Wentylacja grawitacyjna czy mechaniczna?


Każdy dom musi być wyposażony w instalację wentylacyjną. Dzięki niej do pomieszczeń jest dostarczany tlen do oddychania i do spalania paliw w urządzeniach grzewczych i kuchniach gazowych, a zanieczyszczenia powietrza powstające w pomieszczeniach, w tym wilgoć, są rozcieńczane i usuwane. Standardem w polskich domach jest wentylacja grawitacyjna, ale w Europie Zachodniej coraz częściej zastępuje się ją wentylacją mechaniczną. U nas niewielkie zainteresowanie tym rozwiązaniem wynika przede wszystkim z utartej opinii, że jest to system bardzo drogi. Czy mimo to warto w niego zainwestować?







Wentylacja grawitacyjna
- jest prosta i tania w budowie;
- nie ma żadnych mechanizmów wymagających napędu;
- nie ma się w niej co popsuć;
- jej eksploatacja jest bardzo tania – koszty wynikają jedynie z konieczności wykonywania przeglądów kominiarskich i czyszczenia kominów;
- nie hałasuje;
- jej działanie jest uzależnione od warunków atmosferycznych – gdy są niesprzyjające, jest mało wydajna;
- regulacja jej wydajności jest mocno ograniczona;
- zimą powoduje duże straty ciepła;
- latem wentylacja pomieszczeń jest możliwa tylko przez otwarte okna;
- nie da się w niej zastosować filtrów, nagrzewnic i chłodnic powietrza;
- jest mało komfortowa ze względu na występowanie przeciągów.

Wentylacja mechaniczna
- zapewnia wymianę powietrza w żądanej ilości niezależnie od warunków atmosferycznych;
- umożliwia intensywne przewietrzanie przez przełączenie wentylatorów na wyższy bieg;
- pozwala na filtrowanie, ogrzewanie i chłodzenie świeżego powietrza, zanim trafi ono
do pomieszczeń;
- umożliwia zastosowanie urządzeń do odzysku ciepła z wywiewanego powietrza, dzięki czemu oszczędza się znaczną ilość energii;
- wymaga napędu, zużywa energię elektryczną;
- mechaniczne elementy mogą się zepsuć;
- wentylacja nie działa podczas przerw w dostawie prądu;
- kanały i centrala wentylacyjna nawiewno-wywiewna zajmują sporo miejsca – trudno je zainstalować, jeśli nie były przewidziane na etapie budowy domu.

Z czego się składa i jak działa instalacja wentylacyjna

Wentylację grawitacyjną znajdziemy w prawie każdym typowym projekcie domu – to po prostu pionowe kanały z wlotami osłoniętymi kratkami wentylacyjnymi. System wentylacji mechanicznej nie jest aż tak prosty, ale mimo to wiele osób próbuje zrobić go samodzielnie.


Kominy z licznymi kanałami i kratki wentylacyjne na ścianach to znak, że w domu jest wentylacja grawitacyjna.
Autor: Andrzej Szandomirski
Często zamiast kratki wyciągowej w łazience montuje się wentylator ścienny, który pomaga szybko usunąć wilgoć po kąpieli. Z reguły pracuje on okresowo, w czasie korzystania z łazienki, ewentualnie kilka minut dłużej. Gdy jego praca ustanie, łazienka jest pozbawiona wentylacji – między nieruchomymi łopatkami wentylatora powietrze praktycznie nie przepływa.
Autor: Andrzej Szandomirski

Wentylacja grawitacyjna to najprostsze znane od lat rozwiązanie. Działa na skutek naturalnego ruchu powietrza spowodowanego różnicą temperatury wewnątrz i na zewnątrz domu. Różnica temperatury powoduje powstanie siły wyporu, dzięki której powietrze z pomieszczeń wypływa przez pionowe kanały wentylacyjne. Na ruch powietrza ma wpływ także wiatr, który może zarówno wspomagać, jak i utrudniać działanie wentylacji grawitacyjnej.
Kiedy temperatura na zewnątrz jest niższa niż w pomieszczeniach, powietrze napływa do wnętrza domu przez szczeliny lub otwory nawiewne w oknach bądź ścianach (kiedyś przyjmowało się, że do napływu powietrza wystarczą nieszczelności w oknach i drzwiach, jednak nowoczesna stolarka jest zdecydowanie bardziej szczelna, więc konieczne jest stosowanie specjalnie wykonanych otworów). Następnie powietrze przepływa przez pomieszczenia w kierunku kratek wentylacyjnych i wypływa przez kanały wentylacyjne. Kratki wywiewne umieszcza się najczęściej w kuchniach, łazienkach, ubikacjach i garderobach. Zgodnie z polską normą wymiary przewodów wentylacji grawitacyjnej oblicza się dla siły wyporu przy temperaturze zewnętrznej +12°C, bez uwzględniania wpływu wiatru. Przy wyższej temperaturze wymiana powietrza w pomieszczeniach może się odbywać jedynie przez otwarte okna. Pewną poprawę działania wentylacji grawitacyjnej można osiągnąć, montując
na górnych wylotach z kanałów grawitacyjnych wywietrzaki, które napędzane wiatrem zwiększają ciąg w kanale. Jednak w czasie bezwietrznej pogody urządzenia te nie dość, że nie działają, to jeszcze stwarzają dodatkowy opór przepływającemu powietrzu.
Jedynym sposobem na uniezależnienie skuteczności wentylacji od pogody jest zastosowanie urządzeń wymuszających przepływ powietrza, czyli wentylatorów. W niektórych krajach jest to rozwiązanie spotykane częściej niż wentylacja grawitacyjna.
W Polsce jest powszechnie stosowane tylko w obiektach, w których wymagają tego przepisy, w domach jednorodzinnych cały czas jest rzadkością. Wyjątek stanowią okapy kuchenne wyposażone w wentylator wyciągowy – montuje się je niemal w każdym nowym domu.
Obecnie powszechnie dostępne są ciche, trwałe i zużywające niewiele energii wentylatory służące do pracy ciągłej. Należy się więc zastanowić, czy nie są one lepszym rozwiązaniem niż wentylacja grawitacyjna. Najczęściej wentylatory wyciągowe montowane są zamiast kratek na wlotach do grawitacyjnych przewodów wentylacyjnych. Dzieje się tak, gdy standardowo zaprojektowana wentylacja grawitacyjna okazuje się niewystarczająca. Powszechnie uważa się, że zamontowanie wentylatorów ściennych jest wtedy najprostszym sposobem na jej usprawnienie. Rozwiązanie takie ma jednak poważne wady. Przede wszystkim większość wentylatorów ściennych uciążliwie hałasuje, więc nikt nie chce, aby pracowały przez cały czas. Poza tym pojedynczy wentylator wyciągowy ma na ogół wydajność znacznie większą od wymaganej dla pojedynczej kratki wentylacyjnej, więc ciągła praca wszystkich wentylatorów oznaczałaby zwiększone straty ciepła na podgrzanie powietrza wentylacyjnego, nie mówiąc już o zużyciu energii do napędu wentylatorów. Dlatego wentylatory ścienne montowane zamiast kratek wentylacyjnych służą raczej do krótkiego, ale intensywnego przewietrzania pomieszczeń, takich jak łazienki i ubikacje, po każdorazowym skorzystaniu z nich. Niestety, pozostaje problem z wentylowaniem domu w czasie, gdy wentylatory nie pracują. Zasłaniają one bowiem wloty do kanałów grawitacyjnych, uniemożliwiając naturalny wypływ powietrza. Wentylacja, nawet zimą, może się więc odbywać jedynie przez otwarte okna.
Jeśli chcemy mieć skuteczny, komfortowy i energooszczędny system wentylacji mechanicznej, powinniśmy zlecić jego zaprojektowanie przed wybudowaniem domu. Nie będziemy musieli później wydawać pieniędzy na budowę kosztownych kominów do wentylacji grawitacyjnej. Zamiast nich zostaną zainstalowane blaszane kanały wentylacyjne łączące wentylator centralny, obsługujący cały dom, z poszczególnymi kratkami wentylacyjnymi. Jeżeli zdecydujemy się na scentralizowaną wentylację mechaniczną, najlepiej, aby był to system nawiewno-wywiewny z odzyskiem ciepła.
Centrala wentylacyjna do takiego systemu, czyli rekuperator, jest wprawdzie droższa od samego wentylatora wyciągowego, a oprócz kanałów wywiewnych po domu trzeba rozprowadzić także nawiewne, ale za to instalacja z rekuperatorem umożliwia znaczne oszczędności energii do ogrzewania domu. W domu wyposażonym w dobrze wykonaną instalację wentylacyjną z rekuperatorem zapotrzebowanie na ciepło powinno być o blisko 25% mniejsze niż w takim samym domu ze sprawną wentylacją grawitacyjną lub mechaniczną wywiewną.



Do wentylacji wyciągowej działającej bez przerwy są przeznaczone specjalne wentylatory centralne montowane na przykład na poddaszu.
Autor: J.E. STORKAIR
Decydując się na wentylację mechaniczną, najlepiej od razu zastosować system nawiewno-wywiewny z rekuperatorem.
Autor: WWW.REKUPERATORY.PL

Z czego składa się system wentylacji?

Wentylacja grawitacyjna.
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki

Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła.
Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki

Nie za zimno, nie za głośnoKomfortowa wentylacja powinna zapewnić w pomieszczeniach świeże, czyste powietrze o nie za niskiej i nie za wysokiej temperaturze. Nie powinna hałasować ani wymagać częstej obsługi, słowem – najlepiej, by można było o niej w ogóle zapomnieć.

Wentylacja bez wątpienia ma wpływ na komfort mieszkania. Gdy działa prawidłowo, usuwa powietrze zanieczyszczone, które odczuwamy jako zaduch lub nieprzyjemny zapach. Czy wentylacja zapewnia oczekiwany komfort, zależy więc od jej skuteczności. Z tego względu wentylacja grawitacyjna jest rozwiązaniem mniej komfortowym niż mechaniczna.

TemperaturaDuży wpływ na komfort ma także temperatura w pomieszczeniu, a ta zmienia się na skutek napływu świeżego powietrza. Gdy system wentylacji jest źle zaprojektowany lub wykonany, mieszkańcy mogą odczuwać nawiew jako zimny przeciąg. W przypadku wentylacji grawitacyjnej lub wywiewnej mechanicznej napływające powietrze ma taką temperaturę, jaka akurat jest na dworze. Gdy nawiewnik znajduje się w pobliżu miejsca, w którym przebywają ludzie, zimą będą oni odczuwali dyskomfort. Sposobem na ograniczenie tego negatywnego zjawiska jest montowanie nawiewników na wysokości co najmniej 2 m nad podłogą. Wtedy zimne powietrze nie jest nawiewane bezpośrednio na osoby przebywające w pobliżu, tylko miesza się z ciepłym powietrzem z pomieszczenia.
Możliwe jest również umieszczenie nawiewników za grzejnikami, aby powietrze zostało przez nie ogrzane, zanim dotrze do strefy przebywania ludzi. Nawiewnik zainstalowany w takim miejscu przyczyni się jednak do zwiększenia strat ciepła, ponieważ będzie mostkiem termicznym w strefie, w której panuje podwyższona temperatura. Lepszym rozwiązaniem są specjalne grzejniki wentylacyjne sprzedawane w komplecie z nawiewnikiem i kanałem doprowadzającym powietrze do grzejnika.
Zdecydowanie większy komfort osiąga się, montując system wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej. Zastosowanie wentylatora wymuszającego napływ powietrza do pomieszczeń daje możliwość zamontowania w kanale nawiewnym urządzeń do tak zwanej obróbki powietrza, takich jak filtr i nagrzewnica, a nawet chłodnica i nawilżacz. W centralach wentylacyjnych nawiewno-wywiewnych do domów jednorodzinnych, czyli w tak zwanych rekuperatorach, standardowo montowane są filtry oraz wymiennik ciepła, w którym świeże powietrze jest ogrzewane ciepłem powietrza wywiewanego. W systemie wyposażonym w takie urządzenie do pomieszczeń jest nawiewane powietrze oczyszczone i podgrzane (i to ciepłem „z odzysku”). Jest to rozwiązanie bardzo komfortowe. Montowanie urządzeń do chłodzenia i nawilżania powietrza wentylacyjnego w domach jednorodzinnych jest w naszym kraju na razie rzadkością ze względu na koszty, ale co zamożniejsi inwestorzy z pewnością mogą sobie na taki luksus pozwolić.

Regulacja
Przewaga wentylacji mechanicznej nad grawitacyjną wynika także z możliwości swobodnego sterowania wielkością strumienia powietrza. Jeśli w pomieszczeniach robi się zbyt duszno, można po prostu przełączyć wentylatory na wyższy bieg (takiej możliwości nie dają jedynie proste wersje wentylatorów ściennych, w rekuperatorach jest to standard). Można także zainstalować sterownik i czujniki, dzięki którym wydajność wentylacji będzie się zmieniać automatycznie w zależności od stężenia zanieczyszczeń w powietrzu. Możliwe jest też zaprogramowanie intensywnego wietrzenia o określonych porach dnia. Mając tak wyposażoną instalację, można zapomnieć o jej obsłudze – wszystko zrobi za nas elektronika. W domach wyposażonych w wentylację grawitacyjną automatyczne zwiększenie wydajności jest trudne. Można próbować osiągnąć to przez zwiększanie powierzchni otworów wentylacyjnych (odsłanianie żaluzji zasłaniających kratki, otwieranie okien), ale i tak zawsze jej działanie będzie zależne od warunków atmosferycznych. Regulacja w systemie grawitacyjnym także może być automatyczna. Stopień otwarcia nawiewników może się zmieniać pod wpływem zmian różnicy ciśnienia wewnątrz i na zewnątrz domu, zmian wilgotności lub temperatury powietrza.

Hałas
Na komfort ma wpływ także hałas. Wentylacja grawitacyjna rzadko jest słyszalna. Z mechaniczną bywa różnie, ale na pewno jest głośniejsza. Zdecydowanie dokuczliwe są wentylatory ścienne – ich hałas może utrudniać rozmowę bądź słuchanie radia. Dobry wentylator centralny lub rekuperator może działać cicho – przy zakupie warto zainteresować się poziomem jego głośności. Na głównych kanałach powinny się znaleźć tłumiki – wtedy praca wentylatorów nie będzie słyszalna w pomieszczeniach. Na hałaśliwość systemu wentylacji ma wpływ także jego wykonanie. Kanały nie mogą być za wąskie, aby powietrze w nich nie szumiało. Za tłumienie hałasu odpowiada też izolacja kanałów. Ważny jest prawidłowy dobór i jakość nawiewników – zbyt wąskie szczeliny nawiewne oraz niestabilne mocowanie elementów nawiewnika są najczęstszą przyczyną dokuczliwego hałasu wentylacji.


W systemie wentylacji grawitacyjnej powietrze dopływa przez nawiewniki, których wydajność może być regulowana automatycznie, na przykład wilgotnością powietrza – jej zwiększenie powoduje samoczynne otwarcie nawiewnika.
Autor: Piotr Mastalerz
Wydajność wentylacji mechanicznej zależy od prędkości, z jaką się obracają wentylatory – może być ona sterowana elektronicznie w zależności od wilgotności, temperatury, poziomu stężenia zanieczyszczeń w powietrzu, można także ustawić czas, w którym wentylacja ma być intensywniejsza bądź w ogóle ma przestać pracować.
Autor: WWW.REKUPERATORY.PL


Rekuperator może być uzupełniony o dopasowany do niego klimatyzator. Wówczas nawiewane powietrze jest ciepłe zimą i chłodne latem.
Autor: J.E. STORKAIR

Niezawodność i skutecznośćWentylacja grawitacyjna jest skuteczna, jeśli nie przeszkadzają jej warunki atmosferyczne, mechaniczna jest zawsze wydajna. Chyba że zabraknie prądu...

O tym, czy światło się świeci, czy z kranu leci woda i czy grzejniki są ciepłe, można się przekonać od razu. Inaczej jest z wentylacją. O tym, czy działa poprawnie, to znaczy, czy powietrze w pomieszczeniach jest wymieniane dostatecznie intensywnie, można się przekonać dopiero po pewnym czasie, na przykład wtedy, gdy na ścianie pojawi się grzyb.
Jeśli w domu z wentylacją grawitacyjną jest duszno, zwykle nie zastanawiamy się nad tym dlaczego, tylko po prostu otwieramy okna w pokojach. Skutki złej wentylacji widać w pomieszczeniach o zwiększonej wilgotności, zwłaszcza takich, w których nie przebywa się przez cały czas, a więc w łazienkach, ubikacjach, pomieszczeniach gospodarczych. Jeśli zaglądamy do nich stosunkowo rzadko, to zaduch nam nie przeszkadza, a przez to możemy przeoczyć fakt, że nie ma w nich należytej wentylacji. No bo jak mogłoby jej nie być, skoro są tam zamontowane kratki, a kominy wentylacyjne są drożne? Takie przekonanie często prowadzi do zagrzybienia ścian, czyli po prostu zniszczenia domu. Gorzej, gdy na skutek braku wentylacji domownicy zatrują się spalinami z kotła.
Z niewielką skutecznością wentylacji grawitacyjnej trzeba się niestety pogodzić. Z założenia działa ona tylko wtedy, gdy na zewnątrz jest niska temperatura. Latem, przy bezwietrznej pogodzie, po prostu nie może funkcjonować bez otwartych okien.
Wentylacja mechaniczna działa w każdych warunkach, oczywiście dopóki urządzenia są zasilane prądem. W razie awarii instalacji elektrycznej wymiana powietrza w pomieszczeniach całkowicie ustaje, bowiem w domu z wentylacją mechaniczną nie pozostawia się żadnych otworów poza czerpnią i wyrzutnią, czyli wlotem powietrza do sieci kanałów wentylacyjnych i wylotem z nich. Ze względu na znaczne opory przepływu w kanałach po zatrzymaniu wentylatorów nie ma mowy o naturalnej wymianie powietrza i wówczas pozostaje tylko otwarcie okien. Jednak takie sytuacje zdarzają się rzadko. Wentylatory są urządzeniami niezawodnymi i nie należy się obawiać ich awarii. Problem może za to wynikać z awarii linii energetycznych – jeśli w okolicy, w której mieszkamy, zdarzają się często, to oczywiście wentylacja mechaniczna nie będzie w pełni skuteczna.
Pomijając sytuacje awaryjne, działająca wentylacja mechaniczna zapewnia stałą wymianę powietrza w pomieszczeniach niezależnie od pory roku, temperatury powietrza, kierunku wiatru i innych czynników mających wpływ na skuteczność wentylacji grawitacyjnej. Ilość wymienianego powietrza jest dostosowana do wielkości domu i przeznaczenia pomieszczeń – decyduje o niej projektant instalacji, dobierając odpowiednie urządzenia. Możliwość dowolnego ustalenia ilości powietrza wentylacyjnego oraz kontrolowania jego strumienia – zmniejszania go lub zwiększania w dowolnym momencie – to najważniejsza zaleta wentylacji mechanicznej. W przypadku wentylacji grawitacyjnej możliwe jest jedynie ograniczanie strumienia przez przymykanie otworów nawiewnych lub wywiewnych. Zwiększenie strumienia jest trudne, w praktyce możliwe właściwie tylko przez otwarcie okien.
W domach z wentylacją nawiewno-wywiewną można swobodnie wybierać miejsca, w których zostaną zamontowane nawiewniki. To również duża zaleta w stosunku do instalacji grawitacyjnej, a także mechanicznej wywiewnej – w tych systemach nawiewniki są umieszczane tylko w ścianach zewnętrznych i oknach, dlatego nie ma możliwości nawiewania świeżego powietrza bezpośrednio do pomieszczeń znajdujących się wewnątrz domu.

Wpływ wentylacji na nasze zdrowieWentylacja pomieszczeń jest potrzebna, by nie było nam duszno, aby ściany domu nie uległy zagrzybieniu, by prawidłowo funkcjonował kocioł, czyli krótko mówiąc – po to, byśmy byli zdrowi. Co nam grozi, gdy wymiana powietrza nie będzie dostateczna?

Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem prowadzi do chorób dróg oddechowych, na przykład astmy, a nawet nowotworów.

Uwaga na tlenek węgla
Jeśli na skutek złej wentylacji lub niedrożności kanałów spalinowych powietrze w pomieszczeniach zostanie zanieczyszczone tlenkiem węgla wydzielającym się z urządzeń grzewczych spalających gaz lub paliwa stałe, grozi nam poważne zatrucie, często kończące się śmiercią. Tlenek węgla znajduje się także w dymie papierosowym. Nieduże stężenie tlenku węgla wywołuje zmęczenie i ból głowy. Im jest większe, tym bardziej oddziałuje na ludzki organizm, powodując osłabienie, dezorientację, zawroty głowy, mdłości i omdlenie, a w końcu nawet śmierć. Objawy zatrucia tlenkiem węgla mogą być mylone z zatruciem pokarmowym lub grypą.
Aby zapobiec zatruciom, konieczna jest dbałość o dobrą wentylację pomieszczeń, w szczególności tych, w których znajduje się kocioł, gazowy podgrzewacz wody, kuchenka gazowa lub kominek. Istotne jest też zapewnienie dopływu do tych urządzeń dostatecznej ilości świeżego powietrza, bo właśnie na skutek jego braku paliwo jest niezupełnie spalane, co powoduje powstawanie tlenku węgla. Oczywiście konieczna jest też dbałość o drożność przewodów spalinowych, aby produkty spalania od razu były usuwane na zewnątrz budynku.
Dodatkowym elementem zapewniającym bezpieczeństwo jest wentylacja wywiewna, której zadaniem jest usunięcie z pomieszczenia tych zanieczyszczeń powietrza, które z różnych względów nie wypłynęły przez komin. Dlatego właśnie w każdym pomieszczeniu, w którym jest zainstalowane urządzenie spalające gaz lub inne paliwo, musi być kanał wentylacji wywiewnej. Jeśli w domu znajdują się paleniska (kotły, kominki) lub gazowe urządzenia grzewcze, nie wolno stosować wentylacji mechanicznej wywiewnej, bo mogłaby ona powodować wysysanie spalin z przewodów kominowych. Dom musi być wyposażony w wentylację grawitacyjną lub mechaniczną nawiewno-wywiewną wyregulowaną tak, by ilość powietrza nawiewanego była zawsze równa ilości powietrza wywiewanego.

Pleśń i wirusyNiekorzystny wpływ na nasze zdrowie mają także zanieczyszczenia biologiczne: bakterie, pleśń, wirusy, grzyby, pyłki roślin, kurz. W powietrzu rozprzestrzeniają się wirusy grypy, odry i gruźlicy. Kontakt z pleśnią może doprowadzić do uszkodzeń wątroby, układu trawiennego, immunologicznego i nerwowego. Wiele zanieczyszczeń biologicznych powoduje kichanie, kaszel, kłopoty trawienne, a długotrwały kontakt z nimi może doprowadzić do zachorowania na astmę. Intensywna wymiana powietrza pomaga w usuwaniu zanieczyszczeń powietrza z pomieszczeń. Rozwojowi pleśni, grzybów i bakterii sprzyja duża wilgotność, trzeba więc zadbać, aby w pomieszczeniach było sucho – do tego również niezbędna jest intensywna wentylacja, przede wszystkim łazienek i kuchni, bo tam powstaje najwięcej wilgoci. W tym wypadku również najlepiej sprawdza się wentylacja mechaniczna, zwłaszcza wyposażona w wentylatory, które można okresowo przełączyć na pracę ze zwiększoną wydajnością.

Mechaniczna też groźnaWzględy zdrowotne to w przypadku wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej poważny problem. W kanałach, którymi jest nawiewane świeże, względnie ciepłe powietrze, panują bardzo dobre warunki do rozwoju bakterii i wirusów. Nie można zatem zapominać o czyszczeniu tych kanałów. Jeśli ich sieć jest długa i skomplikowana, do czyszczenia są niezbędne specjalistyczne narzędzia, a więc trzeba się przygotować na wydatki związane z usługami firm zajmujących się konserwacją instalacji wentylacyjnych. Gdy kanały są krótkie i łatwo dostępne, wystarczy je oczyścić odkurzaczem. Pomocne w utrzymywaniu czystości instalacji są również specjalne preparaty chemiczne.
Zaletą wentylacji mechanicznej jest możliwość stosowania filtrów powietrza, które zatrzymują zanieczyszczenia nawet bardzo niewielkich rozmiarów. Jest to oczywiście także związane z koniecznością regularnej (mniej więcej raz w miesiącu) konserwacji – filtry trzeba czyścić i wymieniać. Im mniejsze zanieczyszczenia jest w stanie zatrzymać filtr, tym szybciej się brudzi. W systemach wentylacji grawitacyjnej filtrów się nie stosuje, bowiem stwarzają zbyt duże opory przepływu.

Stan filtra przez kilka tygodni znajdującego się na wlocie kanału czerpnego wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej najlepiej świadczy o tym, ile zanieczyszczeń dostaje się do domu, gdy powietrze nie jest filtrowane.
Autor: Andrzej T. Papliński

Gdy wentylacja źle działa
Chyba żaden inny element domu nie funkcjonuje źle tak często jak instalacja wentylacyjna. Dotyczy to zarówno wentylacji grawitacyjnej, jak i mechanicznej. Z czego to wynika?

Do projektu instalacji wentylacyjnej w domu jednorodzinnym rzadko przywiązuje się dużą wagę. Wykonuje się ją także trochę „przy okazji”.

GrawitacyjnaWentylacja grawitacyjna to bardzo prosty system. W domach jednorodzinnych w praktyce nie wykonuje się żadnych obliczeń w celu jej zaprojektowania. Cała trudność polega na ustaleniu miejsc, w których powinny się znaleźć kratki wentylacyjne, i wybudowaniu pionowych kanałów, z reguły o standardowych wymiarach wewnętrznych 14 x 14 cm. Robi się je najczęściej ze specjalnych pustaków, ewentualnie muruje ze zwykłej cegły. Pomimo prostoty bardzo często okazuje się, że wentylacja grawitacyjna jest niesprawna. Przyczyny tego są różne. Najczęstszą jest brak otworów nawiewnych w domu, bo zwykle nie są one zaznaczane w projekcie. O konieczności ich zamontowania najlepiej pamiętać przy zamawianiu okien. Wówczas można od razu wybrać okna ze zintegrowanymi nawiewnikami, w ostateczności z funkcją rozszczelnienia, choć to rozwiązanie często okazuje się niewystarczające.
Jeśli o nawiewnikach przypomnimy sobie zbyt późno, pozostanie możliwość zamontowania ich w oknach – może to oznaczać utratę gwarancji – lub w ścianach – co jest już nieco bardziej kłopotliwe. Nawiewniki powinny się znaleźć w każdym pokoju i kuchni z oknem, natomiast nie montuje się ich w łazienkach, aby nie powodowały nadmiernego ich wychłodzenia.
Kolejną przyczyną niedostatecznej wentylacji bywa brak otworów umożliwiających przepływ powietrza między pomieszczeniami, w których znajdują się nawiewniki, a tymi, w których są
kratki wywiewne. Otwory powinny się znaleźć w dolnej części drzwi oddzielających te pomieszczenia. Można je zastąpić szczeliną pozostawioną między dolną krawędzią drzwi a podłogą. Powierzchnia otworów lub szczelin nie może być mniejsza niż 200 cm².
Problemy z wentylacją grawitacyjną wynikają też ze złego poprowadzenia kanałów. Aby działała prawidłowo, kanały nie mogą być prowadzone poziomo. Często dla oszczędności, aby nie budować dodatkowego komina, projektuje się poziome odcinki kanałów łączące kratkę wywiewną z kanałem pionowym – przez taki kanał powietrze na ogół nie wypływa w sposób naturalny. Można wtedy ratować sytuację, montując wentylator wyciągowy, jeśli nie jest to akurat wentylacja kotłowni lub pomieszczenia z kominkiem. Problemy powstają także, gdy komin wentylacyjny jest źle zakończony nad dachem. Przede wszystkim jego wylot powinien się znaleźć na tyle wysoko, by wypływu powietrza nie utrudniały zawirowania tworzące się wokół wystających nad dach elementów.
Istotne jest, aby fragment przewodu wentylacyjnego nad dachem był dobrze zaizolowany. W przeciwnym razie ze schłodzonego powietrza będzie się wykraplać para wodna, a wtedy z kratek wentylacyjnych do pomieszczeń będzie kapała woda. Obniżenie temperatury wywiewanego powietrza przed wylotem z komina spowoduje także zmniejszenie siły ciągu, a więc będzie przyczyną gorszej wentylacji.

MechanicznaWykonanie wentylacji mechanicznej jest trudniejsze niż grawitacyjnej. W przypadku wentylacji wywiewnej z wentylatorami ściennymi polega na zamontowaniu tych wentylatorów na wlotach do kanałów wywiewnych i podłączeniu ich do instalacji elektrycznej.
Wentylacja z jednym centralnym wentylatorem lub z rekuperatorem wymaga rozprowadzenia kanałów wentylacyjnych do kratek lub anemostatów. Jeśli nie zostanie wykonany szczegółowy projekt takiej instalacji, szanse na to, że po wykonaniu będzie ona działała, jak należy, są niewielkie. Niestety, do wykonania instalacji wentylacyjnych w domach jednorodzinnych rzadko biorą się prawdziwi fachowcy. Często ułatwiają sobie pracę, stosując na przykład długie, elastyczne kanały (tak zwane fleksy) zamiast sztywnych, blaszanych. Układa się je bardzo szybko, można je dowolnie zaginać, nie trzeba stosować drogich kształtek – kolan, łuków, redukcji. Tyle tylko, że elastyczne kanały powodują dużo większe opory przepływu powietrza niż sztywne, przez co znacznie spada wydajność wentylacji. Kanałów elastycznych praktycznie nie da się czyścić przede wszystkim właśnie ze względu na ich nierówną powierzchnię wewnętrzną. Poza tym są delikatne i bardzo często pękają w trakcie eksploatacji. Wówczas podłączony do nich nawiewnik przestaje działać. Jeśli są zabudowane płytami gipsowo-kartonowymi, odnalezienie i naprawa takiego uszkodzenia jest trudna i kosztowna.
Poważną wadą kanałów elastycznych prowadzonych bez obudowy, na przykład na nieużytkowym poddaszu, jest możliwość przypadkowego ich zgniecenia, chociażby przez nadepnięcie. Przez zmiażdżony kanał powietrze nie będzie mogło swobodnie przepłynąć i wentylacja nie będzie działać tak, jak powinna. Kanały sztywne są zdecydowanie bardziej odporne na tego typu uszkodzenia oraz trwalsze.
Projekt instalacji powinien zawierać obliczenia oporów przepływu kanałów wentylacyjnych – tylko na tej podstawie można dobrać wentylator odpowiedni do instalacji. Jeśli będzie układana z kanałów elastycznych, rzeczywiste opory są nie do przewidzenia (zależą od liczby załamań i promieni gięcia kanału), więc dobór odpowiedniego wentylatora będzie przypominał grę na loterii. Po uruchomieniu takiej instalacji może się okazać, że jej wydajność jest kilkakrotnie niższa od zakładanej.
Bardzo częstym błędem jest pozostawianie kanałów nawiewnych i wywiewnych bez izolacji. Jeśli będą przechodzić przez nieogrzewaną przestrzeń, na przykład na poddaszu, to będzie się w nich wykraplała para wodna. Gdy kanał zostanie poprowadzony tak, że woda nie będzie mogła z niego odpłynąć, będzie się w nim gromadziła, aż zablokuje przepływ powietrza. Chyba że wcześniej wyleje się, gdy pod jej ciężarem nastąpi rozszczelnienie połączeń kanału. Wtedy zaleje mieszkanie.
Brak izolacji w instalacji z odzyskiem ciepła sprawi, że sprawność tego odzysku spadnie nawet do zera, więc pieniądze na zakup rekuperatora zostaną zmarnowane.
Niewiele pożytku z instalacji będzie także wtedy, gdy będzie ona nieszczelna. Dlatego ważne jest staranne łączenie poszczególnych jej elementów. Później, gdy zostaną zabudowane i okaże się, że instalacja ma za małą wydajność, odnalezienie nieszczelności będzie trudne.
Zdarza się, że inwestorzy próbują samodzielnie wykonywać instalację z przewodów z tworzywa sztucznego, dostępnych na przykład w hipermarketach. To nie najlepsze rozwiązanie, między innymi dlatego, że plastikowe przewody łatwo ulegają odkształceniom, na skutek których ich połączenia się rozszczelniają.

Ile powietrza?

Liczba potrzebnych nawiewników wynika z ich przepustowości (podaje ją producent) oraz z ilości powietrza, która musi być w domu wymieniona. Oblicza się ją, sumując strumienie powietrza, jakie muszą być usuwane z pomieszczeń pomocniczych. Powinny one wynosić co najmniej:
- 70 m³/h – w kuchni z oknem zewnętrznym, wyposażonej w kuchenkę gazową lub węglową;
- 30 m³/h – w kuchni z oknem zewnętrznym, wyposażonej w kuchenkę elektryczną w mieszkaniu dla maksymalnie 3 osób, lub 50 m³/h w mieszkaniu dla więcej niż 3 osób;
- 50 m³/h – w kuchni bez okna zewnętrznego, wyposażonej w kuchenkę elektryczną;
- 70 m³/h – w kuchni bez okna zewnętrznego, wyposażonej w kuchenkę gazową, obowiązkowo z mechaniczną wentylacją wywiewną; zaleca się ponadto projektowanie urządzeń wentylacyjnych umożliwiających okresowe zwiększanie strumienia objętości powietrza do co najmniej 120 m³/h;
- 50 m³/h – w łazience z WC lub bez;
- 30 m³/h – w wydzielonym WC;
- 15 m³/h – w pomocniczym pomieszczeniu bez okien;
- 30 m³/h – w pokoju mieszkalnym oddzielonym od kuchni, łazienki i WC więcej niż dwojgiem drzwi lub pokoju znajdującym się na wyższym poziomie w wielopoziomowym domu jednorodzinnym lub w wielopoziomowym mieszkaniu domu wielorodzinnego.


Niezaizolowany kanał na zimnym poddaszu jest nie tylko przyczyną niskiej sprawności odzysku ciepła w instalacji z rekuperatorem. W tym przypadku wykraplająca się z powietrza para wodna zamarzła i całkowicie zablokowała przepływ – wentylacja przestała działać.
Autor: Maciej Kosowski
Przyrząd do pomiaru wydajności instalacji wentylacyjnych, tak zwany anemometr. Na zakup tego typu urządzenia dobrej klasy potrzeba kilku tysięcy złotych, dlatego nie wszystkie firmy są w nie wyposażone. Wskazania taniego anemometru, za 300 zł, bez atestu mogą się różnić od rzeczywistych wartości nawet o 50%.
Autor: WWW.REKUPERATORY.PL



Gdy ciąg w przewodzie wentylacji grawitacyjnej jest słaby, zwykle próbuje się go poprawić, montując na wylocie z komina różnego rodzaju obrotowe nasady, które mają go chronić przed niekorzystnym wpływem wiatru.
Autor: Wiktor Greg
Kanały wentylacyjne muszą być starannie zaizolowane.
Autor: WWW.REKUPERATORY.PL


Źle dobrane nawiewniki lub źle wyregulowana instalacja może być przyczyną głośnej pracy instalacji wentylacji mechanicznej.
Autor: Mariusz Bykowski

Świeże powietrze też kosztuje

Podgrzanie świeżego powietrza wpadającego zimą do domu jest wbrew pozorom bardzo kosztowne. W dobrze ocieplonym domu ze sprawną wentylacją nawet 50% kosztów ogrzewania wynika właśnie ze strat ciepła przez wentylację. Czy koszty te można jakoś obniżyć?

Bardzo skuteczny sposób na oszczędne ogrzewanie to zatkanie kratek wentylacyjnych. Zimne powietrze od razu przestaje napływać do domu i samopoczucie domowników się poprawia. Do czasu, gdy na ścianach w łazience lub kuchni pojawi się grzyb, którego potem nie będzie się można pozbyć. Niestety, z wentylacji zrezygnować nie można i jej koszty trzeba ponosić. W przypadku wentylacji grawitacyjnej można jedynie ograniczać jej wydajność zimą, przymykając otwory wentylacyjne. Aby mimo to pozbywać się wilgoci z pomieszczeń, należy je regularnie wietrzyć, otwierając okna na kilka minut po każdej kąpieli i gotowaniu. Jest to wyjście niezbyt komfortowe, bo w czasie wietrzenia temperatura w pomieszczeniach gwałtownie się obniża (aby oszczędzić energię na czas wietrzenia, powinno się zakręcić zawory przy grzejnikach). Coś za coś.
Pod tym względem wentylacja mechaniczna wypada zdecydowanie korzystniej, ale pod warunkiem że będzie to system z odzyskiem ciepła, bo same wentylatory wyciągowe nie przyczyniają się w żaden sposób do zmniejszenia zużycia energii.
Zastosowanie rekuperatora umożliwia ogrzewanie świeżego powietrza ciepłem powietrza wywiewanego.
Odbywa się to podczas przepływu powietrza przez wymiennik znajdujący się
wewnątrz rekuperatora. Dzięki temu intensywna wentylacja zimą nie oznacza dużo większych rachunków za ogrzewanie. To największa zaleta wentylacji mechanicznej i najważniejszy powód, dla którego warto wydać na nią więcej pieniędzy.
Ilość ciepła, jaką można odzyskać dzięki rekuperatorowi, zależy od jego jakości, a także od staranności wykonania całej instalacji. Najlepsze wymienniki ciepła montowane w rekuperatorach mają sprawność powyżej 90% i w połączeniu ze starannie zaizolowanymi i szczelnymi kanałami wentylacyjnymi o niskich oporach przepływu pozwalają na obniżenie zużycia ciepła na podgrzanie powietrza wentylacyjnego o blisko 60% w ciągu roku. Największe oszczędności osiąga się, gdy rekuperator współpracuje z tak zwanym gruntowym wymiennikiem ciepła (GWC). Jest to najczęściej długa rura ułożona w ziemi poniżej strefy przemarzania gruntu, którą jest zasysane świeże powietrze. Ponieważ zimą temperatura gruntu jest wyższa niż powietrza, może się ono w ten sposób wstępnie podgrzać. Dzięki wyższej temperaturze rzadziej dochodzi do zaszronienia wymiennika ciepła w rekuperatorze. Daje to wyraźne oszczędności w zużyciu energii konwencjonalnej do ogrzewania. Trzeba jednak zauważyć, że przeciętnej jakości rekuperator z najprostszym krzyżowym wymiennikiem ciepła umożliwia obniżenie zużycia energii do ogrzewania powietrza jedynie o mniej więcej 30%, a gdy instalacja będzie wykonana niestarannie – jeszcze mniej. Warto także pamiętać, że działający cały czas rekuperator zużywa energię elektryczną. Wybierając te urządzenia, powinno się sprawdzić, jak duże jest to zużycie, aby się nie okazało, że zysk z tytułu zmniejszenia wydatków na ogrzewanie jest niewiele większy od kosztów napędu rekuperatora.


Gruntowy wymiennik ciepła, czyli ułożona w ziemi długa rura, którą świeże powietrze dopływa do rekuperatora. Zimą powietrze ogrzewa się od cieplejszego gruntu, latem się chłodzi.
Autor: WWW.REKUPERATORY.PL
Rekuperator umożliwia odzyskiwanie ciepła z powietrza wywiewanego z pomieszczeń. Sprawność widocznego wewnątrz przeciwprądowego wymiennika ciepła sięga 95%, więc ilość zaoszczędzonej dzięki temu urządzeniu energii jest naprawdę duża.
Autor: WWW.REKUPERATORY.PL

Za co płacimy?

Rekuperator kosztuje kilka tysięcy złotych i to zwykle odstrasza potencjalnych nabywców. Ale warto się zastanowić, ile kosztuje wentylacja grawitacyjna, oraz porównać koszty eksploatacji domu z systemem wentylacji grawitacyjnej i mechanicznej z rekuperatorem.

System wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła jest drogi. Za dobrej klasy rekuperator do przeciętnej wielkości domu jednorodzinnego trzeba zapłacić około 7 tys. zł (najtańsze rekuperatory kosztują około 3 tys. zł), za starannie wykonaną przez fachowców instalację jeszcze około 5 tys. zł.
Ile kosztuje wentylacja grawitacyjna? Na pewno mniej, a dokładnie ile, to zależy od liczby kominów wentylacyjnych. Całkowity koszt, z dobrej klasy nawiewnikami, na pewno nie przekracza połowy ceny instalacji z rekuperatorem.
W systemach wentylacji grawitacyjnej nie ma żadnych napędów, więc do ich działania nie zużywa się energii. Koszt napędu wentylatorów w systemie wentylacji mechanicznej działającej bez przerwy to 300-500 zł rocznie. Za to dzięki odzyskowi ciepła oszczędza się od 1000 do 2000 zł rocznie na ogrzewaniu. Im droższy w eksploatacji system ogrzewania, tym większa oszczędność. Oprócz mniejszych wydatków ważny jest także większy komfort dzięki stałej wydajności i nawiewaniu powietrza oczyszczonego, a zimą – dodatkowo – podgrzanego.
Wentylacja nawiewno-wywiewna umożliwia także chłodzenie powietrza latem, na przykład przez GWC, ale także za pomocą specjalnego klimatyzatora. Zimne powietrze jest wtedy nawiewane do całego domu, a nie tylko do jednego pomieszczenia.
Wentylacja mechaniczna jest sprawna, gdy okna są zamknięte, grawitacyjna wymaga ich otwierania, co ma negatywny wpływ na bezpieczeństwo – otwarte okna stwarzają okazję złodziejom. Przez nie do pomieszczeń dociera też hałas – warkot przejeżdżających samochodów lub odgłosy pracy pobliskich warsztatów. W takiej sytuacji jest lepiej, gdy wentylacja może działać przy zamkniętych oknach.
Decydując się na wentylację mechaniczną nawiewno-wywiewną, płacimy więcej za komfort, zdrowie i bezpieczeństwo. Dzięki niższym rachunkom za ogrzewanie po kilku latach większy wydatek na inwestycję w wentylację z odzyskiem ciepła powinien się nam zwrócić.
Wobec pokaźnej kwoty, jaką zwykle pochłaniają budowa i wykończenie domu, kilka tysięcy zainwestowanych w instalację wentylacyjną z rekuperatorem nie wydaje się fanaberią. To mniej, niż kosztuje niejedna wanna z hydromasażem, dlatego rekuperatory będą na pewno coraz bardziej popularne. Pozostaje mieć nadzieję, że dzięki temu także coraz tańsze.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty