Studnia do naprawy


Nie warto pochopnie rezygnować ze studni dlatego, że jest zniszczona, ma zbyt małą wydajność albo nie ma w niej wody. Taką studnię często można usprawnić lub przywrócić do życia niewielkim kosztem.

Największe możliwości regeneracji mają studnie kręgowe. Jest wiele sposobów, które pozwalają zwiększyć wydajność starej studni tego typu. Bardzo często wystarczy ją po prostu oczyścić z osadu zgromadzonego na dnie, bo zdarza się, że jego warstwa sięga na wysokość kilku kręgów, skutecznie blokując napływ wody.
Znacznie mniejsze są szanse na przywrócenie wydajności studni rurowych, warto je jednak przynajmniej ocenić, bo nie potrzeba do tego ani specjalnych narzędzi, ani dużo czasu.

Przerabianie studni

Możliwe jest głównie w wypadku kręgowych studni dennonaciekowych i zwykle pozwala znacznie zwiększyć ich wydajność. Sposób działania zależy od usytuowania studni w warstwie wodonośnej i rodzaju tej warstwy:
- jeżeli po oczyszczeniu dna studni stwierdzimy, że jest ono piaszczyste, a woda szybko napływa do studni, ale jej poziom jest zbyt niski, można przypuszczać, że obniżył się poziom warstwy wodonośnej. W dnie studni wstawia się wtedy dodatkowe kręgi o mniejszej średnicy lub – gdy warstwa wodonośna ma miąższość 2-3 m – wkręca w dno filtr szpilkowy, taki jak do studni abisynki;
- gdy woda w ogóle nie napływa do studni albo napływa bardzo powoli i w niewielkiej ilości, przyczyną jest zwykle obsunięcie się kręgów studni i zetknięcie się ich dolnej krawędzi ze spągiem warstwy wodonośnej, czyli znajdującą się pod nią warstwą nieprzepuszczalną. Obsunięcie się kręgów rozpoznamy po obniżeniu górnej krawędzi studni – czasami nawet na już istniejących są dostawione nowe kręgi. Studnię można wtedy przerobić na bocznonaciekową lub kombinowaną.
Wkręcanie filtru w dno. Ten sposób usprawnienia starej studni jest na tyle prosty, że do robót nie trzeba nawet angażować studniarza. Filtry szpilkowe mają na zakończeniu mały świder ułatwiający ich wkręcenie w warstwę wodonośną. Wystarczą proste narzędzia (na przykład żaba hydrauliczna) i dwóch, trzech życzliwych sąsiadów do pomocy, aby w ciągu kilkunastu minut wkręcić filtr w dno studni – powinien być w nim zagłębiony górną krawędzią na minimum 0,5 m. Tak wykonana poprawka zapewnia niekiedy ponaddziesięciokrotnie większą wydajność studni.

Uwaga! Kupując filtr, najlepiej wybrać taki, w którym siatka filtracyjna jest dodatkowo zabezpieczona blachą perforowaną.

Oczywiście filtr trzeba podłączyć bezpośrednio do pompy, pamiętając, że odległość pomiędzy wałem pompy a poziomem wody w rurze nie może być większa niż mniej więcej 7 m, licząc w pionie.
Przerobienie na bocznonaciekową. Jeżeli stwierdzimy, że kręgi starej studni się obsunęły, te przy dnie są wyraźnie mokre i spomiędzy nich sączy się woda, studnię można przerobić na bocznonaciekową. Trzeba w tym celu najpierw dokładnie oczyścić jej dno, a potem w połowie wysokości najniższego kręgu wybić kilkanaście otworów o średnicy 10-20 mm. Będzie nimi napływać woda z warstwy wodonośnej. Dno takiej studni niekiedy się betonuje.

Uwaga! Ta metoda jest skuteczna, gdy warstwa wodonośna ma ciśnienie przynajmniej 0,2-0,3 atmosfery.

Przerobienie na kombinowaną. Innym sposobem uratowania studni, której kręgi się obsunęły, jest przerobienie jej na tak zwaną studnię kombinowaną. Można to zrobić wtedy, gdy z informacji uzyskanych od sąsiadów wynika, że do kilkunastu metrów pod warstwą wodonośną, z której studnia czerpała wodę, znajduje się następna wydajna warstwa z wodą. Jej ciśnienie musi być na tyle duże, aby po przebiciu warstwy woda podniosła się powyżej dolnego poziomu studni.
Wykonanie studni kombinowanej polega na wybetonowaniu dna istniejącej studni i zrobieniu w nim odwiertu o średnicy kilku cali sięgającego aż do następnej warstwy wodonośnej. W otwór ten można:
- od razu wprowadzić rurę i podłączyć ją bezpośrednio do pompy;
- wprowadzić rurę, która będzie zakończona tuż nad dnem studni (wtedy w studni będzie się zbierać woda, którą można czerpać w różny sposób);
- nasypać płukanego żwiru, aby udrożnić i zabezpieczyć napływ wody z warstwy wodonośnej.
Dwie ostatnie metody są szczególnie polecane, gdy wydajność warstwy wodonośnej, która będzie zasilać studnię, jest mniejsza niż wydajność pompy, jaką chcemy zastosować. Studnia służy wtedy jako zbiornik na wodę – napełnia się dość wolno, ale jednorazowo można z niej pobrać dużą ilość wody.

Dreny i płukanie

Studnie kręgowe wykonane jako bocznonaciekowe lub z obsypką wymagają innego postępowania niż dennonaciekowe. W studniach bocznonaciekowych po oczyszczeniu dna trzeba sprawdzić drożność otworów naciekowych – znajdują się one w kręgach na wysokości warstwy wodonośnej. Jeśli oczyszczenie otworów nie spowoduje zwiększenia napływu wody do studni lub gdy zatykają się one dość często (dochodzi do tego w niekorzystnych warunkach geologicznych), można przez nie wprowadzić w warstwę wodonośną poziome dreny z odcinków rur filtracyjnych. Będzie przez nie wówczas napływać woda. Niekiedy, aby zapewnić oczekiwaną wydajność ujęcia, dreny te muszą być zagłębione w warstwę nawet na kilka metrów.
Przywracanie wydajności starej studni z obsypką polega na dokładnym przepłukaniu warstwy żwiru na jej dnie.

Nagły zanik wody

Zdarza się w studniach rurowych, niekiedy w krótkim czasie po ich wykonaniu, nawet jeśli do robót zatrudniło się dobrego fachowca. Przyczyną może być rozszczelnienie połączeń na złączkach, co sprawia, że pompa podaje wodę z dużą ilością powietrza lub pompuje samo powietrze. Podobne objawy wystąpią przy pęknięciu rur ssawnych.
Do gwałtownego zmniejszenia wydajności studni może też dojść, gdy zamontuje się pompę o dużo większej wydajności od tej, której użyto do sprawdzenia ujęcia, albo gdy odległość między studnią a pompą zasysającą jest zbyt duża.

Daleko do wody
Pompa z wałem poziomym może zasysać wodę znajdującą się nie niżej niż około 8 m, licząc od miejsca jej ustawienia. Często jednak już na głębokości 6 m są kłopoty z zasysaniem (ze względu na nieszczelności w pompie i obniżanie się słupa wody w trakcie pompowania).
Gdy poziom wody w studni ustala się poniżej 6-8 m, pompę trzeba opuścić do studni. Można to zrobić tylko w przypadku studni kręgowej.
Jeśli problem dotyczy studni rurowej, w której trwale obniżył się poziom wody, najkorzystniejszym rozwiązaniem jest zwykle wykonanie nowego ujęcia – studni rurowej z rurą osłonową i filtrem pełnośrednicowym, którą wyposaża się w pompę zatapialną z wałem pionowym.
Pompa opuszczona w studnię kręgową. Musi się znaleźć na tyle blisko lustra wody, aby nawet w najmniej korzystnych warunkach mogła pracować bez zrywania słupa wody, a jednocześnie by nie groziło jej podtopienie, gdy poziom wody się podniesie. Jej silnik musi być zabezpieczony przed zalaniem. Najlepiej więc umieścić pompę w specjalnie dla niej wykonanym wodoszczelnym szybie, który powinien być wyprowadzony co najmniej 30-50 cm ponad powierzchnię terenu.
W studniach, w których występują znaczne wahania poziomu wody, korzystniejszym rozwiązaniem niż opuszczenie pompy do studni jest wyposażenie jej w przystawkę zwaną dyszą głębokiego ssania lub hydroelewatorem.

Sprawdzanie studni

Utrata wydajności przez eksploatowaną przez jakiś czas studnię rurową może wynikać z wielu powodów. Jeśli są problemy z użytkowaniem studni, o której niewiele wiemy (bo na przykład korzystał z niej poprzedni właściciel działki), zwykle bez trudu można sprawdzić, co jest przyczyną kłopotów i czy jest szansa na uratowanie ujęcia. Możemy to zrobić nawet samodzielnie, wykonując proste testy niewymagające specjalnych narzędzi i dużych nakładów finansowych.
Pierwszy sprawdzian. Ustala się w nim, na jakiej głębokości w studni znajduje się woda. Sprawdza się też drożność rury i głębokość studni (czyli długość rury).
- Pomiar. Do rury należy wpuścić ciężarek zawieszony na mocnym sznurku. Gdy wyczujemy lustro wody lub jakąś blokadę, wyciągamy ciężarek i mierzymy długość odcinka sznurka, który udało się wprowadzić do studni. Niestety, sprawdzianu tego nie da się przeprowadzić w studni, w której tuż nad filtrem siatkowym jest umieszczony zawór zwrotny.
- Ocena. Zebrane informacje dotyczące przypuszczalnej głębokości studni czy poziomu wody porównujemy z informacjami od poprzedniego jej użytkownika. Jeśli studnia jest wykonana z rur plastikowych i ustalimy, że utraciła drożność tuż nad warstwą wodonośną, to najprawdopodobniej rura została zgnieciona przez zaciskające się iły i szanse na uratowanie takiego ujęcia są minimalne.
Drugi sprawdzian. Pozwala określić maksymalną wydajność studni i dobrać do niej odpowiednią pompę. Przyjmujemy zasadę, że studnia może w określonym czasie dostarczyć tylko tyle wody, ile jest w stanie w tym samym czasie wchłonąć.
- Pomiar. Rurę studni zalewamy do pełna określoną ilością wody i mierzymy czas, w jakim zostanie ona wchłonięta. Do studni wąskorurowych (abisynek) zwykle wystarczy wlać 10-15 l wody. Warto przy tym zwrócić uwagę, czy w studni nie ma zaworu zwrotnego, który będzie blokował odpływ wody. Jeśli jest, trzeba go zdemontować przed wykonaniem próby.
- Ocena 1. Jeśli 15 l wody wlane do studni wąskorurowej zostało wchłonięte w ciągu 10 s, przyjmujemy, że studnia ma wydajność 90 l/min, a więc wydajność obsługującej ją pompy nie powinna przekraczać 5400 l/godz. (aby nie dochodziło do zrywania słupa zasysanej wody). To bardzo duża wydajność jak na studnię wąskorurową. Przeciętnie wynosi ona 2-4 tys. l/godz.
- Ocena 2. Jeżeli studnia bardzo szybko się napełnia, a woda jest wchłaniana wolno lub wcale (a my sprawdziliśmy, że odpływu nie blokuje zawór zwrotny), świadczy to o zatkaniu się filtru. Nie zawsze takie ujęcie udaje się uratować, ale warto spróbować.

Kłopoty z filtrem

Powodem zatkania się filtru w studni rurowej są zwykle pyły, które utwardzają się, gdy mają kontakt z powietrzem. Mogą nawet całkowicie zablokować przepływ wody.
Jeśli filtr uda się na tyle oczyścić z pyłów, aby studnia osiągnęła wydajność przynajmniej 1000 l/godz., ujęcie można uratować. Uzasadnione będzie wówczas zastosowanie pompy z wałem poziomym – jej najmniejsza wydajność wynosi właśnie około 1000 l/godz.
Przepłukiwanie. Sposób usunięcia pyłów zależy od stopnia ich utwardzenia oraz tego, jaką średnicę ma rura studni. Można spróbować wypłukać je wodą pod ciśnieniem. W tym celu do dna studni doprowadza się rurę o dużo mniejszej średnicy niż średnica rur studni i pompuje się przez nią wodę. Można też próbować wybrać pyły przy użyciu specjalnego czerpaka. Po tych zabiegach ponownie sprawdza się czas pochłaniania wody przez studnię. Jeżeli efekty nie są zadowalające, warto jeszcze raz przez kilka minut wtłaczać do studni wodę pod ciśnieniem. Niektórzy studniarze zalecają na dzień przed tym zabiegiem wlanie do studni pół litra octu.
Wymiana filtru. Niekiedy po oczyszczeniu filtru w wodzie pojawia się piasek. Oznacza to, że filtr został przerwany. Można go wymienić na nowy tylko w studniach płytkich lub z rurą osłonową. Koszt wymiany jest niewielki. Jeśli przerwanie filtru nastąpiło w studni wykonanej metodą na zawał, konieczne jest, niestety, zrobienie nowego ujęcia.



Sposoby przerobienia studni kręgowej

Gdy chce się zwiększyć wydajność starej studni kręgowej, trzeba ją zwykle przerobić. Metoda zależy od umiejscowienia warstwy wodonośnej.


Stara studnia kręgowa może być nie tylko pełna uroku, ale i bardzo wydajna.

Pogłębiona studnia dennonaciekowa – w dnie są wstawione dodatkowe kręgi.

Studnia dennonaciekowa jako szyb dla prostej studni rurowej – w dno został wkręcony filtr szpilkowy.

Zapadnięta studnia dennonaciekowa przerobiona na bocznonaciekową – w kręgach na wysokości warstwy wodonośnej zostały wybite otwory naciekowe.

Zapadnięta studnia dennonaciekowa przerobiona na kombinowaną – w dnie został wywiercony otwór sięgający do kolejnej warstwy wodonośnej.

Studnia bocznonaciekowa dodatkowo zasilana wodą napływającą poprzez dreny filtracyjne.

STUDNIA W STUDNI I CO JESZCZE

Starej suchej studni często nie warto zasypywać. Można ją wykorzystać w inny sposób.
Jeśli w starej studni kręgowej pomimo oczyszczenia dna nadal nie ma wody, niekiedy najlepszym rozwiązaniem jest zrobienie w jej dnie drugiej studni – wierconej. Będzie ona obsługiwana przez pompę z wałem poziomym umieszczoną w już istniejącym szybie z kręgów.
Stara studnia może też posłużyć do osuszania wilgotnego terenu lub jako zbiornik na wodę deszczową. W żadnym wypadku nie wolno natomiast wykorzystywać jej jako szamba, bo spowoduje to trwałe zanieczyszczenie wód podziemnych w okolicy (nawet drugiego i trzeciego pokładu).

USZCZELNIANIE STUDNI

Gdy korzysta się ze studni kręgowej, jest to konieczne co jakiś czas, aby ochronić ujęcie przed zanieczyszczeniem wodą z opadów lub podskórną.
Jeśli stwierdzimy, że przy studni powstała wyrwa lub jej kręgi tuż przy powierzchni terenu przepuszczają wodę, trzeba to jak najszybciej naprawić.
- Najpierw nieszczelności na stykach kręgów wypełnia się zaprawą cementową.
- Potem w szczelinie pomiędzy kręgami a gruntem układa się warstwami ubitą glinę – do głębokości 1,5 m od powierzchni gruntu.
- Następnie uzupełnia się ubytki utwardzonej nawierzchni wokół kręgów, zachowując jej spadek w kierunku od studni (2%).

Jak uniknąć kłopotów z zasysaniem wody przez pompę

Miejsce na pompę z wałem poziomym powinno się wybrać zależnie od tego, na jakiej głębokości ustala się poziom wody w studni. Im dalej od studni umieścimy pompę, z tym mniejszej głębokości będzie mogła zasysać wodę. Często zbyt duża odległość jest powodem poważnych kłopotów z pracą urządzenia.


Odległość pompy od studni rurowej a głębokość zasysania.

Pompa z wałem poziomym umieszczona w studni kręgowej na specjalnej półce (poziom wody ustala się poniżej 6-8 m).

Sprawdzanie studni rurowych
Jeśli są kłopoty z użytkowaniem studni rurowej, w prosty sposób można sprawdzić jej wydajność, drożność i w razie potrzeby oczyścić filtr siatkowy.


Sprawdzanie wydajności studni – w określonym czasie pochłonie ona tyle samo wody, ile będzie mogła dostarczyć.

Sprawdzanie drożności rur, głębokości studni i poziomu wody.

Płukanie filtru zanieczyszczonego drobinkami z warstwy wodonośnej – często pozwala to przywrócić wydajność studni.

CO BARDZIEJ SIĘ OPŁACA:
naprawa starej studni czy zrobienie nowej?


Niestety, opinie studniarzy nie są w tej sprawie obiektywne. Jeśli fachowiec liczy na wykonanie nowej studni, zwykle jest tym bardziej zainteresowany niż naprawianiem starej. Dlatego warto wziąć pod uwagę różne warianty działania.
Naprawa starej. Może być znacznie tańsza i przynieść równie dobry efekt jak zrobienie nowego ujęcia, zwłaszcza gdy w przeszłości studnia funkcjonowała bez zastrzeżeń. Poza tym stara studnia znajduje się często w najlepszym miejscu na działce.
Zrobienie nowej. Jest konieczne, gdy:
- teren został osuszony przez nadmierną eksploatację wód podziemnych przez przemysł, bliskie odkrywki albo meliorację;
- oczekujemy od starej studni dużej wydajności (na przykład 2000 l lub więcej na godzinę), a nie znajduje się ona w strefie oddziaływania rzeki i nie jest posadowiona na cieku;
- stara studnia jest płytka (3-4 m głębokości), a woda w warstwie wodonośnej, która ją zasila, została skażona lub zanieczyszczona – na przykład studnię w sąsiedztwie wykorzystano jako zbiornik na ścieki lub ścieki są odprowadzane do przepływającego w pobliżu potoku. Woda zanieczyszczona w pierwszej warstwie często zdarza się też na osiedlach domów z lat 60. i 70.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty