Kamienne ozdoby w ogrodzie

Nic tak dobrze nie współgra z zielenią jak naturalne surowce. Kamień, umiejętnie wykorzystany, pozwala na stworzenie harmonijnej całości – począwszy od domu, poprzez ogród, na ogrodzeniu kończąc. A do tego żaden inny materiał nie dorównuje mu trwałością!


Kamień niejedną ma postać


Kamień ciosowy (cios). To ociosany blok kamienny. Ciosy mogą być proste – o kształcie regularnego prostopadłościanu, którego boki mają więcej niż 20 cm, i kształtowe – o ozdobnie wykończonej powierzchni licowej.

Kamień łamany (rwany). To nieregularne odłamki skalne o wymiarach 10-40 cm (powstaje w kamieniołomach jako odpad lub poprzez rozbijanie głazów narzutowych). Może być niesortowany, sortowany (o bardziej regularnych kształtach) lub sortowany przycinany (ma z grubsza wyrównaną powierzchnię licową).

Kamień płytowy (łupany warstwowo). Pochodzi ze skał o podzielonych warstwach w złożu lub ze skał łupliwych. Ma ostre krawędzie i dwie powierzchnie w przybliżeniu płaskie i równoległe. Wymiary: szerokość powyżej 15 cm, grubość 10-15 cm, długość 20-40 cm.

Kamień rzędowy (łupany kostkowo). Ma kształt zbliżony do prostopadłościennej kostki o wymiarach: szerokość 20-30 cm, wysokość przynajmniej 15 cm, długość – 20 cm.

Kamień narzutowy (polny). To pozostałość po cofającym się lodowcu. Ma postać obłych odłamków skalnych różnej wielkości. Zbiera się go z pól lub wybiera z potoków. Najczęściej są to granity i gnejsy, a także piaskowce, wapienie i porfiry.

Kamień drogowy. Używany jest do budowy nawierzchni i sprzedawany w postaci kostki brukowej, krawężników, oporników, obrzeży trawnikowych oraz tłucznia i grysu. Kostki brukowe wyrabia się ze skał trudno ścieralnych, o dobrej łupliwości: bazaltu, granitu, porfiru, sjenitu. Mają wymiary: 4/6, 8/11, 15/17 cm.

Bloczki murowe. To elementy o kształcie regularnego prostopadłościanu. Przycinane są z piaskowców i wapieni lekkich.

Kamienne elementy
Zastosowanie kamienia w ogrodzie zależy nie tylko od jego walorów estetycznych, ale też takich właściwości jak: twardość, nasiąkliwość, mrozoodporność, odporność na ścieranie. Tego typu informacji powinien udzielić nam sprzedawca kamienia.

Ogrodzenia murowane i murki oporowe. Do ich budowy nadaje się większość kamieni. Najbardziej wytrzymałe są granitowe, bazaltowe i kwarcytowe. Bardzo ładne są murki z wapieni i piaskowców, jednak mogą niszczeć pod wpływem wody. Nie przeszkadza to murkom oporowym – te z odciśniętym piętnem czasu wyglądają bardzo naturalnie. Natomiast mury ogrodzeniowe powinny być przykryte daszkiem. Mury układa się:
- z kamienia łamanego niesortowanego lub z kamienia polnego – tak zwane mury dzikie;
- z kamienia łamanego sortowanego lub z kamienia polnego – mury cyklopowe;
- z kamieni łupanych warstwowo i łupków – mury warstwowe;
- z kamieni łupanych kostkowo – mury rzędowe.



Murki oporowe i nawierzchnia zrobione z czerwonego piaskowca. Trawa wyrastająca między płytami kamienia podkreśla rysunek nawierzchni.
Autor: Mariusz Pasek
Niewysokie skarpy można umacniać suchymi murkami oporowymi z ułożonych warstwowo łupków.
Autor: Jerzy Romanowski
Duża skarpa ograniczona murkami rzędowymi z granitowych ciosów.
Autor: Mariusz Pasek

Cokoły. Można je wykonać z otoczaków, kamieni łupanych lub przyciętych w zakładzie kamieniarskim. Najtrwalsze są te ze skał twardych, nienasiąkliwych, takich jak: granit, bazalt, twardy piaskowiec. Inne kamienie trzeba zabezpieczyć przed zabrudzeniem i budując cokół – warto nadać jego szczytowej powierzchni lekki spadek, by zapobiec gromadzeniu się wody.

Okładziny ścian zewnętrznych. Do ich wykonania nadają się kamienie podatne na obróbkę, dzięki której można wydobyć ich naturalne piękno. Może to być granit, piaskowiec, sjenit, wapień, marmur.
Na okładziny stosuje się różnej wielkości elementy płytowe (grubości 3-5 cm) oraz elementy okładzinowe (grubości 3-12 cm). Nadaje się im najczęściej fakturę polerowaną (granit, marmur), półpolerowaną (wapień) oraz szlifowaną lub łupaną (piaskowiec).

Nawierzchnie ogrodowe. O przydatności kamieni do budowy nawierzchni decyduje ich odporność na ścieranie, nieduża nasiąkliwość, a także odporność na szkodliwe działanie czynników atmosferycznych. Najtrwalsze są z bazaltu, z granitu, ze sjenitu i z serpentynitu. Mniej trwałe – podatne na ścieranie i uszkodzenia – z piaskowca, a najmniej trwałe – miękkie i nasiąkliwe – z wapienia.
Do wyłożenia nawierzchni w ogrodzie używa się najczęściej kostki 4/6 cm (zwanej często mozaiką). Nawierzchnie można też wybrukować kamieniami polnymi lub ułożyć z płyt kamiennych – przycinanych (grubości około 4 cm i więcej) lub łamanych.
Ładnie wyglądają nawierzchnie wykonane z kamiennych elementów różniących się kolorem lub wielkością. Aby nawierzchnie nie były zbyt śliskie, elementy te powinny mieć odpowiednią fakturę: surowo łupaną (kostka), groszkowaną, piaskowaną lub płomieniowaną.
Jako wzmocnienia brzegów nawierzchni stosuje się oporniki lub dużą kostkę brukową. Oporniki wykonuje się z granitów, rzadziej z wapieni, a sporadycznie z piaskowców. Do wypełnienia szczelin między kamieniami można użyć grysu.


Piękna łączona nawierzchnia z nieregularnych płyt rudego piaskowca oraz mozaiki z szarego granitu i ciemniejszego serpentynitu.
Autor: Mariusz Pasek
Kamienie świetnie komponują się z wodą.
Autor: Jerzy Romanowski

Taras. Do wykańczania nawierzchni tarasu nadają się takie same kamienie jak do budowy nawierzchni w ogrodzie. Pod zadaszeniem mogą być użyte także niezbyt odporne na wpływ warunków atmosferycznych marmury i miękkie piaskowce. Na tarasach dobrze wyglądają elementy o regularnych kształtach, na przykład płyty posadzkowe, które w ogrodzie między roślinami mogłyby wyglądać sztucznie.

Schody. Kamień do budowy schodów powinien być, podobnie jak do wykonania nawierzchni, odporny na ścieranie. Schody można wykonać z:
- bloków kamiennych – robi się je najczęściej z granitu i piaskowca. Typowy stopień ma wymiary 15/35 cm i kształt prostokątny albo klinowy;
- kamienia łupanego warstwowo i kostkowo;
- kamienia łamanego – najlepsze będą kamienie duże i płaskie.
Stopnie schodów powinny być piłowane, piaskowane, groszkowane lub szlifowane, bo wtedy nie są śliskie. Obróbkę kamienia wykonuje się na zamówienie (na przykład płomieniowanie, piaskowanie i groszkowanie płyt granitowych kosztuje około 40 zł/m2).


Schody, nawierzchnia i murki oporowe z łamanego wapienia.
Autor: Mariusz Pasek
Stopnie zewnętrzne z granitowych bloków powinny mieć szorstką fakturę.
Autor: Mariusz Pasek

Ogród skalny. Do jego budowy można użyć każdego rodzaju kamienia – dobre będą zarówno kamienie narzutowe, bryły skalne, jak i kamienie łamane lub łupane. Ciekawie wyglądają samorodki wapienne i różnego rodzaju łupki. Należy jednak unikać zastawiania wielu rodzajów skał, bo wtedy ogród skalny będzie wyglądał sztucznie, powinno się natomiast używać do jego budowy kamieni różnej wielkości.

Uwaga! W sąsiedztwie murków z wapienia nie należy sadzić roślin lubiących kwaśną ziemię, bo z wapieni wymywane są niewielkie ilości wapnia, który ją alkalizuje.

Oczko wodne. Wybór kamienia do jego wykonania jest niemal nieograniczony. Z jednym wyjątkiem – lepiej zrezygnować z wapieni, dolomitów i marmurów. Woda wypłukuje z nich niewielkie ilości wapnia, a to nie sprzyja rozwojowi ani roślin, ani ryb.
Oczka wodne, które naśladują naturalne sadzawki, wykonuje się z różnej wielkości kamieni narzutowych i brył skalnych. Ale można też zbudować je z ciosów, kamieni łupanych i łamanych. Urodę wielu kamieni można docenić dopiero wtedy, gdy są zanurzone w wodzie – tak jest na przykład w przypadku serpentynitu.

Elementy małej architektury. I tu jest duża dowolność stosowania materiałów kamiennych, choć przeważają granity, piaskowce i wapienie. Wszystkie elementy kształtem, kolorem i wymiarem powinny być dostosowane do miejsca, w którym mają się znaleźć.
Najczęściej z kamienia wykonuje się rzeźby, meble, donice, lampy, grille, fontanny, słupki, poidełka dla ptaków, zegary słoneczne.


Plac wyłożony prostokątnymi płytami kremowego piaskowca. Uwagę zwracają niezwykłe siedziska z surowo obrobionych brył piaskowca.
Autor: Mariusz Pasek
Pojedyncze kamienie w ogrodzie mogą być traktowane niemal jak rzeźby. Do eksponowania najlepiej nadają się egzemplarze duże, o interesującej formie.
Autor: Mariusz Pasek

Gdzie kupić

Kamienie można kupować bezpośrednio w kamieniołomach, u kamieniarzy, w centrach ogrodniczych i sklepach z materiałami budowlanymi. Cena zależy od rodzaju kamienia, jego ilości i rejonu kraju – im bliżej kamieniołomu, tym taniej. Niemałe znaczenie ma koszt transportu, często bywa droższy niż same kamienie. Niektórzy sprzedawcy przy dużych zakupach oferują korzystne rabaty, czasem nawet bezpłatny dowóz do ogrodu (najczęściej w promieniu do 30 km). Jeśli potrzebujemy dużą ilość kamienia, warto rozważyć zakup bezpośrednio u wydobywcy. Będzie dużo taniej, poza tym sami będziemy mogli wybrać odpowiadający nam materiał. Wybierając rodzaj kamienia, należy dopasować go do materiałów wykończeniowych domu. Nie bez znaczenia pozostaje też otoczenie – materiał pochodzący z okolicy, w której powstaje ogród, zwiąże go z krajobrazem.

Jak zabezpieczyć

Chociaż kamień jest najtrwalszym materiałem budowlanym, to jednak i on z czasem starzeje się i przede wszystkim – brudzi. Można temu zapobiec, polerując lub szlifując jego powierzchnię. Wygładzona powierzchnia ma mniej porów, dzięki czemu staje się mniej nasiąkliwa i chłonna. Można też kamień zaimpregnować. Spośród wielu środków chemicznych można wybrać preparaty impregnujące kamień (Funcosil OW, Sarsil H-14/R, Sopro MNF 704), impregnujące i zarazem wzmacniające jego strukturę (Sarsil W) oraz te ożywiające kolor (Funcosil AS Fassadensiegel, Sopro MNF 705). Zabezpieczenie 1 m2 kamienia kosztuje 13-30 zł.

Czym czyścić

Niektóre kamienie (jak wapienie) wspaniale się patynują i z wiekiem wyglądają coraz lepiej. Inne (jak piaskowce) łatwo wchłaniają brud, co je szpeci. Zabrudzone powierzchnie można wyczyścić specjalnym urządzeniem do czyszczenia pod ciśnieniem wodą lub piaskiem (można je kupić lub wypożyczyć w wypożyczalni sprzętu ogrodniczego). Dostępne są również środki chemiczne do czyszczenia kamienia z tłustych plam i innych zanieczyszczeń (Atlas Silstop, Lifhofin MN, Sopro MNF 706), a także z grzybów, glonów i zabrudzeń roślinnych (Alkutex Fassadenreiniger-Paste, Atlas Mykos, Lithofin Allex, Sopro AFR 746). Niestety, nie da się całkowicie usunąć z kamienia zabrudzeń z zaprawy. Dlatego w trakcie prac budowlanych trzeba ją usuwać, zanim zaschnie.

Faktura kamienia

Wygląd kamienia w przeważającej mierze zależy od rodzaju wykończenia jego powierzchni. Zależnie od sposobu obróbki uzyskuje się różne faktury: groszkowaną, grotowaną, łupaną, piaskowaną, piłowaną, płomieniowaną, polerowaną, szlifowaną. Sposób obróbki kamienia powinien być dostosowany do jego przeznaczenia. Na przykład stopnie schodów powinny być szorstkie, bo wtedy nie są śliskie, a blaty stołów polerowane, bo wtedy nie wnika w nie brud.

Zanim kupisz kamień, zastanów się:

- czy do ogrodu jest odpowiedni dojazd dla dużego samochodu i czy taki samochód nie uszkodzi nawierzchni podjazdu?
- w jaki sposób zamierzasz przenosić kupiony kamień na miejsce przeznaczenia? Czy nie lepiej zamówić transport samochodem wyposażonym w dźwig i większe głazy od razu umieścić na miejscu docelowym?
- czy sam zamierzasz, układając kamienie, dopasowywać je i docinać. Pamiętaj, że łatwe w obróbce są: granity, marmury, większość piaskowców, sjenity, wapienie, a bardzo trudne: bazalty, kwarcyty i piaskowce krzemionkowe.


Poznaj swoją przyszłość

Jedna z najlepszych wróżek w Polsce Wróżka Mira Elżbieta Sobczyk odpowiada na pytania na swoim Facebooku  lub przez e-mail. Problemy ze zdrowiem lub w sprawach "miłosnych" ? A może interesują Cię kwestie finansowe?  Sprawdź swoją przyszłość. Jej odpowiedzi pomogły już tysiącom ludzi w Polsce. Można się z nią skontaktować Jej profil na Facebooku lub http://twojawrozka24.pl
Podobne posty