Jaka zaprawa do klinkieru



Klinkier to trwały i estetyczny materiał, który można wykorzystywać jako konstrukcję nośną lub dekorację wewnątrz i na zewnątrz budynków. Aby jednak nie stracił swoich zalet i ładnie wyglądał, należy odpowiednio dobrać rodzaj spoiwa.

Elementy z klinkieru wykonane przy użyciu tradycyjnych zapraw budowlanych niejednego inwestora zniechęciły do korzystania z tego materiału. Wapienne zacieki, które nie dają się zmyć i w coraz większej ilości pojawiają się na powierzchniach cegieł, odstraszją swoim widokiem. Takie wykwity to skutek działania wapna obecnego w zaprawach. Jego związki, przesiąkające ze świeżej mieszanki w głąb klinkieru albo wypłukiwane ze spoin podczas opadów, łączą się z odparowującą wodą i osadzają na powierzchni elementów w postaci krystalicznego wodorotlenku wapnia. Można tego uniknąć, stosując zaprawy cementowe niezawierające wapna, jednak są one mało plastyczne i trudno się układają. Przełomem na rynku stały się zaprawy przeznaczone specjalnie do klinkieru, plastyczne jak cementowo-wapienne, ale o takim składzie chemicznym, który nie dopuszcza do powstawania wykwitów.

Dobre – ale dlaczego?
Przede wszystkim dlatego, że zawierają tras. Jest to drobno zmielona skała pochodzenia wulkanicznego, która reaguje ze związkami wapnia i wiąże je chemicznie, tworząc nierozpuszczalny krzemian wapnia wnikający w pory spoiny. Zapobiega to podciąganiu wody zarobowej­ do wnętrza cegieł lub płytek. Proces ten trwa kilka miesięcy. Dzięki niemu na powierzchnię elementów nie wydostają się związki powodujące powstawanie wykwitów. Jednocześnie nie jest zakłócone przepuszczanie pary wodnej, co umożliwia swobodne odsychanie powierzchni. Zaprawy do klinkieru, oprócz odpowiedniego składu chemicznego, mają też specjalnie dobrane kruszywo. Musi ono być czyste, a jego frakcje, czyli wielkości ziaren, powinny być dobrane tak, aby uzyskać jak największą gęstość suchej mieszanki. Oznacza to, że puste przestrzenie między większymi ziarnami muszą zostać szczelnie uzupełnione przez różne ziarna mniejsze. Taki układ sprawia, że w gotowej mieszance nie tworzą się pory wypełnione powietrzem. Jest ona jedno­rodna i szczelna, a więc w mniejszym stopniu chłonie wodę, ma większą wytrzymałość i nie rozwijają się na niej mchy, porosty czy grzyby. Jest też plastyczna i ma gęstą, wygodną w urabianiu konsystencję, bo do jej przygotowania używa się mniejszej ilości wody. Podczas murowania zmniejsza się dzięki temu ilość odpadów i łatwiej utrzymać czystość.

Co wybrać
Niektóre zaprawy do klinkieru są uniwersalne – można ich używać zarówno do murowania, jak i do spoinowania gotowych powierzchni. Są elastyczne, więc podczas wysychania nie pękają pod wpływem naprężeń skurczowych. Przepuszczają parę wodną i są szczelne, dzięki czemu w spoiny nie wnika woda opadowa. Mają też dużą wytrzymałość mechaniczną, odporność na działanie czynników atmosferycznych i oddziaływań środowiskowych, więc bez obaw można je stosować nawet na terenach przemysłowych czy nadmorskich. Są jednak i takie zaprawy, które nadają się tylko do murowania albo do wypełniania spoin. Należy ich używać zgodnie z przeznaczeniem. Zastosowanie zaprawy murarskiej do wypełniania spoin sprawi, że woda będzie stopniowo wypłukiwać fugi, przez co nielicowe powierzchnie elementów będą narażone na niszczące działanie czynników atmosferycznych i szybko się zniszczą. Z kolei zaprawa do spoinowania nie ma wystarczającej wytrzymałości, aby wiązać poszczególne elementy. Nadaje się tylko do zabezpieczenia fug. Warto też zwrócić uwagę na to, do jakich elementów zaprawa jest przeznaczona. Do klinkieru ręcznie formowanego, o większej nasiąkliwości niż maszynowy, powinno się używać zapraw specjalnych, o nieco krótszym czasie użycia. Dzięki nim można wyeksponować urodę klinkieru, nie martwiąc się o jego trwałość ani o to, że spoiny porosną mchem. Nowością na rynku są nanozaprawy, czyli mieszanki z dodatkami o mikroskopijnych rozmiarach. Dzięki nim struktura zaprawy jest szczelniejsza i bardziej zwarta, a więc w mniejszym stopniu wchłania wilgoć. Kapilary są zbyt małe, aby umożliwić migrację roztworów soli, i nie krystalizuje ona na powierzchni klinkieru w postaci wykwitów.

Wygląd spoiny

Zaprawy do spoinowania można dobrać tak, żeby tworzyły na powierzchni wyraźny wzór wiązań elementów albo żeby zlewały się z tłem. Mają różne kolory, warto jednak pamiętać, że nawet najbardziej trwałe kolorowe spoiny, zwłaszcza jasne, z czasem szarzeją.




Autor: WIENERBERGER CERAMIKA BUDOWLANA

Autor: WIENERBERGER CERAMIKA BUDOWLANA

Autor: WIENERBERGER CERAMIKA BUDOWLANA



Autor: WIENERBERGER CERAMIKA BUDOWLANA

Autor: WIENERBERGER CERAMIKA BUDOWLANA





Autor: WIENERBERGER CERAMIKA BUDOWLANA

Autor: WIENERBERGER CERAMIKA BUDOWLANA

Autor: WIENERBERGER CERAMIKA BUDOWLANA

Zaprawy klejowe
Płytki klinkierowe na parapetach czy cokołach budynków nie mogą być przymocowywane zaprawą murarską, tylko klejową. Nie oznacza to jednak, że można wybrać dowolny klej do przyklejania okładzin zewnętrznych – również tu należy uważać na wykwity wapienne. Zaprawy klejowe, podobnie jak murarskie, powinny zawierać tras, który zapobiega osadzaniu się na okładzinach nalotu. Raczej nie da się przygotować ich samodzielnie – trzeba kupić gotowe. Zaprawy klejowe przeznaczone do klinkieru są elastyczne, łatwe w obróbce, odporne na wodę i mróz, a do tego można je stosować również do płyt wykonanych z innych materiałów – ceramiki czy kamienia naturalnego. Podłoża nie trzeba wyrównywać, bo zniweluje je warstwa kleju o dopuszczalnej grubości do 2 cm. Należy je jedynie oczyścić i odtłuścić, a także zadbać o to, aby było stabilne i suche. Zaprawy nadają się na większość podłoży budowlanych, nie wolno tylko używać ich w kontakcie z drewnem, metalem i z tworzywami sztucznymi.

Na klej


Przyklejając płytki klinkierowe, zaprawę powinno się rozprowadzać pacą zębatą na podłożu i na spodzie płytki, aby dobrze związała. Do klejenia należy używać szarych zapraw klejących z trasem, który zapobiega powstawaniu wykwitów solnych...
Autor: Mariusz Bykowski
...a do wypełniania fug zapraw spoinujących w wybranym kolorze, oczywiście również zawierających tras. Zaprawę wciska się w szczeliny i wygładza specjalną kielnią spoinówką, a jej nadmiar zmywa się z powierzchni klinkieru wilgotną gąbką lub szmatką
Autor: Mariusz Bykowski

Jak układać
Sposób prowadzenia prac murarskich zależy od rodzaju zaprawy. Jeśli służy­ tylko do murowania, można ją układać na dwa sposoby. Pierwszy to rozkładanie mieszanki na niepełnej powierzchni elementów. Pozostawia się od razu puste przestrzenie przeznaczone do wypełnienia mieszanką spoinującą. Ich szerokość, czyli głębokość spoiny, powinna być przynajmniej taka jak jej wysokość. Można na przykład przybić na skrajnych fragmentach listewkę drewnianą i usunąć ją, kiedy zaprawa zwiąże. Drugi sposób to rozkładanie zaprawy na elementach bez pozostawienia pustych krawędzi. Po upływie kilku godzin, kiedy mieszanka delikatnie zwiąże, trzeba wyskrobać wierzchnią warstwę zaprawy na głębokość 1-2 cm, rozpoczynając od góry, od spoin poziomych, następnie w pionowych i stopniowo przesuwać się w dół. Po trzech do pięciu dni, kiedy zaprawa zwiąże, spoiny wypełnia się zaprawą do spoinowania, znowu rozpoczynając od poziomych spoin leżących u góry. Do nakładania mieszanki służy specjalna kielnia zwana spoinówką. Wypełnione fugi ponownie muszą wyschnąć. Jeżeli używa się zaprawy do murowania z jednoczesnym spoinowaniem, to obie prace odbywają się w jednym cyklu roboczym. Mieszankę rozprowadza się równomiernie warstwą grubości około 12 mm na całej powierzchni elementów. Spoiny poziome i pionowe powinny być dobrze wypełnione i przylegać do skrajnych powierzchni, żeby przez szpary nie przedostawała się do muru woda opadowa. Kiedy zaprawa wstępnie zwiąże, nadaje się jej ostateczny kształt – na przykład wygładza się ją kawałkiem gumowego węża, aby była wklęsła, albo zaciera na płasko. Raczej nie poleca się formowania spoin wypukłych. Używanie osobno zaprawy do murowania i do spoinowania ma uzasadnienie zwłaszcza wtedy, kiedy fugi mają mieć niestandardowy kolor. Takie zaprawy są bardzo drogie i lepiej wykorzystać je tylko na spoiny. W czasie prowadzenia prac nie powinno padać, a temperatura powietrza i podłoża powinna wynosić 8-25°C. Aby nie przyrywać prac w nieoczekiwanym momencie, należy zatrudnić odpowiednią liczbę pracowników oraz kupić wystarczającą ilość materiałów.

A jednak na budowie

Jeśli nie korzysta się z gotowych mieszanek, tylko przyrządza je samodzielnie, należy przestrzegać kilku zasad. Zaprawa do spoinowa­nia powinna być przygotowywana z jednej części objętościowej cementu portlandzkiego bez dodatków i czterech części piasku płukanego o uziarnieniu 0-2 mm. Nie przyrządza się jej w betoniarce, tylko w pojemniku plastikowym lub na wyczyszczonym betonowym podłożu. Wszystkie składniki trzeba kilka­krotnie przerzucić i dobrze wymieszać, a następnie przesiać przez sito o oczkach 2 mm (ta czynność zapobiega powstawaniu w zaprawie grudek). Tak przygotowaną suchą mieszankę należy zraszać wodą do otrzymania konsystencji mokrej ziemi – kiedy ulepiona z zaprawy kulka utrzymuje się na rozpostartej dłoni, nie brudząc jej.

Grubości i zużycie

Zaprawy do murowania i uniwersalne dają możliwość pozostawienia między elementami spoin szerokości od 5 do 30 mm. Większość zapraw do spoinowania nadaje się do wypełniania węższych szczelin – 3-15 mm. Jeśli więc używa się dwóch rodzajów zapraw, trzeba już podczas murowania pamiętać, że przestrzenie między elementami nie mogą być zbyt duże, bo spoiny po pewnym czasie popękają. Zużycie zapraw zależy oczywiście od grubości spoin. Do wymurowania 1 m2 powierz­chni z cegieł układanych na pełną spoinę szerokości 12-15 mm (najczęściej spotykane) potrzeba zwykle 45-55 kg suchej mieszanki.


Szczeliny pozostawione między elementami podczas ich układania muszą mieć szerokość zgodną z zalecanymi grubościami spoin...
Autor: Mariusz Bykowski
...inaczej zaprawa użyta do spoinowania nie zachowa wymaganych parametrów i fugi popękają
Autor: Mariusz Bykowski

Kolorowo
Zaprawy tylko do murowania są szare. Nie ma potrzeby ich barwienia. I tak zostaną zakryte przez kolorową spoinę. Zaprawy do spoinowania są dostępne w wielu kolorach. Zaprawy uniwersalne, do murowania z jednoczesnym spoinowaniem, zazwyczaj mają kilka podstawowych – najczęściej wybieranych i najłatwiejszych do osiągnięcia – kolorów. Dzięki temu można dopasować zaprawę do odcienia klinkieru, a jednocześnie ich cena nie jest wysoka. Najczęstsze kolory to odcienie szarości (jasny, ciemny, antracytowy), brązów (czerwonobrązowy, ciemny brąz, beżowy, ceglasty) oraz barwy żółtej (piaskowy, pomarańczowy). Na zamówienie można też czasami kupić zaprawy białe, zielone lub czarne, ale są droższe. Kolor spoiny powinno się dobrać do klinkieru, tak żeby pasował do całej elewacji. Może kontrastować z klinkierem, wtedy na całej powierzchni widać wzór spoin. Może też mieć zbliżony kolor, wówczas nie rzuca się w oczy.

Żelbetowe wzmocnienia

Klinkier jest materiałem bardzo wytrzymałym, jednak w niektórych elementach – zwłaszcza słupach – wymaga zastosowania żelbetowego rdzenia wzmacniającego. Bardzo często wykonawcy robią najpierw obmurowanie, a następnie wypełniają je betonem. Związki wapnia z mieszanki betonowej wnikają w cegły i krystalizują na ich powierzchni w postaci wapiennego osadu. Trzeba więc najpierw wykonać betonowy rdzeń, a dopiero kiedy zwiąże – po dwóch tygodniach – obmurować go cegłami. Można też zostawić obmurówkę niewypełnioną, tylko umieścić wewnątrz niej stalowy słupek zakotwiony w fundamencie. Ze słupka przez spoiny obmurówki wypuszcza się stalowe wąsy, do których następnie wystarczy przyspawać przęsła ogrodzenia. Jeśli słupki mają być niskie, tylko na kilka warstw cegieł, można też wykonać je innym sposobem – ustawić stalowy słupek nośny i w trakcie obmurowywania go wypełniać przestrzeń wokół niego suchą mieszanką tej samej zaprawy, której używa się do murowania. Takie zakotwienie będzie stabilne i nie narazi klinkieru na zasolenie. To rozwiązanie da się zastosować również przy większych słupkach, ale byłoby  to bardzo kosztowne.



Klinkierowej obmurówki słupków ogrodzeniowych nie można traktować jak szalunku dla żelbetowego rdzenia i układać w niej świeżej mieszanki, bo związki wapnia z betonu przenikną do klinkieru. Rdzeń powinien być wyko- nany wcześniej i obmurowany dopiero wtedy, kiedy beton całkowicie zwiąże
Autor: Andrzej Szandomirski
Aby stabilnie przymocować przęsła ogrodzeniowe, podczas betonowania rdzenia zawczasu wypuszcza się stalowe wąsy do ich przyspawania. Umiejscowienie wąsów powinno być tak wymierzone, aby trafiały w spoiny między cegłami, wtedy klinkieru nie trzeba ciąć
Autor: Andrzej Szandomirski
Konstrukcyjne słupy w budynku rzadko sprawiają kłopoty, bo okłada się je klinkierem dopiero podczas prac wykończeniowych, a do tego czasu beton jest już związany
Autor: Andrzej Szandomirski



Gotowe elementy z klinkieru – na przykład schody – nie wymagają stosowania zaprawy, bo elementy są nią połączone fabrycznie. Tylko przestrzenie wewnątrz prefabrykatów trzeba wypełnić suchą mieszanką betonową, ale nie wpływa ona na stan klinkieru
Autor: RÖBEN CERAMIKA BUDOWLANA
Innej zaprawy używa się do murowania elewacji, a innej do przyklejania płytek parapetowych. Oba rodzaje muszą być jednak przeznaczone do klinkieru
Autor: CRH KLINKIER

Nie taka plama straszna
Nie każdy nalot na powierzchni klinkieru to wykwit wapienny, dlatego najpierw sprawdza się go na sucho, żeby niepotrzebnie nie używać agresywnych środków czyszczących. Jeżeli osad da się wytrzeć palcem, to wystarczy przetrzeć powierzchnię suchą szczotką i zmyć wodą. Nie wolno tylko używać szczotek stalowych, bo matowią powierzchnię klinkieru. Jeśli osad ma wyraźnie słony smak, oznacza to, że jest rozpuszczalny w wodzie i zabrudzoną powierzchnię zmywa się wodą lub mokrą szczotką. Jeśli natomiast po szczotkowaniu nalot nie znika, a wręcz na cegłach tworzą się jasnoszare przebarwienia, oznacza to, że wykwity mają pochodzenie wapienne i do czyszczenia należy użyć specjalnych środkow chemicznych zawierających słabe kwasy organiczne. Nie wolno przygotowywać ich samodzielnie, bo nieumiejętnie dobrane składniki mogą zniszczyć klinkier. Prace zaczyna się zawsze od góry, a przed i po czyszczeniu powierzchnie należy mocno zwilżyć.