Czy i kiedy przedawnia się samowola?


Dziesięć lat temu skończyłem budowę domu, którą zaczął jeszcze mój ojciec. Nie mieliśmy pozwolenia na budowę, ale do tej pory nikt się tym nie interesował. W końcu otrzymaliśmy zawiadomienie z powiatowego inspektoratu nadzoru budowlanego, że będzie kontrola. Jakie mogą być konsekwencje? Czy nadzór budowlany może po tylu latach nakładać jakieś kary? Czy nie nastąpiło już przedawnienie?

Prawo budowlane nie zna pojęcia przedawnienia, co nie znaczy, że upływ czasu nie ma wpływu na konsekwencje samowoli. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa osoby, które wybudowały obiekt bez wymaganego pozwolenia na budowę, mają możliwość zalegalizowania obiektu, jeśli zostaną spełnione łącznie następujące warunki:
- budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami: - obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo – ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (jeśli nie ma planu);
- budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem;
- inwestor przedłoży wymagane prawem dokumenty (projekt budowlany) i uzyska decyzję o jego zatwierdzeniu;
- inwestor uiści opłatę legalizacyjną, której wysokość – w zależności od rodzaju obiektu – może wynosić od 25 tys. zł do 937, 5 tys. zł (niższe opłaty – od 2, 5 tys. zł do 5 tys. zł są stosowane w odniesieniu do obiektów wybudowanych bez wymaganego zgłoszenia);
- inwestor uzyska pozwolenie na użytkowanie.

Uwaga! Powyższe zasady legalizacji samowoli nie mają jednak zastosowania do wszystkich obiektów wybudowanych bez pozwolenia. Otóż przepisy regulujące zasady legalizacji, w tym wprowadzające opłaty legalizacyjne, weszły w życie 11 lipca 2003 r. i nie mogą być stosowane do samowoli, które w tym dniu spełniały warunki do ich legalizacji określone we wcześniej obowiązujących przepisach. Art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r. przewidywał, iż nie można nakazać rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia zakończenia jego budowy (lub jego części), a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywał wówczas jedynie obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. 11 lipca 2003 r. ustawodawca zmienił te zasady, nakazując stosowanie nowych przepisów o legalizacji (w tym opłat legalizacyjnych) do wszystkich samowoli, co do których nie wszczęto jeszcze postępowań legalizacyjnych lub nie ukończono ich ostateczną decyzją. Ta regulacja została zaskarżona do Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 18 października 2006 r. sygn. akt P 27/05 (sentencja została ogłoszona w Dz.U. nr 193, poz. 1430) stwierdził, iż przepisy przejściowe ustawy z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane – oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 80, poz. 718) w zakresie, w jakim wyłączają  stosowanie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r. do już zrealizowanych samowoli, mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął przed tą datą, są niezgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, iż stary przepis art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego pozwalający na legalizację samowoli bez opłat legalizacyjnych nadal obowiązuje w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona najpóźniej 10 lipca 1998 r. Właściciele takich obiektów mogą zalegalizować ich istnienie bez opłat i według uproszczonej procedury – to jest uzyskując tylko pozwolenie na użytkowanie, jeśli obiekt nie narusza przepisów z zakresu zagospodarowania przestrzennego. Pojęcie przedawnienia może się tu odnosić jedynie do sankcji karnych za popełnienie przestępstwa, którym jest wykonywanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia i za które grozi kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch. Przedawnienie karalności za to przestępstwo następuje po upływie pięciu lat od jego popełnienia, czyli zakończenia budowy. Dlatego mówiąc o przedawnieniu samowoli, można się odnosić tylko do tych regulacji, które pozwalają łagodniej traktować sprawców tego przestępstwa, co do których nadzór budowlany przez wiele lat nie wyciągnął żadnych konsekwencji.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty