Uprawnienia budowlane


Budowa domu wymaga zaangażowania fachowców z uprawnieniami budowlanymi – projektanta, kierownika budowy, a czasem również inspektora nadzoru inwestorskiego. Za ich dobór odpowiada inwestor.
Do podstawowych obowiązków inwestora należy:
- zorganizowanie procesu budowy;
- zapewnienie opracowania projektów;
- zatrudnienie wykonawcy;
- ustanowienie kierownika budowy oraz inspektora nadzoru inwestorskiego, jeżeli taki obowiązek wynika z przepisów lub do jego ustanowienia zobowiązuje decyzja administracyjna;
- odbiór robót budowlanych.
To inwestor decyduje, kto będzie pełnił samodzielne funkcje techniczne na jego budowie. Jak zatem sprawdzić, czy osoby, którym powierzamy tak odpowiedzialną pracę, mają do niej odpowiednie uprawnienia?

Samodzielne funkcje techniczne

Samodzielną funkcją techniczną w budownictwie jest działalność związana z koniecznością fachowej oceny zjawisk technicznych lub samodzielnego rozwiązywania zagadnień architektonicznych i technicznych oraz techniczno-organizacyjnych. W szczególności do prac wykonywanych przez osoby pełniące samodzielne funkcje techniczne należą:
- projektowanie, sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych i sprawowanie nadzoru autorskiego;
- kierowanie budową lub innymi robotami budowlanymi;
- kierowanie wytwarzaniem konstrukcyjnych elementów budowlanych oraz nadzór i kontrola techniczna wytwarzania tych elementów;
- wykonywanie nadzoru inwestorskiego;
- sprawowanie kontroli technicznej obiektów budowlanych;
- rzeczoznawstwo budowlane.
Do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie konieczne są odpowiednie wykształcenie techniczne i praktyka zawodowa dostosowana do rodzaju i stopnia skomplikowania działalności. Kwalifikacje te muszą być stwierdzone decyzją administracyjną, która określa zakres uprawnień. Każda osoba sprawująca samodzielną funkcję techniczną w budownictwie powinna okazać kopię takiego dokumentu w wypadku podjęcia się tego typu zadań.
Firmę budowlaną może założyć każdy pełnoletni obywatel, ale do pełnienia konkretnych funkcji kierowniczych potrzebne są określone uprawnienia.

Nadawanie uprawnień budowlanych

Uprawnienia budowlane nadawane są przez samorządy zawodowe architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego (egzaminów). Sposób przeprowadzania egzaminu określa rozporządzenie ministra infrastruktury w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.
Podstawę do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie stanowi wpis do centralnego rejestru prowadzonego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego potwierdzony zaświadczeniem wydanym przez tę izbę z określonym w nim terminem ważności. Przynależność do izby samorządu zawodowego jest obowiązkowa, a jej członkowie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody, które mogą wyniknąć w związku z pełnieniem samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie.
Do kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej i organów nadzoru budowlanego należy kontrola, czy osoby pełniące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie mają do tego rzeczywiście uprawnienia. Niezależnie od tego, w interesie inwestora jest dokładne sprawdzenie, czy osoba, którą chce zatrudnić, ma odpowiednie uprawnienia.

Rodzaje uprawnień

Uprawnienia budowlane mogą być udzielone do:
- projektowania;
- kierowania robotami budowlanymi.
W uprawnieniach budowlanych należy określić specjalność i ewentualną specjalizację techniczno-budowlaną oraz zakres prac projektowych lub robót budowlanych objętych danym uprawnieniem.
Uprawnienia budowlane są udzielane w specjalnościach: architektonicznej, konstrukcyjno-budowlanej, drogowej, mostowej, kolejowej, wyburzeniowej, telekomunikacyjnej, instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych, instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych.
W ramach specjalności mogą być wyodrębnione specjalizacje techniczno-budowlane, takie jak: budowle podziemne, budynki wysokościowe, maszty i kominy przemysłowe, obiekty budowlane melioracji wodnych itd.
Uprawnienia budowlane mogą być udzielane bez ograniczeń w danej specjalności lub w ograniczonym zakresie.
Uprawnienia w ograniczonym zakresie najogólniej dotyczą:
- projektowania obiektów o kubaturze mniejszej niż 1000 m³, takich jak domy jednorodzinne, obiekty gospodarcze, inwentarskie, składowe, handlowe i usługowe;
- kierowania robotami budowlanymi w niezbyt skomplikowanych obiektach o kubaturze mniejszej niż 5000 m³ i nie wyższych niż 15 m;
- projektowania i kierowania budowami i robotami budowlanymi w zakresie obu specjalności instalacyjnych w budownictwie jednorodzinnym i zagrodowym, w prostych obiektach o kubaturze do 1000 m³.
Przepisy Prawa budowlanego przewidują też możliwość uzyskania uprawnień rzeczoznawcy budowlanego.

Wymagane kwalifikacje

Od września 2005 r. obowiązują zaostrzone wymogi w zakresie wykształcenia.
Osoby, które wcześniej uzyskały uprawnienia, zachowują je. Natomiast od osób ubiegających się o nadanie uprawnień wymaga się:
- do projektowania bez ograniczeń i sprawdzania projektów architektoniczno-budowlanych:
   – ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności,
   – odbycia dwuletniej praktyki przy sporządzaniu projektów,
   – odbycia rocznej praktyki na budowie;
- do projektowania w ograniczonym zakresie:
   – ukończenia studiów zawodowych lub magisterskich na kierunku odpowiednim dla danej specjalności,
   – odbycia dwuletniej praktyki przy sporządzaniu projektów,
   – odbycia rocznej praktyki na budowie;
- do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń:
   – ukończenia studiów zawodowych lub magisterskich na kierunku odpowiednim dla danej specjalności,
   – odbycia dwuletniej praktyki na budowie w odniesieniu do absolwentów studiów magisterskich lub odbycia trzyletniej praktyki na budowie w odniesieniu do absolwentów studiów zawodowych;
- do kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie:
   – ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku pokrewnym dla danej specjalności,
   – odbycia trzyletniej praktyki na budowie;
- do pełnienia funkcji rzeczoznawcy:
   – korzystanie w pełni z praw publicznych,
   – posiadanie tytułu zawodowego magistra inżyniera lub inżyniera,
   – posiadanie uprawnień budowlanych bez ograniczeń,
   – co najmniej dziesięć lat praktyki w zakresie objętym rzeczoznawstwem,
   – znaczący dorobek praktyczny w zakresie objętym rzeczoznawstwem.
Do kierowania robotami budowlanymi w powierzonym zakresie, z wyłączeniem robót budowlanych przy obiektach zabytkowych, uprawnione są także osoby mające, zgodnie z przepisami o rzemiośle, dyplom mistrza w odpowiednim zawodzie budowlanym. Dotyczy to prostych robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę.
Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie mogą też pełnić osoby będące obywatelami państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Konfederacji Szwajcarskiej, które uzyskały w tych państwach prawo wykonywania czynności odpowiadających samodzielnym funkcjom technicznym w budownictwie, ukończyły zagraniczne studia wyższe uznane w Polsce za równorzędne oraz odbyły dwuletnią praktykę przy sporządzaniu projektów lub na budowie.
W stosunku do tych osób polskie samorządy zawodowe przeprowadzają postępowanie weryfikacyjne i wydają decyzję w sprawie nadania uprawnień budowlanych.
Umowa międzynarodowa zawarta na zasadzie wzajemności może określić inny tryb nadawania uprawnień budowlanych.

Odpowiedzialność zawodowa
Osoby mające uprawnienia budowlane podlegają odpowiedzialności zawodowej, jeżeli:
- dopuściły się występków lub wykroczeń określonych ustawą;
- zostały ukarane w związku z pełnieniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie;
- wskutek rażących błędów lub zaniedbań spowodowały zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska albo znaczne szkody materialne;
- nie spełniają swoich obowiązków lub robią to niedbale;
- uchylają się od podjęcia nadzoru autorskiego lub wykonują niedbale obowiązki wynikające z pełnienia tego nadzoru.
Za popełnione wykroczenia osoby te mogą być ukarane:
- upomnieniem;
- upomnieniem z jednoczesnym nałożeniem obowiązku ponownego zdania egzaminu w wyznaczonym terminie;
- zakazem pełnienia samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie na okres od roku do pięciu lat, połączonym z obowiązkiem ponownego zdania egzaminu w wyznaczonym terminie.

Podstawa prawna:
- ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2003 r. nr 207 poz. 2016 z późn. zm.)
- rozporządzenie ministra infrastruktury z 18 maja 2005 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz.U. 2005 r. nr 96 poz. 817)

Po co zatrudniamy kierownika budowy?

Inwestor ma obowiązek zapewnić objęcie kierownictwa budowy, rozbiórki lub robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę lub rozbiórkę przez osoby z uprawnieniami budowlanymi w odpowiedniej specjalności. Jeżeli do kierowania robotami budowlanymi wymagane jest przygotowanie zawodowe w specjalności techniczno-budowlanej innej, niż ma kierownik budowy, inwestor musi zapewnić ustanowienie kierownika lub kierowników robót o danej specjalności.
Kierownik zorganizuje budowę w sposób zgodny z projektem, pozwoleniem na budowę i przepisami prawa, poprowadzi dziennik budowy, zapewni dokonanie wymaganych prób i odbiorów instalacji i urządzeń technicznych oraz przewodów kominowych, przygotuje dokumentację powykonawczą.

Po co zatrudniamy inspektora nadzoru?

Jeżeli inwestor nie chce sam kontrolować jakości robót i uczestniczyć w odbiorach, może powołać inspektora nadzoru inwestorskiego.
Organ wydający pozwolenie na budowę może nałożyć na inwestora obowiązek powołania inspektora nadzoru inwestorskiego w wypadkach uzasadnionych wysokim stopniem skomplikowania obiektu lub robót budowlanych bądź przewidywanym wpływem na środowisko.
W przypadkach szczególnie skomplikowanych robót budowlanych przepisy prawa przewidują obowiązek ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego (na przykład w razie budowy budynku o wysokości ponad 15 m albo wymagającej uwzględnienia ruchów podłoża, w tym spowodowanych wpływem eksploatacji górniczej).

Uwaga! Funkcji kierownika budowy i inspektora nadzoru na tej samej budowie nie może pełnić jedna osoba.

Kogo musimy o tym poinformować?

O zatrudnieniu lub zmianie kierownika budowy albo kierownika robót, a także inspektora nadzoru inwestorskiego czy też projektanta sprawującego nadzór autorski inwestor powinien zawiadomić na piśmie powiatowy inspektorat nadzoru budowlanego, dołączając do zawiadomienia:
- oświadczenie tych osób o przyjęciu obowiązków;
- zaświadczenia o aktualnym wpisie do rejestru;
- zaświadczenia o aktualnym wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty