Elewacja jak malowana


To ona jest przysłowiową „kropką nad i” dla estetyki całego domu. Dlatego warto dostosować jej kolor do jego architektury, ale także do warunków panujących w miejscu, w którym został wybudowany. Oczywiście, wybierając farbę, trzeba jeszcze pamiętać o tym, że powinna wyglądać pięknie przez wiele lat. Wbrew pozorom nie jest to zadanie karkołomne...
Jest wiele pytań, które nurtują inwestorów poszukujących idealnej farby do elewacji – poczynając od tych dotyczących jej optymalnego składu, poprzez  kolor, a na sposobie przeprowadzania prac kończąc. Postaramy się odpowiedzieć na najważniejsze z nich.

Jakie farby są najbardziej odporne na zabrudzenie?
Wprawdzie na wszystkich farbach osiada brud, ale do niektórych się nie przyczepia. Ta cecha jest niezwykle ważna, gdy elewacja domu jest szczególnie narażona na zabrudzenia, na przykład znajduje się przy ruchliwej ulicy. Jeżeli nie będzie miała zdolności samoczyszczących, już po kilku miesiącach zszarzeje. Natomiast elewację pomalowaną farbą odporną na zabrudzenia umyje nawet niewielki deszcz. Takie farby nazywane są samoczyszczącymi, ponieważ na ich powierzchni powstaje powłoka hydrofobowa chroniąca ścianę przed wnikaniem brudu i wilgoci. Jednak hydrofobowość każdej farby nie jest cały czas taka sama – zwiększa się w miarę upływu czasu od pomalowania i stabilizuje najczęściej po 28 dniach. Samoczyszczące zdolności farby zależą od jej składu chemicznego – najlepsze pod tym względem są farby silikonowe, dobrze odpychają brud także akrylowe i silikatowe, które zostały zmodyfikowane polimerami silikonowymi. Jednak wszystkie farby samoczyszczące podlegają prostej zależności – im więcej jest w ich składzie żywic, tym łatwiej się oczyszczają. Niestety, z reguły na opakowaniach farb nie ma informacji o tym, ile jest w nich żywic. Dlatego właśnie najbezpieczniej wybrać taką, która sprawdziła się na elewacji domu sąsiada albo znajomego.



Na jasny kolor warto pomalować ściany szczególnie narażone na zamakanie – wtedy zawilgocenia będą mniej widoczne
Autor: Andrzej Szandomirski
Błyszcząca czy matowa? Podejmując decyzję, warto wiedzieć, że z błyszczącej farby deszcz szybciej zmyje zabrudzenia
Autor: Mirosław Krogulec
Dom stojący przy nieutwardzonej drodze najlepiej pomalować na ciemny kolor. Dzięki temu, zanim deszcz zmyje osiadający na ścianach pył, nie będzie się on rzucał w oczy
Autor: Andrzej T. Papliński

Jak dobrać rodzaj farby do podłoża?
Chcąc, aby farba pokrywająca elewację tworzyła trwałą powłokę, koniecznie trzeba dostosować jej rodzaj do podłoża, które ma być pomalowane.


Które farby najlepiej zniosą szorowanie?
Nie zawsze samoczyszczące zdolności farb wystarczają, by pozbyć się niektórych, opornych na usunięcie przez deszcz, zabrudzeń. Wtedy konieczne jest zastosowanie bardziej radykalnej metody – szorowanie zabrudzonego fragmentu elewacji. Jednak nie wszystkie farby równie dobrze zniosą tego typu zabiegi higieniczne. Największą szansę na wyjście z nich bez jakiegokolwiek uszczerbku mają specjalne farby z nanocząsteczkami, ale dobrze zniosą je także elewacje pokryte farbami akrylowymi, akrylowo-silikonowymi i silikatowymi.

Czy malując, trzeba się zabezpieczać przed niekorzystnym działaniem farby na organizm?
Jedynie wtedy, gdy do malowania używa się farb silikatowych. Tylko one są żrące – mają odczyn alkaliczny (pozostałe farby mają odczyn obojętny). Osoby malujące farbami silikatowymi muszą pamiętać o zabezpieczeniu rąk i oczu

Czy są jakieś farby, które pomogą zatuszować drobne pęknięcia ścian?
Dostępne są specjalne gęste farby z włóknami z tworzywa sztucznego, które potrafią ukryć rysy o szerokości do 0,5 mm. Tak wyspecjalizowanych produktów należy szukać wśród farb akrylowych, akrylowo-silikonowych i polikrzemianowych. Drobne rysy na starej farbie albo tynku mogą zostać ukryte także przez farby z nanocząsteczkami, które skupiają się przy zewnętrznej powierzchni naniesionej farby, pozostawiając elastyczniejszą warstwę przy murze.

Czym pomalować dom, gdy w okolicy są zakłady przemysłowe?
W takiej sytuacji należy się zdecydować na którąś z farb odpornych na działanie związków chemicznych. Największą odporność na zanieczyszczone powietrze i kwaśne deszcze mają farby z żywicami typu Pliolite. Dzięki nim nie tylko zachowują trwałość dłużej niż inne farby użyte w zanieczyszczonym środowisku, ale także mniej się brudzą.

Jak zabezpieczyć mury przed zagrzybieniem?
Najbardziej narażone są na nie mury domów wybudowanych na terenie podmokłym, zwłaszcza w zacienionych pozbawionych przewiewu miejscach. Farby wapienne są od lat znane ze swoich zdolności odkażających. Jednak nie można ich stosować na wszystkich podłożach, poza tym są dostępne w niewielu kolorach. Alternatywnym rozwiązaniem dla farb wapiennych są akrylowe farby biochronne, które zostały wzbogacone w substancje grzybobójcze. Możliwe jest jeszcze inne rozwiązanie – pomalowanie elewacji najpierw przeciwgrzybiczną farbą podkładową, a dopiero potem farbą, która będzie stanowiła ostateczne wykończenie.

Co to znaczy, że farby są paroprzepuszczalne?
To znaczy, że pozwalają na odprowadzenie na zewnątrz wilgoci z wnętrza domu albo z samego muru. Pod bardzo szczelną powłoką pokrywającą elewację domu dochodziłoby do kondensowania pary wodnej. W ekstremalnej sytuacji farba mogłaby nawet odspajać się od podłoża, zwłaszcza takiego, które nie zostało wcześniej zagruntowane. Dlatego producenci farb chętnie zamieszczają na nich informacje, że są paroprzepuszczalne. Jednak określają ją w różny sposób. Niektórzy informują, ile gramów wody może przeniknąć w ciągu 24 godzin przez 1 m2 elewacji pokrytej konkretną farbą, przykładowo w przypadku farb wysokoparoprzepuszczalnych jest to 130 g/m2/dobę. Inny sposób określania paroprzeuszczalności to podawanie współczynnika Sd – im mniejsza jest jego wartość, tym farba ma wyższą paroprzepuszczalność. Sd farb o najwyższej paroprzepuszczalności wynosi od 0,11 do 0,5 m. Niekiedy w opisie parametrów farby pojawia się współczynnik oporu dyfuzyjnego µ. Farby o dużej paroprzepuszczalności mają µ o wartości 1400-1500.

Czy rodzaj farby decyduje o jej kolorystyce?
Pewne farby można kupić jedynie w podstawowych kolorach, inne są dostępne praktycznie w każdej barwie, jaką sobie wymarzymy. Ubogą kolorystykę mają farby mineralne. Wapienne i cementowe występują w niewielu, i to tylko stonowanych, bladych kolorach. Farby silikatowe są wprawdzie dostępne także w intensywnych barwach, ale ich liczba nie przyprawia o zawrót głowy i już po pierwszym roku mogą wyblaknąć. Najbogatszą kolorystykę mają farby akrylowe, akrylowo-silikonowe i silikonowe. Świeżość koloru najdłużej zachowują farby akrylowe. Silikonowe o bardzo intensywnych barwach mogą płowieć.

Jaka farba, taki kolor



Paleta barw farb akrylowych, akrylowo-silikonowych i silikonowych zadowoli nawet najbardziej wybrednych
Autor: Andrzej T. Papliński
Na którąś z farb mineralnych mogą się zdecydować zwolennicy kolorów bladych
Autor: Mariusz Bykowski
Wybierając kolor farby elewacyjnej, nie można zapomnieć o kolorystycznym dopasowaniu do niej farb, którymi mają być wykończone detale
Autor: Andrzej Szandomirski

Czy farba może zmienić fakturę ściany?
Dostępne są gotowe farby strukturalne (akrylowe), które mają gęstą ziarnistą konsystencję. Jeśli chcemy zmienić fakturę elewacji, możemy do tradycyjnej farby dosypać specjalnego granulatu strukturalnego. Farbę strukturalną można nakładać pędzlem, packą, szczotką albo wałkiem o długim włosiu. Dzięki jej konsystencji na ścianach mogą powstać różne wzory, ale już to, jaki wzór się pojawi na ścianie, zależy od narzędzia użytego do nakładania farby.

Czym się kierować, wybierając kolor?

Do pomocy mamy programy do malowania wirtualnych domów zamieszczone na stronach wielu producentów farb i wzorniki kolorów w sklepach. Jedna i druga metoda ma swoich zwolenników. Jednak w obu przypadkach przedstawiane kolory mogą nieco odbiegać od tego, co zobaczymy w rzeczywistości. Komputer może nieco przekłamać odcień farby, bo nie uwzględnia oświetlenia, w jakim będzie oglądana elewacja. Z wzornikami sprawa jest jeszcze bardziej skomplikowana. To, co widzimy na jednym albo kilku centymetrach kwadratowych, może się zupełnie inaczej prezentować na dużej powierzchni. Z reguły barwy ciemne i intensywne na dużych powierzchniach wyglądają na jeszcze ciemniejsze i intensywniejsze. Jest kilka możliwości wybrnięcia z tej sytuacji. Po pierwsze można kupić farbę o ton jaśniejszą od tej, która się nam podoba we wzorniku. Po drugie – kupić dwa zbliżone do siebie odcienie farby, sprawdzić, który bardziej nam odpowiada w rzeczywistości, i pomalować nim ostatnią – drugą warstwę. Nie trzeba się obawiać, że decydując się na taką metodę, można doprowadzić do powstania przemazów na ścianie. Tak pomalowana elewacja będzie jednolita, bo pierwsza warstwa zostanie całkowicie pokryta. Wreszcie trzeci sposób – wystarczy kupić najmniejszą puszkę farby i sprawdzić, jak wybrany przez nas kolor prezentuje się na dużej powierzchni.

Porównaj, jak wygląda ten sam kolor na próbce, a jak na elewacji. Z reguły barwa farby pokazana we wzorniku producenta nieco inaczej prezentuje się na elewacji



Ciemny kolor...
Autor: Andrzej T. Papliński
Intensywna barwa...
Autor: Andrzej Szandomirski
Stonowany kolor...
Autor: Andrzej Szandomirski

Jak oszacować ilość farby potrzebnej do wykończenia elewacji?
Z reguły producenci na swoich stronach internetowych zamieszczają kalkulatory umożliwiające obliczenie, ile farby trzeba kupić do pomalowania określonej powierzchni ścian. Nie musimy jednak szukać kalkulatora, ponieważ obliczenie zużycia jest proste. Wystarczy powierzchnię elewacji (A w m2) przemnożyć przez ilość farby potrzebnej do pomalowania 1 m2 (B w l/m2). Jeżeli producent farby podaje na opakowaniu, ile metrów można pomalować taką objętością farby, jaką zawiera opakowanie, bardzo łatwo obliczyć zużycie na 1 m2, dzieląc liczbę litrów przez liczbę metrów. Po obliczeniu, ile potrzeba farby do jednokrotnego pomalowania elewacji, otrzymany wynik należy pomnożyć przez liczbę krotności malowań – najczęściej elewacja powinna być dwukrotnie pokryta farbą, więc wystarczy poprzedni wynik pomnożyć przez 2 (C=A x B x 2). Tę wartość zwiększamy jeszcze o 10% (C x 1,1) – na wszelki wypadek, aby uniknąć przykrych niespodzianek w trakcie prac.

Uwaga! Jeśli producent podaje dwie wartości zużycia farby, należy pamiętać, że mniej się jej zużywa na pomalowanie gładkiej powierzchni, a więcej – z wyraźną fakturą.

Jak przygotować podłoże przed malowaniem?
Różne podłoża wymagają odmiennego potraktowania. Jednak wszystkie powinny być zwarte, mocne i – najlepiej – zagruntowane. Ustalenie, czy kondycja podłoża jest wystarczająco dobra, jest proste. Wystarczy nakleić na nie kawałek przezroczystej taśmy klejącej i po chwili ją oderwać. Jeśli wraz z taśmą nie oderwały się cząstki podłoża, jest wystarczająco mocne. W takiej sytuacji można przystąpić do gruntowania preparatem dobranym do rodzaju farby elewacyjnej. Najlepiej polecanym przez jej producenta. Trudno przecenić zalety preparatów gruntujących. Zwiększają przyczepność podłoża, jednocześnie zmniejszając jego nasiąkliwość. Dzięki nim łatwiej rozprowadzić farbę i potrzeba jej mniej do pomalowania elewacji. Niestety nie zawsze podłoże ma wytrzymałość odpowiednią do nakładania farby elewacyjnej. Często najpierw trzeba poprawić jego parametry. Jeśli ściany domu pokrywają pękające i odpadające tynki, należy je naprawić albo skuć. Te, które pylą lub są zbyt chłonne, trzeba zagruntować i wzmocnić. Można do tego celu użyć preparatu rozpuszczal-nikowego, oczywiście dobranego do rodzaju farby.
Na starych domach z reguły są tynki cementowe, cementowo-wapienne lub wapienne. Te ostatnie są najbardziej podatne na uszkodzenia. Jeżeli podłożem ma być właśnie taki tynk, najlepiej pomalować go farbą nieorganiczną.
Na nowych domach najczęściej są układane tynki cienkowarstwowe – silikonowe, akrylowe, mineralne oraz silikatowe, będące elementem systemu dociepleń. Z reguły farbę elewacyjną kupuje się razem z tynkiem. Zgodnie z prostą zasadą: jaki rodzaj tynku, taka farba, na przykład jeżeli tynk jest silikonowy, to farba też jest silikonowa.

Uwaga! Po otynkowaniu ściana musi całkowicie wyschnąć, a to trwa co najmniej 30 dni, a czasami nawet dwa razy dłużej.

Jeśli podłożem pod nową ma być stara farba, nie może się odspajać ani pylić. Jeśli łuszczy się tylko miejscowo, trzeba ją usunąć i w naprawianych miejscach nałożyć jedną warstwę farby więcej. Jeśli farba na całej elewacji jest uszkodzona, należy ją usunąć. Można to zrobić metodą piaskowania. Profesjonalna firma, natryskując piasek pod wysokim ciśnieniem, skutecznie zetrze starą powłokę.
Na betonowych cokołach domów często pozostają tłuste plamy po preparacie antyadhezyjnym, którym wysmarowane było deskowanie. Takie zabrudzenia trzeba dokładnie usunąć, na przykład benzyną ekstrakcyjną. Należy pamiętać, że beton schnie długo, dlatego jego malowanie lepiej zaplanować kilka, a nawet kilkanaście miesięcy po usuwaniu zabrudzeń.
Ceglanych murów raczej się nie maluje, a już na pewno lepiej z tego zrezygnować, gdy pozostawały niezabezpieczone co najmniej dwa lata. Dlaczego? Po takim czasie cegły mogą zawierać sporo soli. Może ona doprowadzić do uszkodzenia farby. Nieotynkowane elewacje z cegieł silikatowych najczęściej pokrywane są bezbarwnym impregnatem, ale można je też pomalować farbami kryjącymi. Jednak przedtem zawsze trzeba je zagruntować.

Grunt to grunt



Zagruntowanie podłoża poprawi jego przyczepność i wpłynie na zmniejszenie zużycia farby. Ściany można gruntować przezroczystym preparatem albo...
Autor: Mariusz Bykowski
...takim, którego kolor jest zbliżony do koloru farby elewacyjnej
Autor: Mariusz Bykowski
Jeżeli zagruntowane podłoże się błyszczy, to znaczy, że zastosowano zbyt dużo preparatu gruntującego. W takiej sytuacji najpierw należy pomalować ścianę farbą rozcieńczoną z wodą w proporcji 1:1, a dopiero potem nanosić farbę w stężeniu zalecanym przez producenta
Autor: Mariusz Bykowski

Ile schnie farba?
Większość farb elewacyjnych osiąga pełną wytrzymałość po 24 godzinach. Nie zdziwmy się, gdy na opakowaniu lub w karcie technicznej znajdziemy informację, że drugą warstwę farby można nakładać już po kilku godzinach – przed powtórnym malowaniem pierwsza warstwa farby musi tylko przeschnąć, w takiej sytuacji jej pełna wytrzymałość nie jest konieczna.

Czym malować?
Wybierając narzędzie do malowania, trzeba uwzględnić konsystencję farby oraz fakturę ściany. Do prac można użyć wałka, pędzla o naturalnym lub poliestrowym włosiu albo pistoletu natryskowego. Decydując się na pistolet, trzeba sprawdzić w jego instrukcji, jaką lepkość może mieć natryskiwana farba, a następnie w karcie technicznej wybranej farby przeczytać informacje o lepkości i ewentualnie ją rozcieńczyć. Ściany o gładkiej fakturze można malować pędzlem lub wałkiem. Stosując wałek, zużyjemy mniej farby. Im gładsza jest ściana, tym włosie wałka powinno być krótsze. Jeżeli ściany mają wyraźną fakturę, należy je malować szerokim pędzlem o długim włosiu.

Pistolet, wałek czy pędzel



Pistolety natryskowe nie tylko szybko i równomiernie nakładają farbę, ale również zmniejszają jej zużycie. Jednak ich stosowanie nie jest wcale proste, dlatego robią to tylko profesjonalne ekipy
Autor: STO
Do malowania chropowatej elewacji o wyraźnej fakturze zamiast wałka lepiej użyć pędzla z długim włosiem
Autor: TIKKURILA
Gładką ścianę można pomalować wałkiem o niezbyt długim włosie
Autor: SIGMAKALON

Czy elewację można malować samodzielnie, czy lepiej zlecić to zadanie fachowcom?
Wprawdzie malowanie elewacji jest trudniejsze niż ścian wewnątrz domu, ale – po dobraniu odpowiedniej farby do podłoża – można to zrobić samodzielnie, przestrzegając kilku zasad:
- przed zaplanowaniem terminu malowania należy sprawdzić prognozę pogody. Nie tylko nie powinien wtedy padać deszcz, ale także nie może być za wysoka ani za niska temperatura (producenci podają, przy jakiej temperaturze można nanosić farbę);
- podczas prac przygotowawczych trzeba zabezpieczyć wszystkie elementy elewacji, które nie będą malowane, i teren wokół domu;
- przed malowaniem należy zagruntować podłoże;
- przed naniesieniem kolejnej warstwy farby musi minąć dokładnie tyle czasu, ile zalecił w instrukcji producent farby;
- nie można pozostawić niedomalowanej ściany na następny dzień. Nawet na czas przerwy w pracy. Taka niefrasobliwość mogłaby doprowadzić do powstania na elewacji plam nieco różniących się odcieniem.

Jak to się robi


Te fragmenty elewacji, które nie będą malowane, trzeba koniecznie zabezpieczyć folią (na przykład cokół – tak jak na zdjęciu)
Autor: Mariusz Bykowski
Rusztowanie pozwoli na dokładne pomalowanie najwyższych obszarów elewacji
Autor: AKZO NOBEL



Aby ściana została dokładnie pomalowana, pędzel lub wałek należy prowa-dzić w różnych kierunkach – na przemian pionowo, poziomo i skośnie
Autor: Mariusz Bykowski
Przed przerwą w pracy ściana musi zostać domalowana do końca
Autor: Mariusz Bykowski

W jaki sposób przechowywać farby?
Przede wszystkim należy je chronić przed zbyt wysoką i zbyt niską temperaturą. Nie powinny być narażone na działanie promieni słonecznych ani wystawione na mróz. Optymalna temperatura dla przechowywanej farby to z reguły minimum 5oC i maksimum 25oC. W innych warunkach farba może zmienić swoje właściwości fizyczne i trzeba ją będzie wyrzucić. Oczywiście opakowanie musi być szczelnie zamknięte, by jego zawartość nie wyschła. Farba, która była prawidłowo przechowywana, może się nadawać do użytku nawet po upływie terminu przydatności.

Uwaga! Jeżeli przechowywana farba się rozwarstwiła – na jej powierzchni wydzieliła się na przykład warstwa żywicy – to nie znaczy, że nie nadaje się do użycia. Wystarczy ją dokładnie wymieszać, aż stanie się jednorodna.
Podobne posty