Wybór okien ze szprosami


Wybór okien ze szprosami lub bez nich jest sprawą indywidualną. Niektórzy cenią wygląd okna, inni jego funkcjonalność. Dlatego zanim się zamówi szprosy, warto im się przyjrzeć nie tylko pod kątem estetyki, ale też wpływu na użytkowe parametry okna.

Nowoczesne materiały i technologia produkcji okien umożliwiają wykonanie przeszklenia o dowolnej konstrukcji – od tradycyjnych małych szybek połączonych szprosami po wielkopowierzchniowe tafle w wąskich ramach, które zapewniają maksymalne doświetlenie wnętrza. Wyposażenie okna w szprosy zależy więc tylko od inwencji architekta i od własnych upodobań. Warto jednak pamiętać, że taka trwała dekoracja okna wpływa na wiele parametrów
– nie tylko na wygląd elewacji, ale też na izolacyjność cieplną czy łatwość mycia okien. Dlatego decyzja nie może być podjęta pochopnie – okna są przecież inwestycją na wiele lat. Trzeba samodzielnie ocenić, czy lepsze są te bez szprosów, czy ze szprosami – a jeśli tak, to z jakimi. Korzystny wybór to przede wszystkim wybór świadomy. Okna ze szprosami bardzo przykuwają uwagę, dlatego układ szczeblin nie może być przypadkowy. Najlepiej, gdy odpowiada zaleceniom architekta – samodzielne zmiany trzeba wprowadzać ostrożnie. Nieumiejętnie dobrane wykończenie okna może oszpecić zarówno elewację, jak i wnętrze domu. Jeśli jest taka możliwość, warto przy zamawianiu okien skorzystać z programów komputerowych – łatwo dzięki nim utworzyć realistyczne obrazy okien, zmieniać układ i kolor szprosów oraz sprawdzać ich ceny. Kolorowe wydruki można zabrać do domu i spokojnie się zastanowić nad najkorzystniejszym rozwiązaniem. Szprosy mogą być szerokie lub wąskie, proste i frezowane, gięte w łuki lub koła. Można je łączyć pod różnymi kątami, promieniście (słoneczka), punktowo wieloramiennie (gwiazdy) lub według własnego pomysłu. Można też dzielić szybę w dowolny sposób – symetrycznie, niesymetrycznie, na dwa duże pola lub kilkanaście małych o nieregularnych kształtach. Za najładniejsze uznaje się szprosy konstrukcyjne. Są wykonane z takiego samego materiału jak rama okna i tak samo wykończone, więc dobrze razem wyglądają. Nie bez znaczenia jest też to, że szprosy konstrukcyjne najczęściej są wstawiane w przeszklenia o znacznych rozmiarach – taka konstrukcja z założenia ładnie się prezentuje. Największą różnorodnością charakteryzują się szprosy międzyszybowe. Mogą być barwione w masie, oklejane folią lub powłoką drewnopodobną albo lakierowane na dowolny kolor. Można zastosować kolorystykę dwubarwną – inny kolor widoczny ze środka pomieszczenia, a inny od zewnątrz. Szprosów o szerokości 45 mm nie można wyginać w łuki lub koła, ale pozostałe gną się bardzo łatwo przy promieniach 8-22 cm. Łuk o promieniu 8 cm jest nieosiągalny dla grubszych szprosów konstrukcyjnych. Szprosy naklejane na szybę najlepiej wyglądają wtedy, kiedy w przestrzeni międzyszybowej między nimi znajduje się ramka dystansowa. Jeśli dodatkowo szprosy mają krawędzie zakończone uszczelkami, to są łudząco podobne do konstrukcyjnych.

Okna ze szprosami to silny akcent na elewacji – dobrze zaprojektowane nadają każdemu budynkowi niepowtarzalny charakter.
Autor: Andrzej T. Papliński

Jest w czym wybierać
Składając zamówienie na okno ze szprosami, trzeba podać rodzaj szprosów, ich układ, szerokość i kolor – warto więc wiedzieć, co oferuje rynek. Szprosy konstrukcyjne są częścią ramy okiennej i dzielą szybę na mniejsze tafle. Są wykonane z tego samego materiału co profile ramy – z drewna, PCW, aluminium lub włókna szklanego. Minimalna szerokość szprosów to 56 mm, popularne są 80-milimetrowe, a na zamówienie są wykonywane dowolne szprosy, nawet do 160 mm szerokości. Szprosy mogą mieć różne kształty i rozstawienie. Ich wykończenie odpowiada palecie dekoracyjnej ram okiennych. Do okien rustykalnych można zamówić szprosy stylizowane. Szprosy międzyszybowe to listwy z aluminium lub tworzywa sztucznego umieszczane w przestrzeni między szybami zespolonymi. Nadają się do pakietów szybowych o odstępie między taflami 12-18 mm. Mogą być łączone nakładkami, frezowane lub wykonywane w formie gotowych siatek. Mają szerokość 8, 18, 26 i 45 mm – tych najgrubszych nie można wyginać w formy łukowe. Szprosy mogą być barwione w masie, malowane na dowolny kolor lub oklejane folią. Szprosy weneckie naklejane na powierzchnię szyby z jednej lub z obu stron najczęściej są wykonane z tworzywa sztucznego, rzadziej z drewna lub aluminium. Przykleja się je na dwustronną taśmę piankową albo na miękki silikon, więc w razie potrzeby łatwo je usunąć. Mogą mieć kształt trapezowy lub zaokrąglony, szerokość 25-40 mm i odstają od powierzchni szyby na odległość 5-15 mm. Można też przyklejać na szybę przycięte na wymiar ramki szprosowe. Wykończenie elementów zależy od materiału, z jakiego są wykonane – odpowiada wykończeniu profili okiennych. Szprosy wiedeńskie różnią się od weneckich tym, że ich krawędzie są wykończone uszczelką, a wewnątrz pakietu szybowego znajduje się ramka dystansowa, która imituje podział szyby podobny jak w szprosach konstrukcyjnych. Szerokość szprosów mieści się w zakresie 20-76 mm, a wysokość ponad powierzchnią szyby to 8-12 mm. Szprosy nakładane osadza się po zewnętrznej stronie okna w oddzielnej drewnianej ramce. Nadają się tylko do okien drewnianych. Ramka może być przybita do ościeżnicy – szprosy montuje się do niej na zatrzaskach – albo razem ze szprosami umocowana na zawiasach – wówczas w każdej chwili można ją otworzyć. Szprosy nie dotykają do powierzchni szyby, tylko są od niej odsunięte o kilka milimetrów, co umożliwia swobodne spływanie po szybie wody opadowej. Szerokość szprosów to około 30 mm, po obwodzie ramka jest nieco szersza. Wykończenie jest w palecie kolorów profili drewnianych. Szprosy nakładane można też wykonać samodzielnie – kupić gotowe ramki, zaimpregnować je i przymocować na zatrzaskach do ramy skrzydła okiennego.

Ozdoba okna
Kiedyś wszystkie okna wzmacniano szprosami konstrukcyjnymi, obecnie stosuje się je raczej w dużych przeszkleniach lub zamienia na inny typ szprosów pełniących wyłącznie funkcję dekoracyjną.



Szprosy nie muszą dzielić szyby w kratkę, wpływ linii można wykorzystać do optycznego poszerzenia konstrukcji okiennych.
Autor: Andrzej Szandomirski
Poziome szczebliny łagodzą smukłość wysokich przeszkleń i dobrze się komponują z detalami architektonicznymi budynku.
Autor: Grzegorz Otwinowski





Szprosy konstrukcyjne powinny być od zewnątrz zabezpieczone aluminiowymi okapnikami, które uchronią je przed wodą.
Autor: GEBAUER
Szprosy międzyszybowe są trwale zamocowane w ramce wewnątrz pakietu szybowego.
Autor: GEBAUER
Szprosy naklejane z dwóch stron na szybę powinny mieć w przestrzeni międzyszybowej ramkę dystansową – dzięki niej nie odkształcają się i ładniej wyglądają.
Autor: URZĘDOWSKI




Szprosy nakładane osadzone w ramce na oddzielnych zawiasach można otworzyć podczas mycia okien.
Autor: DOMEX
Ciekawym rozwiązaniem jest umieszczona wewnątrz pakietu lub na powierzchni szyby taśma imitująca cięte szkło – nie odkształca się i nie żółknie, a pozwala na uzyskanie efektu szlifowanego szkła w dowolnym miejscu szyby.
Autor: ALMONT
O szprosach warto też pomyśleć w kontekście wystroju wnętrz – umiejętne dobranie wszystkich elementów dekoracji okna znacznie poprawia jego estetykę.
Autor: Andrzej Szandomirski


Ostrożnie z cienkimi
Cienkie szprosy powinno się dobierać rozważnie, uwzględniając wygląd okna zarówno od strony wnętrza domu, jak i elewacji. Łatwo bowiem o utracenie proporcji między ramą okna a jego wypełnieniem.


Cienkie szczebliny w równych odstępach, zestawione z masywną rolokasetą, która ma inny kolor i do tego przysłania górną część okna, nie dodają elewacji uroku – choć od strony pomieszczenia wyglądają ładnie.
Autor: Andrzej T. Papliński
Dobrym rozwiązaniem jest dzielenie szyby na nierówne pola. Szprosy przesunięte w kierunku obrzeży optycznie zmniejszają okno, ale zachowują jego proporcje i dzięki temu są ciekawym akcentem dekoracyjnym.
Autor: Piotr Mastalerz

Żonglerka światłem
Wprawdzie powierzchnia szprosów jest niewielka w porównaniu z ramą okna, jednak im okno mniejsze, a szprosy szersze, tym ich procentowy udział w powierzchni szyby jest większy. I tym mniej światła dociera do pomieszczenia. Przy wyborze szprosów trzeba więc rozwikłać dylemat – czy ważniejsza jest estetyka okna, czy światło szyby. O ile w dużych oknach można sobie pozwolić na eksperymentowanie z dekoracjami, o tyle w małych, które nie są mocnym źródłem światła, nie warto na siłę upychać ozdobników.



Niewielkie okno doświetlające strych, mające powierzchnię około 0,3 m², nie daje dużo światła, a jeśli dodatkowo przetnie się je szerokimi szprosami, to powierzchnia szyby zmniejsza się nawet o połowę, osiągając 0,15 m²...
Autor: Andrzej Szandomirski
...czyli mniej niż podobne okno trójkątne. Powierzchnia szyby liczona po obwodzie jest tu wprawdzie mniejsza – 0,25 m² – ale po dodaniu jednego pionowego szprosu zmniejsza się zaledwie o 5%. Szyba ma zatem 0,24 m², czyli więcej niż w większym oknie łukowym z trzema szprosami.
Autor: Wiktor Greg
Najwięcej światła dostaje się do pomieszczenia przez okno o wysokim łuku – pełna powierzchnia szyby to 0,4 m², a trzy cienkie szprosy zmniejszają ją niezauważalnie do 0,37 m², czyli o niecałe 8%.
Autor: Piotr Mastalerz




Dwuskrzydłowe drzwi wyjściowe na balkon w połączeniu z nadstawką łukową to spora dawka światła. Powierzchnia szyb w takim przeszkleniu, przy założeniu wymiarów jednego skrzydła 90 x 220 cm, to około 3,5 m².
Autor: Andrzej Szandomirski
Drzwi balkonowe mogą być jednoskrzydłowe. Tu, aby zachować symetrię, otwierane skrzydło o szerszych ramach umieszczono pomiędzy dwoma nieotwieralnymi. Łukowa nadstawka wzbogacona szprosem optycznie podwyższa okno, a wąskie szczebliny harmonijnie wyrównują całość. Niestety, odbywa się to kosztem światła – powierzchnia szyby jest o ponad 0,5 m² (czyli 14%) mniejsza niż w drzwiach dwuskrzydłowych bez szprosów.
Autor: Andrzej Szandomirski
Choć szprosy konstrukcyjne są szerokie i zabierają więcej światła niż inne, to dzięki nim przeszklenia mogą osiągać duże rozmiary, co w rezultacie zwiększa doświetlenie pomieszczeń.
Autor: Wiktor Greg

Jakie okno, takie szprosy

Nie do każdego przeszklenia pasują takie same rozwiązania – dobre okno jest przecież nie tylko ładne, ale też trwałe i wygodne w użytkowaniu. Niestety, nieprzemyślane wstawienie szprosów może sprawić, że okna nie spełnią związanych z nimi oczekiwań. Warto więc zawczasu popytać znajomych, jak im się mieszka z oknami ze szprosami – może się okazać, że żałują swojej decyzji, a na zmianę jest już za późno. Zastosowanie szprosów konstrukcyjnych najczęściej jest wymuszone rozmiarami okna. Niezależnie od materiału, z jakiego jest wykonane – drewno, aluminim czy PCW – zasada rozmieszczenia szczeblin jest podobna. Nie chodzi tu bowiem o wytrzymałość ramy, tylko o powierzchnię szyby – jeśli jest zbyt duża, może nie wytrzymać naprężeń. Maksymalna powierzchnia standardowej szyby zespolonej w pakiecie 4-16-4 (tafle szkła grubości 4 mm i przestrzeń międzyszybowa 16 mm) to 3,35 m², przy czym długość jej boku nie powinna przekraczać 2,5 m. Przykładowo szyba o wysokości 2,2 m nie powinna być szersza niż 1,5 m. Większe przeszklenia trzeba wzmacniać szprosami. Z liczbą szprosów nie można jednak przesadzić. Zbyt gęste ich rozmieszczenie nie tylko zacienia wnętrze domu, ale też naraża okno na deformację. Im mniejszy format szyby osadzonej w szprosach, tym większe ryzyko jej pękania lub rozszczelniania połączeń obwodowych – wynika to z różnicy ciśnień między wypełnioną gazem przestrzenią międzyszybową a otoczeniem. Na wybór typu szprosów ma wpływ sposób otwierania okna. W oknach rozwieralnych można zamocować dowolne szczebliny, ale do przesuwnych czy obrotowych nie nadają się nakładane od zewnątrz drewniane ramki szprosowe. Otwierane skrzydło mogłoby o nie zahaczyć. Można je stosować tylko w oknach o wąskich profilach, po konsultacji z producentem. Ramki szprosowe mają jeszcze jedno ograniczenie – na razie nadają się tylko do okien drewnianych. Przynajmniej kilka razy w roku okna trzeba czyścić. Te ze szprosami konstrukcyjnymi mają wiele elementów ramy i osobnych szyb, co podczas mycia pochłania dużo czasu. Ponadto małe szyby brudzą się szybciej niż duże, a spływająca z nich woda nie dociera do dolnej krawędzi okna, tylko zatrzymuje się na szprosach, pozostawiając na nich brudny osad. Okna ze szprosami konstrukcyjnymi trzeba więc myć częściej niż takie, w których powierzchnia szyby jest gładka. Podobny problem dotyczy szprosów naklejanych na szybę – wszystkie elementy trzeba myć osobno. Wygodne okazują się w tym przypadku nakładane ramki szprosowe – są odsunięte od szyby, co umożliwia spływanie po niej wody opadowej, a do mycia można je zdjąć i umyć osobno okno, a osobno nakładaną ramkę. Podczas wyboru szprosów nie można zapomnieć o kwestii ich trwałości – szprosy konstrukcyjne w drewnianych oknach albo drewniane naklejane na szybę od zewnątrz wymagają konserwacji razem z oknem co dwa-pięć lat. Również szprosy nakładane trzeba odnawiać, ale łatwo to zrobić, zdejmując je z okna. W razie czego można je wymienić na nowe. Najbardziej uniwersalne rozwiązanie to szprosy międzyszybowe. Są one elementem pakietu szybowego na stałe zamocowanego w ramce międzyszybowej – umieszcza je tam producent szyb, a nie okien. Dzięki temu są bardzo trwałe i odporne na brud. Nie mogą jednak być zbyt grube – od tafli szkła musi je z każdej strony oddzielać przynajmniej dwumilimetrowa szczelina. Odpowiednią dylatację zapewniają bumpony, czyli przekładki dystansowe. Zbyt mała liczba przekładek może dawać efekt „dzwonie-nia” szprosów wywołanego drganiem prętów i szyb podczas otwierania i zamykania okna czy silnych podmuchów wiatru. W skrajnych przypadkach takie uderzenia mogą nawet zniszczyć powłokę niskoemisyjną szyby. Najbardziej podatne na to zjawisko są najcieńsze szprosy, szerokości 8 mm. Dlatego w oknach narażonych na silne podmuchy wiatru lub drgania – na przykład jeśli dom stoi w pobliżu torów kolejowych albo drogi szybkiego ruchu – nie powinno się montować szprosów międzyszybowych. Dylatacja między szprosami a szybą pełni jeszcze jedną funkcję – umożliwia delikatne odkształcenia szprosów pod wpływem zmian temperatury. Aluminiowe szczebliny mają dużą rozszerzalność cieplną, więc ich długość może się zwiększać podczas nagrzewania. Warto to wiedzieć, bo okna umieszczone od strony południowej latem mogą osiągać temperaturę kilkudziesięciu stopni. Szprosy w ciemnym kolorze mogą się trwale odkształcić lub nawet rozszczelnić okno. Podobny problem dotyczy szprosów wiedeńskich, w których również między szybami znajdują się trwale zamocowane ramki. Ryzyko zniszczenia okna pojawia się także przy pozornie bezpiecznych drewnianych szprosach naklejanych na szybę. Zimą odstęp między szybami może się zmniejszać na skutek zmiany objętości gazu między nimi. Szprosy wyginają się wówczas tak jak szyba. Jeśli dostanie się do nich wilgoć, spęcznieją i po zimie nie wrócą do pierwotnego kształtu, a co gorsza – utrzymają w nieprawidłowej pozycji szyby. Aby tego uniknąć, nie wolno przycinać ich „na styk”, tylko zostawić im z każdej strony około 2 mm na rozszerzanie spowodowane zmianami temperatury.


Przezroczyste przekładki dystansowe z elastycznego polimeru – tak zwane bumpony – oddzielają szprosy od tafli szyby, ograniczając ich drgania i tworzenie się mostków termicznych. Ich liczba i rozmieszczenie zależą od rodzaju szprosow i podziału płaszczyzny szyby na poszczególne pola.
Autor: GEBAUER
Jeśli w oknie konieczne jest zastosowanie jednego szprosu pośrodku, to można zastąpić go odpowiednio rozmieszczonym układem dwóch lub więcej szprosów. Można też wzbogacić je o łuki lub oryginalne połączenia – tak aby podzielona szyba podobała się użytkownikom.
Autor: Szymon Kobusiński

Przewodzenie ciepła
Producenci okien chętnie podają współczynnik przenikania ciepła U dla środkowego punktu szyby. Tam bowiem jest on najkorzystniejszy. Tymczasem im bliżej styku szyby z profilem, tym jej współczynnik jest gorszy, dlatego każdy element przerywający ciągłość zespolenia szybowego pogarsza jego parametry cieplne. Ponadto im więcej szprosów w danym oknie, tym mniejsza powierzchnia szyby i tym okno jest zimniejsze. Przyjmuje się, że okno ze szprosami ma współczynnik o 10-15% wyższy (a więc gorszy) niż takie samo okno bez szprosów, choć ostateczna wartość zależy oczywiście od wielkości okna, rodzaju szczeblin i ich wymiarów.
Teoretycznie najwięcej ciepła ucieka przez szprosy konstrukcyjne, bo dzielą całe zespolenie szybowe i są najszersze, ale w praktyce wszystkie szprosy umieszczone w przestrzeni międzyszybowej wychładzają okno. Szprosy konstrukcyjne mają budowę podobną do profili ram i ich współczynnik przenikania ciepła wynosi średnio U=1,3-1,5 W/(m²·K), więc jest wyższy niż deklarowane U=1,1 W/(m²·K) dla szyby – stąd średni współczynnik dla okna też ulega podwyższeniu. To samo dytyczy szprosów wiedeńskich, które mają w przestrzeni międzyszybowej ramki dystansowe – ich otoczenie jest o 15% zimniejsze niż środek szyby zespolonej. Natomiast szprosy międzyszybowe wpływają na parametry cieplne okna pomimo tego, że nie dzielą powierzchni szyby i nie stykają się z nią. Są jednak wykonane z aluminium, które przewodzi ciepło dużo lepiej niż gaz. Dlatego współczynnik okna, w którym między szybami znajdują się szprosy, jest wyższy niż okna z szybą zespoloną wypełnioną samym gazem. To zjawisko łatwo zaobserwować zimą – na wewnętrznej stronie okna wzdłuż szprosów często pojawiają się wyroszenia wilgoci, co oznacza, że te miejsca są zimniejsze niż pozostała powierzchnia szyby. Na współczynnik przenikania ciepła okna nie mają wpływu tylko szprosy naklejane na szybę lub nakładane w osobnych ramkach.

Co to jest?
Bumpony – przezroczyste przekładki dystansowe z elastycznego polimeru, które umieszcza się na połączeniach szprosów międzyszybowych, aby oddylatować je od szyby. Listwa z wrębem – szpros konstrukcyjny, który ma na obrzeżach wyprofilowania umożliwiające osadzenie szyby. Przewiązka (poprzeczka) – poziomy szpros konstrukcyjny w drzwiach balkonowych, który najczęściej znajduje się na poziomie dolnej ramy przyległego okna i ma znaczenie dekoracyjne, a nie wzmacniające. Ramka na klipsach – nieotwierana ramka szprosowa mocowana do zewnętrznej strony okna, w której szprosy mocuje się w specjalnych zaczepach. Szczeblina w galarecie – żargonowe określenie szprosów wewnętrznych umieszczonych w wypełnionej gazem przestrzeni międzyszybowej. Szpros ślepy – szpros nakładany lub naklejany tylko z jednej strony szyby.

Ile za pole
O kna ze szprosami są droższe niż te bez podziałów. Płaci się za łączną długość szprosów, ich wymiary, liczbę połączeń brzegowych z ramą okna i połączeń krzyżowych między szprosami – aby ułatwić wyliczenie, producenci podają po prostu kwotę dopłaty za liczbę pól, na jakie szprosy dzielą powierzchnię szyby. Nie wolno mylić liczby pól z liczbą szczeblin – jeden szpros dzieli szybę na dwa pola, a dwie listwy ułożone na krzyż to aż cztery pola w oknie. Średnie kwoty dopłaty za jedno pole to:
szprosy konstrukcyjne – około 50 zł;
szprosy międzyszybowe – 20-30 zł;
nakładane ramki – 30-40 zł;
szprosy naklejane – białe 35-50 zł/m,
kolorowe dopłata 30%.
Pola łukowe są o 50% droższe niż prostokątne.

Jeden poziomy szpros w skrzydle okiennym dzieli je na dwa pola, z czego górne jest łukowe – do ceny okna trzeba więc doliczyć wartość dwóch pól prostokątnych i dwóch łukowych. Za konstrukcyjne szprosy szerokości 55 mm zapłaci się więc około 250 zł więcej – po 50 zł za dolne pola i po 75 zł za górne.
Autor: Wiktor Greg

.

Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty