Izolacja fundamentów


Fundamenty to element budynku szczególnie narażony na zniszczenie. Zagraża im zwłaszcza woda gruntowa, dla której są bramą ku wyższym kondygnacjom. Dopóki brama ta pozostaje otwarta lub niedomknięta, możemy się spodziewać, że woda wedrze się przez nią do ścian, a ciepło skorzysta z okazji i opuści dom. Dlatego tak istotna jest szczelna i trwała izolacja wodochronna oraz termiczna fundamentów. W naszym niezbędniku znajdują się wskazówki, jak i czym izolować, a także jak się do 
tego przygotować logistycznie oraz finansowo.



Pierwsze decyzje
Kupiony przez nas projekt nie jest szczegółową instrukcją budowy ani kompendium wiedzy budowlanej. Kwestię izolacji fundamentów musimy przemyśleć samodzielnie lub przedyskutować z fachowcami. Zanim zaczniemy podejmować decyzje, poznajmy podstawowe zasady izolowania.

W projekcie domu znajdziemy rysunki fundamentów oraz wykaz materiałów potrzebnych do ich budowy i izolacji. Zazwyczaj są to jednak informacje ogólne. Projektant zakłada bowiem standardowe warunki gruntowe oraz wodne i proponuje najpopularniejsze rozwiązanie techniczne. Jeśli zamawiamy projekt indywidualny, przed jego rozpoczęciem powinniśmy dostarczyć architektowi wyniki opinii geotechnicznej oraz zasugerować inny sposób izolacji. Jeżeli dysponujemy projektem katalogowym, konieczna może się okazać korekta zawartych w nim typowych rozwiązań dotyczących podziemnej części budynku. Jak widać, sporo przed nami wyzwań. Zacznijmy więc od krótkiej rozgrzewki.



To, co się czai pod powierzchnią działki, jest zagadką. Rozwikła ją geotechnik, który określi, na jakim gruncie przyjdzie nam budować dom
Autor: Wiktor Greg
Hydroizolacja pionowa ma nie dopuścić, aby woda dostała się do wnętrza ścian fundamentowych lub piwnicznych
Autor: Andrzej Szandomirski
Hydroizolacja pozioma zatrzyma wilgoć, która wykorzystując zjawisko podciągania kapilarnego, chciałaby się dostać aż do ścian zewnętrznych domu
Autor: Andrzej Szandomirski


Prawidłowo ocieplone podziemne części budynku nie dopuszczą do ucieczki ciepła z wnętrz
Autor: Mariusz Bykowski
Aby zmniejszyć ryzyko fuszerki, trzeba zatrudnić sprawdzoną ekipę budowlaną. Dobra ekipa nie jest jednak tania
Autor: Andrzej Szandomirski

Co odczytamy z projektu domu
Powinien zawierać rysunki pokazujące, w jaki sposób mają być zaizolowane ściany fundamentowe. Do dokumentacji projektowej musi być dołączony opis techniczny, który jest dopełnieniem informacji zawartych na rysunkach. Zawiera on wykaz potrzebnych materiałów oraz wskazówki dla wykonawcy. Dowiemy się z niego między innymi, z czego ma być wykonana:
- ściana fundamentowa – w wykazie będą więc wymienione materiały potrzebne do jej wzniesienia. Cegły i bloczki będą miały podane wymiary, beton – klasę, a zaprawa – markę;
- termoizolacja – rodzaj i wymaganą grubość materiału termoizolacyjnego;
- izolacja wodochronna­ – z wykazu dowiemy się, w którym miejscu zastosować jaki rodzaj materiału hydroizolacyjnego. Będzie też podane, ile jego warstw powinniśmy ułożyć i czym je połączyć. Jeśli do izolowania powinniśmy użyć na przykład tynku z dodatkiem uszczelniającym, jego nazwa też znajdzie się w wykazie. Zatrzymać ciepło, nie wpuszczać wody
Hydroizolacja, mimo że wykonywana tylko w obrębie fundamentów, chroni cały budynek. Gdyby jej zabrakło, ściany nasiąkłyby wodą jak gąbka. Stałoby się tak za sprawą zjawiska nazywanego podciąganiem kapilarnym. Porowaty budulec zasysa wodę w górę, a ta powoduje jego korozję biologiczną i fizyczną.
Izolacja wodochronna chroni zagłębione pod ziemią ściany – piwniczne lub fundamentowe – przed kontaktem z wodą. Dzięki niej ściany nie są narażone na zawilgocenie od strony gruntu. Wilgoć może je natomiast zaatakować od strony nieszczelnego dachu bądź tarasu lub pojawić się w efekcie awarii instalacji wodnej.
Izolacja termiczna ma z kolei utrudnić ucieczkę ciepła z wnętrza budynku do gruntu. Wykonujemy ją po to, aby uniknąć niepotrzebnych strat energii i zachować komfort cieplny w domu. Często też materiał termo­izolacyjny osłania hydroizolację przed uszkodzeniami.
Lekka, średnia czy ciężka
Termoizolacja fundamentów zazwyczaj wygląda podobnie – pionowe powierzchnie ścian okłada się materiałem ociepleniowym. Różne mogą być jego rodzaje, grubość oraz sposób mocowania.
W przypadku izolacji wodochronnej zetkniemy się z dużą różnorodnością. Przede wszystkim jednak poznajmy trzy podstawowe typy:
- izolacja wodochronna typu lekkiego (przeciwwilgociowa) – chroni elementy domu przed wodą opadową i naturalną wilgocią gruntu. Wykonuje się ją najczęściej z masy bitumicznej lub mineralnej zaprawy wodoszczelnej;
- izolacja wodochronna typu średniego – zabezpiecza przed wodą opadową przesączającą się w kierunku ścian fundamentowych. Wykonuje się ją z dwóch warstw papy, mas hydroizolacyjnych, zapraw wodoszczelnych lub folii;
- izolacja wodochronna typu ciężkiego – chroni budowlę przed wodą naporową, czyli wywierającą ciśnienie hydrostatyczne. Dlatego oprócz absolutnej szczelności musi się charakteryzować dużą wytrzymałością mechaniczną. Mogą ją tworzyć wielowarstwowe powłoki z papy lub folii oraz zbrojone powłoki z żywic syntetycznych (laminaty). Wybór typu izolacji wynika więc z warunków gruntowo-wodnych. W projektach gotowych zakłada się, że domy będą usytuowane na gruncie, w którym nie czają się żadne przykre niespodzianki. Budowa fundamentów w zgodzie z takim projektem to istny totolotek. Może się okaże, że rzeczywiście grunt pod naszym domem jest taki, jak założono w projekcie. Ale co będzie, jeśli zrobimy lekką izolację, a gdzieś w gruncie czai się woda gruntowa? Dlatego konieczne są badania geotechniczne, które wyjaśnią tę kwestię.

Cichy, mokry wróg

Wszyscy zdajemy sobie sprawę, że wilgoć jest niepożądanym zjawiskiem w domach. Nie każdy jednak wie, jakie konkretnie szkody może ona wyrządzić. Otóż:
- wilgoć w ścianach sprzyja rozwojowi pleśni i grzybów domowych. Organizmy te nie dość, że mogą niszczyć materiały budowlane, to na dodatek poważnie zagrażają ludzkiemu zdrowiu;
- zamarzająca woda powoduje spękanie tynków i murów;
- zawilgocone materiały ścienne mają gorszą wytrzymałość mechaniczną i izolacyjność termiczną.
Opinia geotechniczna
Geotechnika najlepiej zaprosić przed zamówieniem lub kupieniem projektu. Wykona on kilka odwiertów i określi rodzaj gruntu oraz warunki wodne na posesji. Wyniki swoich badań zawrze w pisemnej opinii będącej swego rodzaju receptą, na podstawie której projektant dobierze odpowiedni sposób posadowienia domu oraz izolowania fundamentów. Niekiedy architekt sam wychodzi z podobną inicjatywą. Opinia będzie też podstawą do ewentualnej adaptacji gotowego projektu do potrzeb konkretnej działki.
Jaki grunt, taka izolacja
Najłatwiej jest zaizolować fundamenty, gdy dom jest posadowiony na gruntach przepuszczalnych (piaski i żwiry). Woda opadowa szybko przez nie przesiąka. Nie naraża więc fundamentów na długotrwałe zawilgocenie. Jeżeli poziom wód gruntowych jest co najmniej 1 m poniżej poziomu posadowienia budynku, do zabezpieczenia fundamentów wystarczy lekka izolacja wodochronna. Sytuacja jest trudniejsza w przypadku gruntów spoistych (gliny). Są one nieprzepuszczalne, a miejscami przedzielone warstwami piaszczystymi. Woda opadowa, gdy dostanie się do takiej przepuszczalnej warstwy, bardzo powoli spływa w głąb, za to szybko dociera w pobliże ścian fundamentowych, trwale je zawilgacając. Fundamenty w takim gruncie trzeba ochronić średnią izolacją wodochronną niejednokrotnie wzbogaconą o drenaż. Podobnie trudne jest zabezpieczenie, gdy woda gruntowa okresowo się podnosi i zalewa fundamenty. W takiej sytuacji nawet w gruntach przepuszczalnych trzeba się uciec do izolacji wodochronnej typu ciężkiego.

W pionie i poziomie

Do zabezpieczenia fundamentów przed wilgocią i wodą stosuje się dwa typy izolacji. Izolacje pionowe układane są na powierzchni ścian fundamentowych. Ich zadaniem jest zatrzymanie wilgoci i wody opadowej lub gruntowej i uniemożliwienie im wniknięcia w ścianę. Izolacje poziome układa się w poprzek ścian i ław fundamentowych. Mają odgrodzić wyższe kondygnacje budynku od wody, która mimo zabezpieczeń dostanie się do ścian i będzie przez nie podciągana kapilarnie w górę.

Czy izolacje zawsze są konieczne?
Z izolowania fundamentów można zrezygnować tylko wtedy, gdy są one zbudowane z kamieni lub wykonane z wodoszczelnego betonu. Sam ten materiał, pod warunkiem że zostanie użyty z zachowaniem właściwego reżimu technologicznego, będzie wystarczającym izolatorem. W pozostałych przypadkach, czyli w ścianach murowanych z cegieł, bloczków betonowych, pustaków zasypowych lub w ścianach monolitycznych z betonu zwykłego, powinno się wykonać izolację wodochronną.

Materiały do izolacji
Do izolacji termicznej przeznaczone są płyty ze styropianu lub droższego polistyrenu ekstrudowanego. Można też użyć płyt poli­uretanowych. Tradycyjnym materiałem hydroizolacyjnym jest papa asfaltowa stosowana z powodzeniem od wielu lat. Można również użyć folii lub masy hydro­izolacyjnej: bitumicznej, polimerowej, epoksydowej albo mineralnej.
Napotkamy też inne materiały izolacyjne, o których więcej w kolejnych rozdziałach.
Gdy projekt wymaga zmian
Jak już wspominaliśmy, zamawiając projekt indywidualny, mamy możliwość przedstawienia architektowi opinii geotechnicznej i wspólnego wybrania rozwiązania oraz materiałów do izolacji. Nie uda się nam to w przypadku projektu gotowego. W razie potrzeby możemy w porozumieniu z projektantem dokonać niezbędnych korekt. Jest to powszechna praktyka. Adaptacja projektu to jednak dodatkowy koszt.
Kto wykona izolacje
Do zaizolowania fundamentów nie potrzeba wybitnych specjalistów. Zrobi to ta sama ekipa,
którą wynajmiemy do budowy całego domu. Specjalistyczne firmy wykonawcze okażą się wskazane wówczas, gdy przyjdzie nam robić skomplikowaną, ciężką izolację wodochronną, do której użyjemy specjalnego systemu izolacyjnego. Zwykli murarze mogą się w tym przypadku okazać niewystarczająco przygotowani.

Kolejność prac

To, jak będą przebiegały prace podczas izolowania fundamentów, zależy od wybranej metody. Zazwyczaj jednak w pierwszej kolejności robimy hydroizolację, a później ocieplenie.

Znajomość harmonogramu prac izolacyjnych przyda się nam, gdy będziemy sami zaopatrywać budowę w materiały. Umożliwi dostarczanie konkretnych produktów tuż przed rozpoczęciem poszczególnych prac. Nie będziemy ich magazynować, narażając się na ewentualną kradzież. Znając kolejność prac, będziemy też w stanie sprawdzić, czy wszystko przebiega tak, jak trzeba.



Dzięki gruntowaniu podłoże będzie miało lepszą przyczepność, co ułatwi dalsze prace hydroizolacyjne
Autor: ICOPAL
W ścianach fundamentowych trójwarstwowych ocieplenie umieszcza się między warstwą nośną i osłonową
Autor: Andrzej T. Papliński
Układając hydroizolację, trzeba się stosować do wytycznych zawartych w projekcie i do zaleceń producenta danego materiału
Autor: Andrzej Szandomirski



Najczęściej ściana ma budowę dwuwarstwową. Drugą warstwę stanowi wówczas ocieplenie
Autor: Andrzej T. Papliński
Hydroizolacja z typowych materiałów (papa, masa bitumiczna lub epoksydowa, folia) powinna być zawsze osłonięta, tak żeby się nie stykała z gruntem. Jeśli nie osłania jej materiał ociepleniowy, stosuje się folię kubełkową
Autor: ISOLA
Niekiedy przed zasypaniem fundamentów trzeba ułożyć drenaż, czyli instalację odprowadzającą wodę, która gromadzi się przy ścianach fundamentowych
Autor: Andrzej T. Papliński

Przygotowanie powierzchni
Izolacja powinna szczelnie przylegać do ściany na całej jej powierzchni. Dlatego należy sprawdzić, czy ściany fundamentowe są wystarczająco równe. Jeśli nie – trzeba nałożyć na nie cienką warstwę wyrównawczą z cementowej zaprawy tynkarskiej. Wiele materiałów hydroizolacyjnych – na przykład papa lub masy bitumiczne – powinno się nakładać na powierzchnie zagruntowane wcześniej roztworem bitumicznym. Układanie hydroizolacji
Poziomą izolację przeciwwilgociową umieszcza się w dwóch miejscach – między ławą fundamentową i ścianą fundamentową oraz na styku ścian fundamentowych i zewnętrznych ścian budynku. Izolację pionową układa się na całej powierzchni (zewnętrznej lub wewnętrznej) ścian fundamentowych. Nie wolno izolować powierzchni zawilgoconych, chyba że się używa specjalnej, przeznaczonej do tego masy hydroizolacyjnej.
Ocieplanie
Zgodnie z obecnymi normami ściany fundamentowe powinny być ocieplane do minimum 50 cm
poniżej poziomu terenu. Można ich nie ocieplać, pod warunkiem że zaizolowany zostanie metr pasa podłogi na gruncie przylegający do ścian zewnętrznych. Jednak w praktyce architekci najczęściej każą ocieplać ściany fundamentowe i całą podłogę na gruncie. Koszt jest wtedy niewiele większy, a znacznie się ogranicza ucieczkę ciepła z wnętrza domu do gruntu. Montaż płyt termoizolacyjnych z polistyrenu ekstrudowanego wykonuje się zazwyczaj po ułożeniu hydroizolacji. Stanowią one wtedy jej jedyną lub dodatkową ochronę. Płyty styropianowe lub z pianki poliuretanowej powinno się osłaniać izolacją wodochronną, więc raczej mocuje się je najpierw. W ścianach trójwarstwowych ocieplenie montuje się w pierwszej kolejności. Żeby spełnić zalecenia normowe, wystarczy ułożyć na ścianach fundamentowych lub podłodze na gruncie 3 do 4 cm pianki poliuretanowej lub polistyrenu ekstrudowanego, 5 cm styropianu albo 6 cm wełny mineralnej. Jednak trzeba pamiętać, że są to wartości minimalne, w dużym stopniu zależne od konstrukcji ściany lub podłogi. W trosce o jak najniższe koszty eksploatacyjne domu grubości materiałów izolacji termicznej przyjmowane przez projektantów są często większe od zaleceń normowych. Ociepla się ściany fundamentowe oraz piwniczne. Jest to konieczne, zwłaszcza gdy piwnica ma być w przyszłości ogrzewana. Izolację termiczną można też zrobić od wewnętrznej strony piwnicy, ale jest to rozwiązanie mniej korzystne. Natomiast w łazience poleca się je wówczas, gdy ociepla się piwnice w starym budynku, w którym pomieszczenie to nie było wcześniej ogrzewane. Ocieplanie od wewnątrz musi być przemyślane i bardzo staranne, aby nie wystąpiło zjawisko kondensacji pary wodnej, zawilgocenie i pleśnienie ścian. Płyty termoizolacyjne są przyklejane punktowo bezrozpuszczalnikową masą bitumiczną lub klejem wolnym od rozpuszczalników, bezpośrednio do izolacji wodochronnej ułożonej na ścianach piwnicy.

Osłanianie warstw izolacji
Od strony zewnętrznej warstwę izolacji pionowej należy zabezpieczyć przed uszkodzeniami
mechanicznymi. Może do nich dojść na przykład w trakcie zasypywania fundamentów. W gruncie są bowiem zawsze kamienie i śmieci. Przy ścianach dwuwarstwowych dwuwarstwową konstrukcję będą mieć też fundamenty. Osłonę utworzą wówczas twarde płyty termoizolacyjne z polistyrenu ekstrudowanego stanowiące jednocześnie warstwę ociepleniową. W innych ścianach pionowa hydroizolacja jest osłaniana folią kubełkową, bardzo wytrzymałą na uszkodzenia.

Rozwiązania typowe     
Jeśli budynek ma stanąć na gruncie z niskim poziomem wody gruntowej, izolacja fundamentów będzie tania, a jej wykonanie dość proste. Oto kilka najpopularniejszych rozwiązań.

Jakość gruntu możemy ocenić przed zakupem działki. Zazwyczaj jednak kupujemy nieco w ciemno i wtedy możemy być zaskoczeni tym, co się dzieje pod powierzchnią parceli. Jeśli mieliśmy szczęście i dom ma stanąć na dobrym gruncie, prace izolacyjne ograniczą się do lekkiej izolacji przeciwwilgociowej lub do średniej izolacji przeciwwodnej i ocieplenia.
Łączenie izolacji poziomej...
W izolacjach przeciwwilgociowych ław i ścian fundamentowych czy podłogi na gruncie zazwyczaj wystarczy połączenie pasów papy bądź folii na zakład szerokości 30 cm. Jeśli izolacja z folii będzie klejona taśmą samoprzylepną lub odpowiednim klejem (PCW) zakłady mogą być zmniejszone do 10 cm. Niektóre folie przeznaczone do izolowania murowanych ścian parteru czasami wciska się w świeżą zaprawę.

... i pionowej

W izolacjach przeciwwilgociowych ścian fundamentowych najczęściej wystarczą odpowiednie zakłady (jak wyżej). Folii płaskiej nie trzeba nawet mocować do podłoża (choć jest to zalecane) – wystarczy, że zostanie do niego przyciśnięta materiałem ociepleniowym i gruntem. Ważne, żeby jej koniec wystawał poza krawędź ławy fundamentowej. Papy mogą być mocowane przez zgrzewanie lub lepikiem asfaltowym. Niektóre papy i folie są samoprzylepne.

Proste rozwiązania lekkiej i średniej izolacji wodochronnej fundamentów

Izolację poziomą – zapobiegającą kapilarnemu podciąganiu wody przez ściany – układa się na wysokości 15-30 cm nad terenem, ale warto ją też robić między ławami i ścianami fundamentowymi. Jest konieczna, zawsze gdy grunt jest nieprzepuszczalny. Materiał hydroizolacyjny to najczęściej folia z PCW grubości minimum 0,3 mm (powinna być przeznaczona specjalnie do izolacji poziomych) lub dwie warstwy papy na lepiku. Gdy budynek jest posadowiony w gruntach przepuszczalnych, wykonujemy pionową izolację typu lekkiego, najczęściej z masy bitumicznej. Jeżeli woda może zalegać w pobliżu ścian piwnicy i fundamentów z powodu przewarstwień z gruntów nieprzepuszczalnych, a tuż poniżej znajduje się grunt przepuszczalny, wykonuje się izolację typu średniego, na przykład z jednej lub z dwóch warstw papy i folii. W domu z piwnicą izolację poziomą robi się zarówno na ławach fundamentowych, jak i na ścianach pod stropem nad piwnicami.

Uwaga! Izolacje pionowa i pozioma powinny być ze sobą połączone, aby zapewnić szczelność całego układu.

Lekka izolacja wodochronna ścian fundamentowych
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki



Lekka izolacja wodochronna ścian piwnicznych
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki



Izolacja wodochronna typu średniego ścian piwnicznych
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki

Typowe rozwiązania izolacji cieplnej fundamentów
Płyty termoizolacyjne muszą być szczelnie przyklejone do podłoża. Będą wtedy skutecznie chronić izolację przeciwwilgociową, zapewniając jej odporność na uszkodzenia mechaniczne (mogące nastąpić na przykład w trakcie zagęszczania gruntu – zasypki fundamentów). Izolacja termiczna powinna być zagłębiona co najmniej 50 cm poniżej poziomu terenu oraz spodu izolacji termicznej podłogi. W niektórych przypadkach wartość tę zwiększa się do 1 m. Są to jednak wyłącznie minimalne zalecenia. Najkorzystniej jest ocieplać ściany fundamentowe i piwniczne aż do poziomu ław fundamentowych.

Ocieplenie ściany fundamentowej, gdy jest ocieplona podłoga na gruncie
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki


Ocieplenie ściany fundamentowej, gdy podłoga na gruncie pozostaje bez ocieplenie
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki


Ocieplenie ściany fundamentowej, gdy ocieplona podłoga na gruncie znajduje się wysoko ponad poziomem gruntu
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki


Ocieplenie ściany fundamentowej od strony wewnętrznej
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki

Rozwiązania szczególne
Gdy przyjdzie nam budować na trudnym gruncie – nieprzepuszczalnym lub z wysokim poziomem wody gruntowej – spodziewajmy się rozwiązań bardziej skomplikowanych. Zobaczmy, czym ciężka izolacja wodochronna różni się od lekkiej i średniej.

Ciężkie izolacje wodochronne

W izolacjach wodochronnych zwykle stosuje się folie samoprzylepne (po uprzednim zagruntowaniu podłoża) lub zgrzewane. Można je także mocować do podłoża mechanicznie, a styki uszczelniać klejem lub taśmą samoprzylepną. W ciężkiej izolacji wodochronnej można zastosować podwójne zabezpieczenie – folię płaską samoprzylepną lub mocowaną mechanicznie do podłoża i dodatkowo zgrzewaną albo klejoną oraz folię wytłaczaną stanowiącą zabezpieczenie i uzupełnienie właściwej hydroizolacji. Folie kubełkowe, chroniące hydroizolację, najczęściej mocuje się gwoździami z podkładkami i dodatkowo uszczelnia. Krawędź górną folii kubełkowej zwykle ochrania się listwą startową, a styki pionowe łączy się na zatrzask, uszczelką butylową lub taśmą obustronnie klejącą – w zależności od rozwiązań przyjętych przez producenta. Gdy budynek jest posadowiony w warstwie gruntów nieprzepuszczalnych i istnieje ryzyko gromadzenia się wody opadowej przy fundamentach, należy dodatkowo zabezpieczyć piwnicę przed zalewaniem wodą (okresowym lub stałym) poprzez wykonanie drenażu opaskowego wokół fundamentów. Drenaż opaskowy to system rur ułożonych poniżej dolnej krawędzi ław fundamentowych. Usuwają one wodę gromadzącą się przy fundamentach do specjalnych studzienek chłonnych.

Izolacja typu ciężkiego
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki


Izolacja typu ciężkiego w domu istniejącym
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki



Izolacja ścian fundamentowych w budynku posadowionym na gruncie nieprzepuszczalnym (glina)
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki



Izolacja ścian fundamentowych w budynku posadowionym na gruncie nieprzepuszczalnym (glina), z zastosowaniem drenażu
Autor: Marek Sternicki



Izolacja płyty fundamentowej

Sposób ocieplenia i zaizolowania wodochronnego płyty fundamentowej
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki

Supermarket

Rodzaj materiału do izolacji fundamentów jest podany w projekcie. Możemy jednak wybrać inne produkty, jeśli uznamy je za korzystniejsze.

W projektach jako izolacja ścian fundamentowych królują styropian, papa i lepik asfaltowy, mimo że ilość dostępnych na rynku materiałów ociepleniowych, a zwłaszcza hydroizolacyjnych, jest duża. Czy zawsze te tradycyjne produkty będą najlepsze i najtańsze? Papy
Mają dużą wytrzymałość mechaniczną i są dość elastyczne, dlatego rzadko ulegają uszkodzeniu zarówno w czasie układania, jak i podczas eksploatacji. Są odporne na czynniki chemiczne. Różnią się między sobą osnową, gramaturą i oczywiście ceną. Najtańsze są papy na osnowie z tektury, które zwykle układa się w dwóch-trzech warstwach na lepiku asfaltowym. Nieco droższe, ale i o lepszych parametrach technicznych, są papy na osnowie z welonu szklanego. Najdroższe, jednak i najlepsze są papy termozgrzewalne, modyfikowane elastomerem SBS, na osnowie z włókien poliestrowych.
Folie
Płaskie – są produkowane z polichlorku winylu (PCW), polietylenu (PE), a nieco mocniejsze z polietylenu o dużej gęstości (PE-HD). Niektóre rodzaje mają dodatkowe warstwy kauczukowo-bitumiczne. Są także folie z kauczuku syntetycznego EPDM. W sprzedaży znajdziemy folie samoprzylepne – ich łączenie nie wymaga żadnych dodatkowych materiałów i specjalnych narzędzi – oraz folie zgrzewalne – łączone za pomocą nagrzewnicy. Do ścian fundamentowych i podłóg na gruncie nie powinno się stosować folii polietylenowych cieńszych niż 0,38 mm. Najlepiej, jeśli będą miały przynajmniej 0,4-0,5 mm, wtedy izolacja będzie o wiele sztywniejsza i mniej podatna na przypadkowe przebicie. Folie z PCW są zwykle znacznie grubsze – od 0,6 do 2,0 mm. Z folii płaskich wykonuje się zarówno lekkie, średnie jak i ciężkie izolacje wodochronne. Zależy to przede wszystkim od sposobu łączenia i od grubości izolacji.
Wytłaczane (kubełkowe) – są produkowane z polietylenu o dużej gęstości (PE-HD). Niektóre wzmacnia siatka z włókna szklanego, polipropylenu lub poliestru albo włóknina drenująca. Grubość folii wynosi zwykle 0,5 lub 0,6 mm (nawet 0,85 mm), a wysokość wytłoczenia waha się między 3 a 12 mm. Folie te nie służą do wykonywania samodzielnych hydroizolacji. Osłania się nimi warstwy izolacyjne przed uszkodzeniami mechanicznymi. Regularnie rozmieszczone wytłoczenia umożliwiają odwadnianie zaizolowanej powierzchni. Folii z siatkami używa się głównie do izolacji przeciwwilgociowych piwnic, ale po wewnętrznej stronie ścian. Siatka zapewnia dobrą przyczepność tynku, a wytłoczenia umożliwiają wentylację i osuszanie ściany. Folie z włókninami drenującymi (tak zwane maty drenażowe) wykorzystuje się do zabezpieczania ścian fundamentowych i piwnicznych, gdy jest przy nich zrobiony drenaż.


Z papy chętnie wykonuje się poziomą izolację fundamentów. Układa się ją wówczas w dwóch warstwach i łączy lepikiem asfaltowym nanoszonym na zimno
Autor: Magdalena Kosińska
Nowoczesnym produktem pośrednim między tradycyjną papą a folią są membrany kauczukowo-bitumiczne
Autor: GRACE



Do poziomych izolacji przeciwwilgociowych polecana jest też folia
Autor: DÖRKEN
Folia kubełkowa jest stosowana głównie do ochrony warstwy hydroizolacyjnej przed uszkodzeniami mechanicznymi
Autor: DÖRKEN

Masy hydroizolacyjne
Z reguły są półpłynne i po wyschnięciu­ tworzą­ na ścianie elastyczną wodoszczelną powłokę. Najbardziej popularne są masy bitumiczne (asfaltowe). Asfalt jest w nich wzbogacony o żywice lub tworzywa sztuczne poprawiające właściwości izolacyjne i ułatwiające wygodne rozprowadzanie. Stosowane w masach środki adhezyjne polepszają ich przyczepność, syntetyczne kauczuki wpływają z kolei na zwiększenie elastyczności. Najczęściej wykonuje się z nich pionowe izolacje typu lekkiego i średniego, rzadziej ciężkiego. Masy bezrozpuszczalnikowe służą też do mocowania izolacji termicznej fundamentów.
Masy są przeważnie jednoskładnikowe, ale niektórzy producenci oferują i takie, które są gotowe do użytku dopiero po zmieszaniu w odpowiednich proporcjach dwóch komponentów. Wśród mas bitumicznych spotkamy:
- masy asfaltowo-żywiczne, asfaltowo-kauczukowe i asfaltowo-polimerowe – nadają się one do wykonywania izolacji lekkich, a po nałożeniu więcej niż trzech-pięciu warstw także do cięższych izolacji wodochronnych. Niektóre mogą być fabrycznie zmieszane z włóknami, które wzmacniają izolację. Część z nich ma w swoim składzie rozpuszczalniki, a część ich nie ma i wtedy nadaje się do mocowania styropianu;
- lepiki asfaltowe – są mieszanką asfaltów, wypełniaczy i substancji uplastyczniających. Najczęściej nanosi się je na zimno, lecz w sklepach i składach można spotkać jeszcze takie, które nadają się do nakładania dopiero po podgrzaniu. Lepiki można stosować jako samodzielną lekką izolację wodochronną. Używane są również do klejenia papy i wypełniania nieszczelności w powłokach izolacyjnych. Oprócz mas typowo izolacyjnych są sprzedawane również roztwory asfaltowe służące głównie do gruntowania podłoża przed nałożeniem właściwej masy izolacyjnej lub do sklejania papy. Tylko niektóre z nich nadają się też do wykonywania samodzielnych powłok izolacyjnych. Roztwory zawierają rozpuszczalniki, więc mogą niszczyć polistyrenowe termoizolacje. Wszystkie masy nanosi się za pomocą pędzla, wałka lub packi. Temperatura podłoża i otoczenia powinna wynosić wówczas nie mniej niż 5-8°C (chyba że masa jest przeznaczona także do nakładania w niższych temperaturach). Masy dobrze spełniają swoje zadanie, gdy starannie pokryje się nimi równe podłoże. Dlatego ściany murowane trzeba wcześniej otynkować, czyli nałożyć na nie tak zwaną rapówkę. Masy schną 10-12 godzin i przez ten czas trzeba je osłaniać przed wilgocią. Ich wadą jest to, że każda przypadkowa nieszczelność, która powstanie podczas ich układania lub na skutek mechanicznego uszkodzenia (na przykład podczas obsypywania ścian gruntem), sprzyja zawilgoceniu konstrukcji domu. Znalezienie miejsca przecieku jest później bardzo trudne.

Papy do izolacji fundamentów
- tradycyjne na osnowie z tektury: 1,4-4,8 zł/m² ;
- tradycyjne na osnowie z włókna szklanego: 4-6 zł/m²;
- termozgrzewalne, modyfikowane SBS, na osnowie z włókna szklanego: 9-21 zł/m²;
- termozgrzewalne, modyfikowane SBS, na osnowie z włókna poliestrowego: 7,5-24 zł/m²;
- samoprzylepne: 23 zł/m².


Autor: COPERNIT & C.

Folie płaskie do izolowania fundamentów
- polietylenowe: 2,5-17 zł/m²;
- z PCW: 14 zł/m²;
- specjalna folia do izolacji poziomej: 14 zł/m².


Autor: JAFOPLAST

Membrany kubełkowe do osłony izolacji i maty drenażowe

- membrany zwykłe: 3,45-7 zł/m²;
- membrany z włókniną: 14-22 zł/m²;
- maty drenażowe: 30-60 zł/m².


Autor: GUTTA

Zaprawy hydroizolacyjne

Są to głównie drobnoziarniste zaprawy cementowe z dodatkiem substancji nadających im wodoszczelność i poprawiających elastyczność oraz szybkość wiązania. Można ich używać do wykonywania wszystkich pionowych izolacji wodochronnych. W przeciwieństwie do mas bitumicznych są paroprzepuszczalne. Jedne po nałożeniu na fundamenty tworzą sztywną powłokę, inne powłokę trwale elastyczną. Mogą być jedno- lub dwuskładnikowe. Drugim składnikiem jest najczęściej płyn, który się dodaje do zaprawy w odpowiedniej ilości, by nadać jej właściwą konsystencję. Zaprawy jednoskładnikowe rozrabia się, dodając do suchej mieszanki czystej wody. Większość z nich nadaje się również do izolowania od wewnątrz ścian piwnicznych. Masy nieelastyczne można nakładać na fundamenty dopiero po trzech miesiącach od ich zbudowania. Ten czas jest potrzebny, by mury osiadły. Inaczej zaprawa podczas osiadania popęka i stanie się nieszczelna. Masy elastyczne mogą być nakładane bez odczekiwania.

Beton odporny na wodę
Jeśli planujemy budowę fundamentów betonowych, rozważmy możliwość użycia specjalnego betonu wodoszczelnego o oznaczeniu W4, W6 lub W10. Jest on znacznie droższy od zwykłego,
ale wyklucza potrzebę robienia hydroizolacji. Wykonane z niego ściany trzeba tylko ocieplić. Ograniczymy w ten sposób do minimum możliwość pojawienia się błędów wykonawczych. Beton wodoszczelny W4 kosztuje 280-320 zł/m³. Są też dodatki do betonu sprawiające, że zwiększa się jego odporność na wodę. Stosuje się je na placu budowy. Ich dobór i użycie trzeba powierzyć fachowcom, którzy mieli już z czymś takim do czynienia. Dodatkami oprócz betonu można również wzbogacić zaprawę cementową i wykonać z niej tynk wodoszczelny. Dzięki temu przypadkowe mechaniczne uszkodzenie ściany nie spowoduje utraty jej szczelności. Dodatki są najczęściej sprzedawane jako suche mieszanki, czyli proszek, który na budowie dosypuje się do cementu lub wody zarobowej.

Masy hydroizolacyjne do fundamentów
- masy bitumiczne: 1,7-17 zł/kg;
- masy asfaltowo-żywiczne: 3,7-7,4 zł/kg;
- masy asfaltowo-polimerowe: 2,8-3,4 zł/kg;
- masy asfaltowo-kauczukowe: 2,8-3 zł/kg;
- roztwory bitumiczne: 3,15-6 zł/kg;
- lepiki do nakładania na zimno: 3-7,3 zł/kg;
- lepiki do nakładania na gorąco: 1,8-2,1 zł/kg;
- folie płynne: 8-12 zł/kg;
- masy polimerowe: około 20 zł/kg;
- masy klejące do styropianu, polistyrenu ekstrudowanego i poliuretanu: 3,65-22 zł/kg.


Autor: IMPERBEL

Zaprawy hydroizolacyjne do fundamentów


Autor: ISOLA

- zaprawy do wykonywania izolacji pionowych: 3-22 zł/kg.

Materiały ociepleniowe do fundamentów

- styropian EPS 100-038: 120-382 zł/m³;
- polistyren ekstrudowany: 389-391 zł/m³ (20-80 zł/szt.);
- płyty z pianki poliuretanowej: – 30-170 zł/szt.).


Autor: BASF

Materiały do ocieplania
O ile produkty do hydroizolacji muszą być w pełni wodoszczelne i dość elastyczne, od materiałów ociepleniowych wymaga się głównie dobrej izolacyjności termicznej, odporności na uszkodzenie podczas zasypywania fundamentów oraz możliwie najmniejszej nasiąkliwości. Powyższe cechy najlepiej spełniają:
- polistyren ekstrudowany XPS – jest lekki i twardy, a przy tym ma bardzo dobre właściwości termoizolacyjne. Jego współczynnik przewodzenia ciepła l jest niski (0,027-0,038 W/(m.K)), a więc korzystny. Oprócz ścian fundamentowych można nim izolować także podłogi na gruncie i płyty fundamentowe. Istnieje wówczas możliwość bezpośredniego układania go na zagęszczonym podłożu, poniżej izolacji przeciwwodnej. Płyty polistyrenu ekstrudowanego mają wymiary 120 x 60 lub 125 x 60 cm, a ich grubość wynosi od 2 do 18 cm. Krawędzie są gładkie lub profilowane tak, aby dało się je łączyć na zakładkę. Płyty mogą mieć powierzchnię gładką, szorstką, wytłaczaną bądź ryflowaną. Te ostatnie bywają wzbogacone o warstwę fizeliny lub geowłókniny filtracyjnej chroniącej rowki przed zatkaniem. Polistyren ekstrudowany podobnie jak styropian jest wrażliwy na kontakt z materiałami zawierających rozpuszczalniki i oleje (smoła, lepik na zimno, ksylamit) oraz z ich oparami. Substancje te powodują jego rozpuszczanie. Polistyrenowe płyty zwykle przykleja się do ścian, używając lepiku asfaltowego na gorąco, ale bez wypełniaczy mineralnych lub bitumicznej masy bezrozpuszczalnikowej. Można również stosować do tego celu odpowiednie kleje;
- styropian (polistyren ekspandowany) – ma gorszą izolacyjność termiczną niż polistyren ekstrudowany i mniejszą odporność na uszkodzenia mechaniczne. Przy budowie domów jednorodzinnych można stosować płyty odmiany FS 20 (EPS 100-038 DACH/PODŁOGA). Najwygodniej jest używać płyt, które są jednostronnie fabrycznie wykończone papą. Do izolacji podziemnych części budynku warto używać styropianu hydrofobizowanego, który ma kilkakrotnie mniejszą nasiąkliwość niż pozostały. Do ocieplania ścian piwnic można użyć płyt ryflowanych (jednostronnie rowkowanych). Ustawia się je wówczas rowkami w stronę gruntu. Płyty ryflowane są hydrofobizowane, czyli dodatkowo zabezpieczane przed zawilgoceniem. Na rynku są dostępne również ryflowane płyty styropianowe laminowane geowłókniną, która działa jak filtr i nie dopuszcza do zatkania się rowków. Płyty wykończone papą wykorzystuje się również do izolacji termicznej ścian fundamentowych. Warstwa papy nie pełni tu funkcji hydroizolacji, lecz stanowi osłonę przed uszkodzeniami mogącymi nastąpić podczas zasypywania wykopów fundamentowych. Dobrze jest stosować płyty z frezowanymi krawędziami. Można wtedy uniknąć tworzenia­ się mostków termicznych na styku płyt. Standardowe wymiary płyt to 100 x 50 cm i grubość od 1 do 25 cm, dla płyt z prostymi krawędziami i od 4 do 15 cm, dla tych z profilowanymi krawędziami. Powyżej poziomu terenu izolacja ze styropianu i polistyrenu ekstrudowanego powinna być osłonięta warstwą licową z kamienia, cegieł czy też płytek ceramicznych. Jest to potrzebne, ponieważ materiały te są ulubionym miejscem gnieżdżenia się owadów i gryzoni;
- płyty z pianki poliuretanowej – mają dużą wytrzymałość na uszkodzenia mechaniczne oraz działanie chemikaliów, które mogą się znaleźć w gruncie. Cechuje je znakomita izolacyjność termiczna. Są jednak dość nasiąkliwe. Płyty poliuretanowe przykleja się do ścian fundamentowych lub układa na podkładzie betonowym w podłodze na gruncie. Piankę można też natryskiwać na ścianę bezpośrednio na placu budowy. Ten sposób jest szczególnie polecany, jeśli fundamenty mają skomplikowany kształt. Łatwiej wówczas zachować dokładność i uniknąć mostków termicznych, które pojawią się tam, gdzie wystąpią luki w termoizolacji. Tak ułożoną izolację należy jeszcze zabezpieczyć, na przykład farbą poliuretanową, masą izolacyjną albo folią kubełkową. Do termoizolacji podziemnych części budynku można też użyć twardych, impregnowanych płyt z wełny mineralnej. Nie jest to jednak rozwiązanie szczególnie zalecane. Wełna bardziej się opłaca jako izolacja innych elementów budynku.

Uwaga na błędy Z fundamentami jest taki kłopot, że popełnione przy ich izolacji błędy ujawniają się dopiero po kilku latach. Nie trzeba więc przekonywać, jak ważne jest dopilnowanie robotników.
Sygnałem ostrzegawczym są zawilgocone ściany parteru na styku ze ścianami fundamentowymi. Brudne wilgotne plamy na ścianach, łuszczący się tynk albo porost pleśniowy, to znak, że coś złego się dzieje z hydroizolacją podziemnej części budynku. Naprawa takich usterek jest kłopotliwa i wymaga odkopania fundamentów. Najtrudniejsza będzie lokalizacja miejsca przecieku i jego naprawa w przypadku płyty fundamentowej. Aby uniknąć podobnych problemów w przyszłości, warto przyglądać się pracy wykonawców i w miarę możliwości czuwać nad jej poprawnością. Najlepiej jednak nie żałować pieniędzy i przynajmniej na ten etap budowy zatrudnić dobrego, zaufanego inspektora nadzoru.

Zniszczone fundamenty
Autor: Piotr Mastalerz

Błędy, których można uniknąć

Brak opinii geotechnicznej
– to błąd inwestora. Jego skutki mogą być opłakane. Jeśli kupimy projekt gotowy i rozpoczniemy budowę, nie wiedząc, jaki jest grunt, możemy źle dobrać rodzaj izolacji. Oczywiście zdarzają się szczęśliwe przypadki i zastosowane rozwiązanie może się okazać w sam raz. Jednak jeśli zostanie zrobiona lekka izolacja wodochronna, a fundamentom będzie zagrażać woda wywierająca parcie hydrostatyczne, wkrótce po zakończeniu budowy sporo wydamy na skomplikowane naprawy.
Niestaranność – gdy robotnik się spieszy, to diabeł cieszy. Większość niedoróbek i błędów powstaje na skutek zbyt szybkiego tempa pracy. A materiały hydro- i termoizolacyjne trzeba układać bardzo dokładnie. Dotyczy to zwłaszcza izolacji przeciwwilgociowych i przeciwwodnych. Tu najdrobniejsza szczelina jest zaproszeniem dla wody (z którego zapewne skorzysta). Niestaranne ocieplenie będzie w przyszłości skutkować mniejszym komfortem cieplnym w piwnicy i w pomieszczeniach pareteru oraz wysokimi rachunkami za ogrzewanie. Niestaranność przejawia się również w niezachowywaniu tak zwanych przerw technologicznych, czyli koniecznych odstępów między jedną a drugą pracą.
Niemądre oszczędności – to także domena inwestorów. Niektórzy z nich na wszystkim chcą oszczędzać i wbrew opiniom specjalistów zamieniają wymienione w projekcie produkty na inne – tańsze i gorszej jakości – lub wręcz rezygnują z niektórych materiałów. Częste przykłady to zmniejszanie grubości warstwy ocieplenia, rezygnowanie z drugiej warstwy folii w izolacji wodochronnej, rezygnacja z folii kubełkowej, która ma osłaniać izolację. Wszystko to zemści się w bliższej lub dalszej przeszłości, a koszty późniejszych napraw będą na tyle duże, że skąpy inwestor będzie sobie pluł w brodę, że pożałował funduszy.
Zbyt nisko wyprowadzona izolacja. Materiały hydroizolacyjne powinny sięgać co najmniej 30 cm ponad powierzchnię gruntu. W przeciwnym razie, zwłaszcza w przypadku folii lub pap, woda deszczowa odbijająca się od powierzchni terenu, może podciekać pod ich warstwę i zawilgacać fundamenty od góry.
Brak połączeń między izolacjami – hydroizolacja pozioma zawsze musi być szczelnie połączona z pionową, żeby styki materiałów wodochronnych nie stały się w przyszłości miejscami, przez które będzie podsiąkać woda.
Układanie polistyrenu na ścianie pokrytej masą rozpuszczalnikową – to karygodny błąd. Masy zawierające rozpuszczalniki organiczne nie powinny się stykać ze styropianem ani z polistyrenem ekstrudowanym. Mają one bowiem długi okres parowania i powodują stopniowe zanikanie tych materiałów ociepleniowych. Styropian należy więc przyklejać do fundamentów specjalnymi zaprawami klejącymi lub masami niezawierającymi rozpuszczalników.
Nakładanie masy asfaltowej na smołę. Może się zdarzyć, że wykonawca zechce nanosić rozpuszczalnikową masę asfaltową na ściany zagruntowane zwykłą smołą lub substancją smołopochodną. Powłoka asfaltowa na takim podłożu nie stygnie.
Stosowanie roztworu bitumicznego jako izolacji. Roztwór ten służy jedynie do gruntowania powierzchni. Nie odznacza się wystarczającą szczelnością, żeby zatrzymać wilgoć gruntową, a co dopiero wodę koncentrującą się przy ścianach fundamentowych. Do izolowania powinniśmy używać nie roztworów, tylko mas izolacyjnych.
Układanie zapraw hydroizolacyjnych na ścianach z wysoleniami. Trzeba pamiętać, że mineralne zaprawy hydroizolacyjne nie mogą być nanoszone na ściany z wykwitami solnymi. Gdy otynkuje się nimi ścianę z wysoleniami, stracą miejscami przyczepność z podłożem i pojawią się nieszczelności.

Ile to będzie kosztować?

Znamy już tajniki technologii i wiemy, jakich potrzebujemy materiałów. Czas, żebyśmy się zorientowali, jak wyglądają przykładowe koszty izolacji fundamentów.

Koszt izolacji zależy od wielkości domu, wybranych materiałów oraz technologii, na którą z kolei duży wpływ mają rodzaj gruntu i poziom wód gruntowych. Aby najlepiej sprawdzić opłacalność zastosowania poszczególnych produktów do hydroizolacji i ocieplenia, porównaliśmy koszty zabezpieczenia fundamentów różnych domów. Sprawdziliśmy, ile będą kosztować izolacje w budynku posadowionym na gruncie typowym i na gruncie trudnym. Wyodrębniliśmy koszty dla domu podpiwniczonego i dla podobnego bez piwnic. Przedstawiamy też wycenę izolacji fundamentu, którego konstrukcję stanowi płyta żelbetowa.
Przyjęliśmy następujące koszty brutto:
- polistyren ekstrudowany grubości 10 cm – 63,72 zł/m²;
- styropian grubości 10 cm – 21,57 zł/m²;
- hydroizolacja z jednej warstwy folii polietylenowej – 7,09 zł/m²;
- hydroizolacja z dwóch warstw asfaltowego lepiku układanego na zimno – 3,97 zł/m²;
- izolacja wodochronna z dwóch warstw papy – 32,41 zł/m²;
- tynk na warstwę wyrównawczą (rapówkę) – 2,83 zł/m²;
- hydroizolacja z dwuskładnikowej zaprawy elastycznej – 36,59 zł/m²;
- stawka za roboczo - godzinę – około 20 zł.
Podobne posty