intensywna wymiana powietrza. W tym drugim przypadku dochodzi do niepotrzebnych strat ciepła. Dlatego lepszym rozwiązaniem jest zastosowanie nawiewników z regulacją automatyczną. Nie są to urządzenia skomplikowane ani bardzo drogie. Stopień otwarcia przysłony może się w nich zmieniać pod wpływem zmian różnicy ciśnienia wewnątrz i na zewnątrz domu, zmian wilgotności lub temperatury powietrza.
W przypadku nawiewników reagujących na zmiany ciśnienia ich automatyczne przymykanie następuje wraz ze zwiększeniem siły wiatru. Dzięki temu do pomieszczeń napływa stale taki sam strumień powietrza, nie dochodzi zatem do ich wychłodzenia.
Nawiewniki termostatyczne, czyli reagujące na zmiany temperatury, przymykają się samoczynnie w miarę jej obniżania, co przynosi oszczędności w zużyciu ciepła. Są to zwykle nawiewniki talerzowe przeznaczone do montażu w ścianach.
Najpopularniejsze są nawiewniki higrosterowane, czyli reagujące na zmiany wilgotności powietrza w pomieszczeniu, co najlepiej świadczy o stopniu zanieczyszczenia powietrza. W miarę jej wzrostu następuje zwiększenie otwarcia nawiewnika, dzięki czemu wymiana powietrza staje się intensywniejsza i osuszanie pomieszczenia trwa krócej. Kiedy wilgotność powietrza jest optymalna, nawiewnik pozostaje przymknięty, a do pomieszczenia napływa minimalna ilość powietrza, zatem zużycie ciepła do jego ogrzewania jest niewielkie.

Gdzie montować nawiewniki

Te z automatyczną regulacją nie wymagają żadnego zasilania, funkcjonują dzięki właściwościom materiału, z którego zrobione są ich elementy. Powinny być montowane na wysokości przynajmniej 2 m nad podłogą. Wówczas nawiew zimnego powietrza nie jest odczuwany przez przebywających w pomieszczeniu ludzi jako chłodny przeciąg. Świeże powietrze miesza się najpierw z ciepłym powietrzem w górze pomieszczenia i dopiero potem trafia do znajdującej się niżej strefy, w której przebywają ludzie.
Nawiewniki rozmieszcza się na ogół we wszystkich pokojach. Nie powinno się montować ich w łazienkach. Ponieważ powietrze bywa tam bardzo wilgotne, na zimnej powierzchni nawiewnika zamarzałaby wykraplająca się z wilgotnego powietrza para wodna. Poza tym nawiew zimnego powietrza bezpośrednio do łazienki byłby nieprzyjemny dla osoby kąpiącej się, dlatego odbywa się on przez inne pomieszczenia, a następnie przez otwory w drzwiach łazienki. W ten sam sposób można wentylować także kuchnię, choć ryzyko zaszronienia nawiewnika jest tu zdecydowanie niższe, więc nie ma przeszkód do jego zainstalowania.
Liczba nawiewników powinna być dobrana tak, aby napływało przez nie tyle powietrza, ile zgodnie z obowiązującymi przepisami musi być usuwane z domu kanałami wywiewnymi (jednocześnie nie może to być mniej niż 20 m³/h na każdą osobę przewidzianą w projekcie budowlanym domu na pobyt stały). W praktyce zwykle wystarczające okazuje się zamontowanie po jednym nawiewniku w każdym pokoju.

Wentylatory wywiewne

Jeśli mimo zamontowania nawiewników wentylacja w domu nie jest skuteczna, stosunkowo prostym sposobem na jej usprawnienie jest montaż wentylatorów wymuszających przepływ powietrza. W domu z systemem wentylacji grawitacyjnej stosuje się zwykle niewielkich rozmiarów wentylatory (zwane łazienkowymi) montowane na wlotach kanałów wentylacyjnych zamiast kratek. Trzeba mieć świadomość, że wówczas wentylacja naturalna praktycznie przestaje funkcjonować, bowiem wirnik wentylatora w znacznym stopniu zasłania wlot do kanału wywiewnego. Konieczne jest zatem częste uruchamianie wentylatorów.
Możliwe jest zastosowanie automatycznego sterowania ich pracą za pomocą różnego rodzaju czujników, na przykład stężenia CO2 albo wilgotności powietrza. Wentylatory uruchamiają się wtedy samoczynnie, gdy występuje konieczność przewietrzenia pomieszczeń, i wyłączają się, kiedy parametry powietrza wracają do normy. Stosunkowo prostym sposobem sterowania pracą wentylatora jest połączenie go z włącznikiem światła w pomieszczeniu, w którym jest on zamontowany. Wówczas wietrzenie na przykład łazienki odbywa się za każdym razem, kiedy ktoś z niej korzysta. Aby możliwe było usunięcie nadmiaru wilgoci, wentylator powinien funkcjonować jeszcze przez kilka minut od wyłączenia światła, dlatego wyposaża się go zwykle w wyłącznik zwłoczny. Jeżeli nie chcemy ingerować zbytnio w instalację elektryczną, możemy kupić wentylator z fotokomórką reagującą na zapalenie światła.
Największą wadą wentylatorów łazienkowych montowanych w pomieszczeniach jest ich dokuczliwy hałas. Aby go uniknąć, można zastosować wentylatory kanałowe, ale wymaga to znacznych przeróbek instalacji wentylacyjnej. Decydując się na nie, warto rozważyć możliwość zastosowania nieco bardziej rozbudowanego systemu wentylacji nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła.

Wentylacja z odzyskiem ciepła

Taki system wentylacji ma bardzo ważną zaletę – umożliwia znaczne zredukowanie kosztów ogrzewania domu. Ponieważ po ociepleniu ścian i wymianie okien straty ciepła zdecydowanie maleją, bardzo duży udział w tych kosztach ma zużycie ciepła do ogrzewania powietrza wentylacyjnego. Zastosowanie urządzenia do odzyskiwania ciepła z wywiewanego powietrza sprawia, że koszt ogrzewania powietrza zmaleje o ponad połowę. Urządzenie to, nazywane rekuperatorem, składa się przede wszystkim z wymiennika ciepła, w którym powietrze wywiewane ogrzewa powietrze dopływające do wnętrza domu, oraz z dwóch wentylatorów – nawiewnego i wywiewnego. Zastosowanie takiego systemu ma sens jedynie w bardzo szczelnym domu. Nie montuje się wtedy okien z mikrowentylacją ani nawiewników ściennych czy okiennych. Również przewody wentylacji grawitacyjnej muszą być wtedy zaślepione. W systemie z odzyskiem ciepła powietrze dopływa z zewnątrz specjalnym kanałem do rekuperatora, a dopiero z niego rozprowadzane jest, także kanałami, do wszystkich pokoi. Wywiew realizowany jest rownież kanałami – z łazienek, toalet, kuchni, garderób, czyli tych samych pomieszczeń, w których wykonuje się wywiewy w systemie wentylacji grawitacyjnej. Różnica polega na tym, że zamiast osobnymi kanałami wyprowadzonymi nad dach powietrze usuwane jest jednym wspólnym kanałem do rekuperatora i dopiero z niego na zewnątrz.
Wentylatory – nawiewny i wyciągowy – znajdują się wraz z wymiennikiem ciepła we wspólnej obudowie, którą umieszcza się na przykład na nieużytkowym poddaszu. Dzięki temu ich hałas nie jest dokuczliwy. Problem może sprawić montaż systemu w domu bez nieużytkowej przestrzeni nad częścią mieszkalną. Znalezienie miejsca na rozprowadzenie kanałów wentylacyjnych o znacznych wymiarach (średnice od 10 do 25 cm) może się wówczas okazać trudne. Kolejny problem to wysoka cena systemu (kilkanaście tysięcy złotych). Z drugiej strony znaczne oszczędności, jakie przynosi jego zastosowanie (w dużym domu ogrzewanym drogim paliwem może to być nawet kilka tysięcy złotych rocznie), na pewno zachęcają do takiej inwestycji.

Zasada wymiany powietrza w domu jednorodzinnym

Zimą ciepłe powietrze z pomieszczeń jest wysysane przez pionowe kanały wentylacyjne na zewnątrz w wyniku powstającego w nich ciągu kominowego. Wloty kanałów znajdują się we wszystkich pomieszczeniach „brudnych”, czyli takich, w których dochodzi do największego zanieczyszczenia powietrza zapachami i wilgocią (w łazienkach, toaletach, kuchni, garderobach), oraz we wszystkich pomieszczeniach na górnej kondygnacji w domu piętrowym. Na skutek podciśnienia panującego w domu na miejsce wywiewanego powietrza napływa do środka świeże powietrze z zewnątrz. Warunkiem jest istnienie otworów, przez które powietrze może się tam dostać. Robi się je we wszystkich pokojach. Drugim warunkiem funkcjonowania wentylacji jest zapewnienie przepływu powietrza między pomieszczeniami – z pokoi, przez korytarze, do pomieszczeń, w których znajdują się wloty kanałów wywiewnych. W tym celu konieczne jest zachowanie 2-3-centymetrowej szczeliny pod odzielającymi je drzwiami albo wykonanie w nich specjalnych otworów.

Nawiewniki w oknie

Efektem termomodernizacji polegającej między innymi na uszczelnieniu domu są kłopoty z wymianą powietrza w pomieszczeniach. Dobrym sposobem ich wyeliminowania jest zastosowanie nawiewników okiennych montowanych w ramie skrzydła lub ościeżnicy okna.

Nawiewniki w ścianie

Jeśli z jakichś względów nie chcemy lub nie możemy zastosować nawiewników okiennych (boimy się utraty gwarancji na okna lub w pomieszczeniu po prostu ich nie ma), możemy zainstalować nawiewniki ścienne. Podobnie jak okienne mogą one być wyposażone w automatyczną regulację stopnia otwarcia, zależną na przykład od poziomu wilgotności powietrza.

Nawiewnik termostatyczny

Regulacja stopnia otwarcia nawiewnika ściennego może być uzależniona od temperatury powietrza. Im będzie ona niższa, tym mniej powietrza przepuści nawiewnik, dzięki czemu ograniczone będzie zużycie ciepła. Widoczny na rysunku filtr powietrza w nawiewniku można zastosować, jeśli powietrze jest wywiewane z domu przez wentylatory. W przypadku wentylacji grawitacyjnej filtr stawiałby powietrzu zbyt duży opór, uniemożliwiając jego wymianę.

Wentylacja z odzyskiem ciepła

To instalacja z nawiewem i wywiewem powietrza wymuszonym pracą wentylatorów. Jeśli zastosuje się w niej centralę wentylacyjną z wymiennikiem do odzysku ciepła z usuwanego powietrza, taki system przyczyni się do kilkudziesięcioprocentowego ograniczenia zużycia ciepła do ogrzewania domu.

Podsumowanie

1. Konsekwencją docieplenia ścian i wymiany okien na szczelne jest utrudnienie wymiany powietrza w pomieszczeniach i niebezpieczne dla zdrowia i kondycji domu pogorszenie jego jakości.
2. Sposobem na poprawę sytuacji jest zamontowanie okien z mikrowentylacją lub skuteczniejszych, zapewniających wyższy komfort, specjalnych nawiewników.
3. Jeśli mimo zapewnienia dopływu powietrza do pomieszczeń i dobrego stanu instalacji wentylacji grawitacyjnej jakość powietrza jest niezadowalająca (jest zbyt wilgotne, utrzymują się nieprzyjemne zapachy), stosunkowo prostym wyjściem jest montaż wentylatorów wywiewnych na wlotach kanałów wentylacyjnych.
4. Rozwiązaniem najbardziej komfortowym i przynoszącym największe oszczędności w zużyciu ciepła jest zastosowanie wentylacji nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty