Wykopy i fundamenty. Szkoła budowania

Domy Modelowe są budowane na podstawie projektów gotowych Każdy projekt zawiera wszystkie potrzebne rysunki fundamentów i obliczenia, które zostały wykonane przy założeniu nośności gruntu 150 kPa i głębokości posadowienia 1 m. Przyjęto też, że poziom wody gruntowej jest znacznie poniżej poziomu posadowienia. W domach z użytkowym poddaszem  ze względu na większe niż w domach parterowych obciążenia (dodatkowy ciężar stropu oraz  ścian poddasza) ławy pod ściany zewnętrzne mają 60 cm, oprócz tej pod zewnętrzną ścianę garażu, która ma 50 cm. Ławy pod ściany wewnętrzne mają 50 lub 60 cm. W miejscu słupów zaprojektowano stopy fundamentowe. W parterowym domu pod ściany zewnętrzne  przewidziano ławy szerokości 50 cm, a pod wewnętrzną ścianę garażu ławę szerokości 40 cm. W drugim parterowym domu  pod ściany zewnętrzne zaprojektowano ławę szerokości 40 cm, a pod  ścianę  wewnętrzną podpierającą dach ławę szerokości 30 cm. Pod kominy we wszystkich domach zaprojektowano stopy.  Wszystkie stopy i ławy mają wysokość 30 cm.

Uwaga! Ponieważ są to projekty gotowe, do każdego z nich musiał być wykonany projekt adaptacyjny, który dopasuje rozwiązanie gotowe do warunków konkretnej działki. W ramach adaptacji projektant wykona też projekt zagospodarowania działki i projekt przyłączy zewnętrznych.

Badania geotechniczne

Przed wykonaniem projektów adaptacyjnych przeprowadzono badania geotechniczne. Wykonano sześć otworów badawczych głębokości od 2 do 4,5 m. Pod warstwą humusu, czyli ziemi roślinnej, grubości od 0,2 do 0,5 m, występują piaski z przewarstwieniami gliny i pyłów, których nośność przekracza 200 kPa.
W czasie wykonywania wierceń (był to lipiec – okres niskich stanów wód gruntowych) do głębokości 4 m poniżej poziomu terenu nie stwierdzono wody gruntowej. Jej poziom zmienia się jednak w zależności od pory roku i opadów atmosferycznych. Dlatego w dokumentacji geotechnicznej Domów Modelowych uwzględniono, że na tej działce woda może się pojawiać 2,5 m poniżej poziomu terenu.

Adaptacja projektów

Na podstawie badań gruntu stwierdzono, że nie trzeba wprowadzać zmian ze względu na jego nośność i warunki wodne, ani ze względu na głębokość przemarzania gruntu. Domy bowiem powinno się posadawiać poniżej strefy przemarzania gruntu, która w zależności od rejonu kraju sięga 0,8-1,4 m poniżej poziomu terenu. Dla Warszawy jest to 1 m, co pokrywa się z założeniami przyjętymi w projektach gotowych.
Do budowy wszystkich Domów Modelowych zastosowano natomiast inne niż w projekcie materiały. Obliczono, że pomimo tych zmian ławy fundamentowe mają wystarczającą wielkość, aby przenieść obciążenia i nie trzeba było zmieniać ich szerokości.

Podział Polski na strefy w zależności od głębokości przemarzania gruntów.
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka

Przygotowanie placu budowy

Prace przygotowawcze na budowie Domów Modelowych rozpoczęły się w październiku 2000 roku. Teren budowy był już ogrodzony przez poprzedniego właściciela. Konieczne było natomiast wykonanie na działce drogi tymczasowej. Droga z płyt betonowych zlokalizowana pomiędzy ogrodzeniem a budowanymi domami zapewniła wygodny dojazd do każdego domu.
W pobliże domów została doprowadzona woda i energia elektryczna. Humus z terenu przeznaczonego pod Domy Modelowe zdjęto koparką  i odłożono w jedno miejsce.
Po zakończeniu budowy jego część przyda się do urządzania ogrodów wokół domów. Wykorzystawszy naturalne spadki terenu, wykonano prosty system odprowadzenia wody: rowki o przekroju trapezowym i spadku podłużnym 2-8%, dzięki czemu plac został zabezpieczony przed wodami opadowymi.



Działkę kupiono już ogrodzoną.
Autor: Jolanta Pietrucha
Drogę tymczasową wykonano tuż przy ogrodzeniu.
Autor: Jolanta Pietrucha
Ziemię roślinną, czyli humus, zdjęto koparką.
Autor: Jolanta Pietrucha

Wytyczanie domów

Na terenie budowy wykonano pomiary geodezyjne. Wytyczone przez geodetę punkty oznaczono na działce palikami z zaznaczoną rzędną względem rzędnej zero, którą w Domach Modelowych jest poziom posadzki parteru. Osie fundamentów zaznaczono na działce za pomocą ław drutowych.


Osie ław fundamentowych wytycza się zwykle za pomocą ławy drutowej.
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka

Wokół planowanego wykopu, w odległości około 0,5 metra od jego planowanej krawędzi wbito paliki z przymocowaną deską. Wytyczoną przez geodetę oś oznaczono linką i zamocowano ją do desek umieszczonych po przeciwległych stronach wykopu.


Osie ław fundamentowych wyznaczono za pomocą ławy drutowej...
Autor: Jolanta Pietrucha
...a wapnem zaznaczono przebieg ław fundamentowych.
Autor: Jolanta Pietrucha

Wykopy pod fundamenty

Posadowienie fundamentów domów modelowych zostało zaprojektowane metr poniżej poziomu terenu. Ławy miały być wykonane na warstwie chudego betonu (10 cm), wykop trzeba było więc odpowiednio pogłębić. Ponieważ działka była około 50 cm niżej od projektowanej ulicy, a w projekcie przewidziano podniesienie jej do poziomu ulicy, wystarczyło zrobić wykop głębokości około 60 cm.

Uwaga! Pamiętaj, że wykop powinien mieć odpowiednio wyprofilowane skarpy. Ich pochylenie zależy od głębokości wykopu i rodzaju gruntu, w jakim jest zrobiony. Poradź się geotechnika, jak powinien wyglądać wykop pod twój dom.

Zgodnie z zasadami, aby nie naruszyć dna wykopu, koparką usunięto ziemię do głębokości około 40 cm. Pozostałe 20 cm usunięto ręcznie bezpośrednio przed ułożeniem chudego betonu. Wszystkie prace ziemne były przeprowadzane w listopadzie i choć pogoda sprzyjała, o tej porze roku trzeba się było liczyć z możliwością opadów czy mrozów. Dlatego wykopy wykonano bezpośrednio przed betonowaniem. Zmniejszało to ryzyko gromadzenia się wody opadowej na dnie wykopu i jego przemarznięcia. Mogłoby to spowodować rozluźnienie gruntu i trzeba by było go usunąć.

Mechanicznie wykonano wykop 20 cm powyżej zakładanej głębokości.
Autor: Jolanta Pietrucha

Uwaga! Nie zostawiaj wykopu na zimę. Nawet przykrycie dna matami nie będzie skutecznym zabezpieczeniem podczas długotrwałych mrozów. Dlatego jeżeli masz wątpliwości, czy zdążysz przed zimą wykonać fundamenty, lepiej całość prac przełóż na wiosnę. To zdecydowanie lepsza pora na rozpoczęcie budowy.

Ławy fundamentowe

Na budowę Domów Modelowych zarówno beton na ławy (B 15), jak i chudy beton (B 7,5)  był dostarczony z wytwórni. Gdy chudy beton stwardniał, w wykopie ustawiono deskowanie, następnie umieszczono w nim przygotowane wcześniej zbrojenie i ułożono beton.



W wykopie ułożono chudy beton z wytwórni betonu towarowego.
Autor: Jolanta Pietrucha
Zbrojenie oznaczono nazwą osi, wzdłuż której będzie układane.
Autor: Jolanta Pietrucha
W wykopie wykonano deskowanie ław i ułożono zbrojenie.
Autor: Jolanta Pietrucha

Chudy beton i deskowanie zabezpieczają przed wyciekaniem zaczynu cementowego z mieszanki betonowej, w efekcie otrzymujemy więc beton o zakładanej wytrzymałości. Deskowanie umożliwia też wykonanie fundamentów o takich wymiarach, jak przewidziano w projekcie. Przy wykonywaniu fundamentów ważne jest prawidłowe przygotowanie i ułożenie zbrojenia. W deskowaniu zbrojenie umieszczono na podkładkach dystansowych, tak by betonowa otulina prętów miała co najmniej 5 cm. Pręty połączono na zakład długości ich 45 średnic, czyli około 54 cm, i zagięto w narożach i łączeniach ław. Zanim zaczęto murować ściany na ławie ułożono izolację poziomą. W trzech domach zastosowano dwie warstwy papy na lepik, a w czwartym – folię Delta (Dorken Polska).

Na gotowe ławy fundamentowe ułożono izolację poziomą z dwóch warstw papy na lepiku lub folii.
Autor: Jolanta Pietrucha

Uwaga! Nie zmieniaj bez konsultacji z konstruktorem betonu i zbrojenia na tańsze. Fundamenty przenoszą ciężar całego budynku, schowanych pod ziemią nie da się skontrolować, a naprawa błędów będzie bardzo trudna i kosztowna.

Ściany fundamentowe

Z bloczków betonowych. W dwóch domach ściany fundamentowe wymurowano z bloczków betonowych szerokości 25 cm (Fabet-Łomża) na zaprawie cementowo-wapiennej. Ściany zewnętrzne muszą być ocieplone – zastosowano do tego płyty grubości 6 cm z polistyrenu ekstrudowanego. W jednym domu były to płyty Roofmate SL (Dow Polska), w drugim – Pingo SF (Pfleiderer). Warstwę dociskową ścian zewnętrznych do poziomu terenu ułożono z bloczków betonowych 10 cm. Wyżej w jednym domu zastosowano cegłę wapienno-piaskową (Silka Skalista – Grupa van Den Brink Polska), w drugim – cegłę klinkierową (Roben).



Po ułożeniu ocieplenia wykonano ścianę dociskową z bloczków betonowych.
Autor: Jolanta Pietrucha
Powyżej poziomu terenu zamiast szarych bloczków w domu D03 zastosowano cegłę wapienno-piaskową.
Autor: Jolanta Pietrucha
W domu D12b cokół wykonano z cegły klinkierowej o wymiarach 9x9x19 cm w kolorze ceglastoczerwonym.
Autor: Jolanta Pietrucha

Z pustaków betonowych Amerblok. W domu  ściany fundamentowe wymurowano z pustaków betonowych Amerblok szerokości 29 cm na zaprawie cementowo-wapiennej. Mają one lepszą izolacyjność termiczną i mniejszy ciężar niż bloczki. Pustaki układane w narożach wypełniono betonem – dzięki temu ściana ma dużą nośność, prawie taką jak wykonana z bloczków. Przy wyższych ścianach fundamentowych (na przykład w domach podpiwniczonych) betonem należy wypełnić również pierwszą warstwę pustaków.
Mniejsze jest zużycie zaprawy, którą nanosi się na cienkie ścianki pustaka, a nie na całą powierzchnię bloczka. Ścianę zewnętrzną ocieplono płytami z polistyrenu ekstrudowanego Roofmate SL grubości 6 cm (Dow Polska), a następnie obmurowano warstwą dociskową z bloczków Amerblok szerokości 9 cm. Od poziomu terenu zastosowano bloczki o łupanej fakturze.


Ścianę z pustaków betonowych ocieplono, po czym wykonano warstwę dociskową z bloczków.
Autor: Jolanta Pietrucha
Powyżej poziomu terenu zastosowano bloczki łupane w kolorze ceglastoczerwonym.
Autor: Jolanta Pietrucha

Z pustaków z systemu Optiblok. W domu ściana fundamentowa ma zupełnie inną konstrukcję. Budynek w całości będzie wykonany z materiałów systemu Optiblok firmy Optiroc. W tym systemie te same pustaki z keramzytobetonu mogą być stosowane do wznoszenia ścian fundamentowych i ścian kondygnacji naziemnych. Na wewnętrzne ściany fundamentowe zastosowano bloczki Termo Optiroc szerokości 24 cm, a na zewnętrzne – SuperTermo Optiroc szerokości 36,5 cm. Do murowania zastosowano zaprawę M-Blok klasy M10. Mur wykonano, układając w spoinach poziomych systemowe zbrojenie Murfor. Aby zapewnić prawidłowe otulenie prętów, najpierw na bloczkach ułożono zaprawę, na niej zbrojenie, a następnie zbrojenie lekko wciśnięto w zaprawę i ułożono kolejną warstwę bloczków. Zewnętrznych ścian fundamentowych z bloczków SuperTermo Optiroc nie trzeba ocieplać.


Najpierw zaprawę ułożono na krawędziach pustaków, wciśnięto w nią zbrojenie.
Autor: Jolanta Pietrucha
Dzięki temu pręty zbrojenia zostały właściwie otulone zaprawą.
Autor: Jolanta Pietrucha

Izolacje ścian fundamentowych

Ze względu na niski poziom wody gruntowej, w Domach Modelowych wystarczyły lekkie izolacje przeciwwilgociowe. Izolacje pionowe wykonano, pomalowawszy dwukrotnie ściany Dysperbitem. Izolacje poziome pomiędzy ścianą fundamentową a ścianą parteru w trzech domach wykonano z dwóch warstw papy na lepiku. W domu D12b zastosowano folię Delta (Dorken Polska). Najpierw wyrównano powierzchnię muru warstwą zaprawy, a potem mocno wciśnięto w nią folię. Całkowite zabezpieczenie przed wilgocią daje ułożenie jednej warstwy. Poszczególne odcinki folii połączono na 20-centymetrowe zakłady. Folia jest bardzo giętka i dzięki temu łatwo się ją układa w narożach. Nawet w niskiej temperaturze w folii nie powstają pęknięcia, co było szczególnie ważne, gdyż układano ją w listopadzie.

Uwaga! Nie zapomnij o izolacji poziomej pomiędzy ławą a ścianą fundamentową lub ścianą piwnicy oraz pomiędzy tymi ścianami a ścianą parteru. Tylko wtedy ściany nie będą podciągać kapilarnie wody z gruntu.

Podłoga na gruncie

Po wykonaniu ścian fundamentowych do zaprojektowanego poziomu układano piasek warstwami grubości 15 cm i zagęszczano go mechanicznie. Gdyby tego nie zrobiono, podłoga mogłaby osiadać i pękać. Następnie na podkładzie z piasku ułożono płytę betonową grubości 10 cm z betonu B 7,5, zbrojoną siatką stalową o oczkach 10 x 10 cm z prętów średnicy 6 mm.

Po rozprowadzeniu przewodów instalacji kanalizacyjnej i wodociągowej pomiędzy ścianami fundamentowymi układano piasek warstwami i zagęszczano go.
Autor: Jolanta Pietrucha

Uwaga! Zanim wykona się podłogę na gruncie, trzeba rozprowadzić przewody instalacji kanalizacyjnej, wodociągowej i elektrycznej.

Kiedy trzeba poprosić o pomoc fachowca?
- Po wykonaniu wykopu wezwij geotechnika, aby sprawdził, jak został wykonany. Jest to szczególnie ważne, gdy nie przeprowadzono badań geotechnicznych.
- Zanim zabetonujesz ławę, wezwij inspektora nadzoru, aby skontrolował zbrojenie, albo przynajmniej sam sprawdź, czy pręty są tak ułożone, jak zalecił projektant.
- Przed zasypaniem fundamentów wezwij inspektora nadzoru, aby skontrolował ich wykonanie.
„Doskonały”

  "Doskonały"
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka

Dom niepodpiwniczony z poddaszem użytkowym i wbudowanym garażem. Mimo niedużej powierzchni wygodnie może w nim mieszkać czteroosobowa rodzina.
- powierzchnia netto 138,9 m2
- kubatura 610 m3- powierzchnia zabudowy 123,9 m2Autor projektu: arch. Paweł Wład Kowalski

Rzut ław fundamentowychWykonano 65,9 m ław fundamentowych. Zużyto około 12,3 m3 betonu klasy B 15, około 5,8 m3 chudego betonu i 339 kg stali zbrojeniowej.


Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka

Przekrój ław i ścian:


Przekrój ław i ścian zewnętrznych.
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka
Przekrój ław i ścian wewnętrznych.
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka
„Przytulny”

  "Przytulny"
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka

Duży,funkcjonalny dom parterowy przeznaczony dla siedmiu osób, bez piwnicy, z wbudowanym garażem.
- powierzchnia netto 186,4 m2- kubatura 799 m3- powierzchnia zabudowy 178,2 m2
Autor projektu: arch. Barbara Kierejewska-Zielińska

Rzut ław fundamentowych
Wykonano 82,5 m ław fundamentowych. Zużyto około 14,5 m3 betonu klasy B 15, około 7,1 m3 chudego betonu i 381 kg stali zbrojeniowej.


Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka

Przekrój ław i ścian:


Przekrój ław i ścian zewnętrznych.
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka
Przekrój ław i ścian wewnętrznych.
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka
 „Z wykuszami”

  "Z wykuszami"
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka

Niepodpiwniczony dom z poddaszem użytkowym i garażem na dwa samochody. Zaprojektowany z myślą o pięcioosobowej rodzinie prowadzącej aktywny tryb życia.
- powierzchnia netto 174,0 m2- kubatura 790,0 m3- powierzchnia zabudowy 225,2 m2Autor projektu: arch. Piotr Matuszewski

Rzut ław fundamentowych
Wykonano 97,8 m ław fundamentowych.Zużyto około 14,6 m3 betonu klasy B 15, około 6,4 m3 chudego betonu i 403 kg stali zbrojeniowej.


Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka

Przekrój ław i ścian:


Przekrój ław i ścian zewnętrznych.
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka
Przekrój ław i ścian wewnętrznych.
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka
 „Przestronny”

"Przestronny"
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka

Dom parterowy przeznaczony dla pięcioosobowej rodziny, z wbudowanym garażem na dwa samochody,
bez piwnicy.
- powierzchnia netto 167,5 m2
- kubatura 695 m3- powierzchnia zabudowy 211,8 m2
Autor projektu: arch. Paweł Wład Kowalski

Rzut ław fundamentowych
Wykonano 100,1 m ław fundamentowych. Zużyto około 12,9 m3 betonu klasy B 15, około 6,6 m3 chudego betonu i 478 kg stali zbrojeniowej.                                


Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka

Przekrój ław i ścian:


Przekrój ław i ścian zewnętrznych.
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka
Przekrój ław i ścian wewnętrznych.
Autor: Marek Sternicki , Agnieszka Sternicka
Podobne posty