Dom na terenie górniczym.


Odziedziczyłem działkę z domem do wyburzenia. Niby normalna sytuacja, z tym że parcela położona jest na terenie tak zwanych szkód górniczych. Chcę postawić nowy dom i zależy mi na tym, aby się dowiedzieć, jakie problemy mogę napotkać i jak sobie z nimi poradzić.
Budując na wybrzeżu lub w górach, musimy się liczyć z większym zaśnieżeniem bądź silniejszym wiatrem. Budując na Górnym Śląsku, trzeba przystosować dom do przenoszenia dodatkowych obciążeń wynikających z oddziaływania eksploatacji górniczej. Można w ten sposób znacznie ograniczyć rozmiar ewentualnych szkód górniczych.


Autor: Aleksandra Banasik

Skąd się biorą oddziaływania górnicze?
Wybranie większego fragmentu pokładu węgla powoduje powstanie na powierzchni tak zwanej górniczej niecki osiadania. Wielkość obniżeń terenu w obrębie dna niecki sięga 85% grubości pokładu. Proces obniżania się terenu przebiega powoli, z różnym natężeniem. Trwa około roku. Obniżeniom towarzyszą niewielkie odkształcenia gruntu mające zazwyczaj charakter ciągły. Mogą one wpływać także na zmianę warunków hydrologicznych, co skutkuje obniżeniem lub podniesieniem poziomu zwierciadła wód gruntowych. Eksploatacji górniczej może towarzyszyć występowanie wstrząsów górniczych. W przypadku eksploatacji kolejnych pokładów węgla obniżenia terenu się sumują. To samo może dotyczyć odkształceń gruntu. Większa może być też wówczas siła wstrząsów górniczych. Gdy poziom zwierciadła wód gruntowych jest wysoki, na powierzchni terenu mogą się pojawić zalewiska. Na mniej więcej 3% powierzchni terenów górniczych mogą się ujawniać deformacje nieciągłe w postaci progów lub zapadlisk.

Gdzie szukać informacji o warunkach górniczych?
O tym, że parcela znajduje się na terenie górniczym, można się dowiedzieć w urzędzie gminy, z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustawa o planowaniu przestrzennym wymaga od władz lokalnych sporządzania planów zagospodarowania terenów górniczych. W przypadku ich braku (co, niestety, często ma miejsce) warunki górnicze są ustalane w decyzji o warunkach zabudowy, którą wydaje jednostka samorządu (gmina, miasto) w uzgodnieniu z właściwym organem nadzoru górniczego (Okręgowy Urząd Górniczy). Warunki górnicze powinny okreś­lać:
- maksymalne obniżenia terenu;
- maksymalne nachylenia terenu;
- ekstremalne odkształcenia poziome gruntu;
- ekstremalne krzywizny terenu lub odpowiadające im promienie krzywizny terenu;
- sytuację geologiczno-górniczą;
- przewidywane zmiany poziomu zwierciadła wód gruntowych;
- maksymalne przyśpieszenia drgań podłoża (jeśli wstrząsy górnicze są przewidywane);
- czas występowania wpływów eksploatacji górniczej.

W przypadku deformacji ciągłych w warunkach górniczych powinny być podane informacje o wskaźnikach deformacji terenu, a więc o:
- maksymalnych nachyleniach terenu;
- ekstremalnych poziomych odkształceniach gruntu;
- minimalnych promieniach krzywizny terenu.
Dane te podawane są zazwyczaj w postaci kategorii deformacji terenu górniczego (0, I, II, III, IV i V).Nie wszystkie tereny górnicze nadają się do zabudowy. Nie należy lokalizować domów na terenach górniczych zagrożonych występowaniem deformacji nieciągłych. Nie warto budować również wtedy, gdy:
- przewidywane są maksymalne nachylenia terenu większe od 10 mm/m, ekstremalne odkształcenia gruntu większe od 9 mm/m, minimalne promienie krzywizny terenu mniejsze od 4 km;
- w wyniku obniżenia terenu woda gruntowa może stanowić zagrożenie dla budynku;
- przewidywane jest występowanie wstrząsów górniczych o dużych przyśpieszeniach.
Decydując się na lokalizację budynku na terenie górniczym, trzeba najpierw rozpoznać warunki górnicze. Należy się upewnić, że:
- obniżenia terenu nie spowodują nadmiernego podniesienia się zwierciadła wód gruntowych;
- przewidywane deformacje gruntu nie będą zbyt duże i będą miały charakter ciągły;
- nachylenia terenu nie będą się sumować;
- przyśpieszenia drgań podłoża nie przekroczą 250 mm/s².
Ponadto trzeba ustalić, w jakim czasie wpływy działalności górniczej będą się ujawniały na powierzchni terenu.

Budować na terenie górniczym czy nie?

Budować, ale z głową! Tu nie można sięgnąć po pierwszy z brzegu projekt katalogowy. Trzeba go sporządzić dla konkretnych warunków i ustalić najlepszy termin na rozpoczęcie budowy.
Na terenach górniczych najkorzystniej jest bu­do­wać domy nie­duże, charakteryzujące się zwartą, prostą bryłą. Przygotowanie projektu lub adaptacji należy zlecić architektowi, który ma doświadczenie w projektowaniu budynków na terenach górniczych. Warto też poszukać doświadczonego inspektora nadzoru.

Coś na wzmocnienie
Przystosowanie budynku do warunków górniczych sprowadza się zazwyczaj do usztywnienia i wzmocnienia jego konstrukcji. Musi być ona zdolna do przeniesienia dodatkowych obciążeń wynikających z deformacji gruntu oraz wychylenia budynku z pionu. Największe obciążenia wynikają z poziomego odkształcenia gruntu. Aby im sprostać, niezbędne jest zastosowanie żelbetowych ław fundamentowych, podłużnie zbrojonych. Ponieważ kierunek odkształcenia gruntu względem budynku może być dowolny, dla zapewnienia niezmienności kształtu jego rzutu poziomego przy wyższych kategoriach górniczych terenu (III i IV) stosuje się też ściągi przekątne (rys. 1) lub robi tak zwaną przeponę żelbetową w poziomie posadzki piwnic. W przypadku budynków niepodpiwniczonych ścianom fundamentowym nadaje się formę rusztu żelbetowego. Funkcję przepony może wówczas pełnić zbrojona płyta podłogi parteru (rys. 2).
Domy większe lub o nieregularnych kształtach i zróżnicowanej wysokości należy podzielić na mniejsze segmenty, zostawiając pomiędzy nimi przerwy dylatacyjne o takiej szerokości, żeby zapewniły niezależną pracę ich konstrukcji. Szerokość dylatacji zależy od wymiarów i wysokości segmentów, od wielkości prognozowanych odkształceń gruntu i wielkości promieni krzywizny terenu. Przerwa dylatacyjna nie może być mniejsza niż 5 cm w poziomie fundamentów i 10 cm na pozostałej wysokości budynku (rys. 3). Na poziomie fundamentów przerwę dylatacyjną zabezpiecza się wspólną ławą żelbetową, a w poziomie ścian fundamentowych zakłada się płyty osłonowe. Sztywność budynku zapewnia się poprzez ograniczenie liczby i wielkości otworów w ścianach oraz wykonanie stropów żelbetowych monolitycznych lub gęstożebrowych z ciągłymi wieńcami żelbetowymi. Odchyleń budynków od pionu spowodowanych nachyleniem terenu nie da się uniknąć, można tylko niwelować ich skutki. Warto przy tym wiedzieć, że przy odchyleniach do 1 cm/m są one przez większość domowników nieodczuwalne, a przy nachyleniach do 1,5 cm/m na ogół mało uciążliwe. Ale przy większych odchyleniach od pionu mieszkanie w takim pochylonym domu staje się uciążliwe. Większe odchylenia likwiduje się poprzez podkopywanie fundamentów lub podsadzanie ścian. Ponieważ jest to operacja trudna technicznie i bardzo kosztowna, przeprowadza się ją tylko w szczególnych przypadkach, dopiero po całkowitym zakończeniu eksploatacji górniczej w danym rejonie. Przyjmuje się, że budynek prawidłowo przystosowany do przenoszenia obciążeń wynikających z deformacji gruntu jest jednocześnie zdolny do przenoszenia uciążliwych drgań podłoża (o przyśpieszeniu do 250 mm/s²). Gdy przewidywane są większe drgania, nie obejdzie się bez dodatkowych wzmocnień konstrukcji.

Fundament ze ściągami przekątnymi.
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki


Przepona wzmacniająca fumdamenty.
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki


Dylatacja ścian konstrukcyjnych.
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki

Dom na poduszce
Podłoże, na którym posadawia się budynki zlokalizowane na terenach górniczych, nie powinno być zbyt mocne. Jeśli więc na posesji mamy do czynienia z gruntami skalistymi, to pod fundamentami trzeba wykonać 40-50-centymetrową podsypkę z piasku. W przerwach między fedrowaniem
Wznoszenie domu do stanu surowego musi być tak zaplanowane, aby prace zakończyły się przed wystąpieniem przewidywanych wpływów eksploatacji górniczej. Nie należy prowadzić budowy na terenach górniczo czynnych, kiedy obniżenie jest większe od 3 mm na miesiąc.
Co z kosztami zabezpieczeń?
Decydując się na budowę na terenie górniczym, trzeba się liczyć z większymi wydatkami (około 20%). Koszty zabezpieczenia budynku przed szkodami górniczymi ponoszą zakłady górnicze, ale zwrot nakładów może nastąpić dopiero wtedy, gdy dom będzie gotowy, a poniesione wydatki zostaną szczegółowo udokumentowane.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty